Prorok Natan podaje powód i jest to jedyny powód, jaki w tej sprawie pada. Nie jest nim samo cudzołóstwo ani zabójstwo Uriasza, bo za te czyny Dawid dostaje przebaczenie w tym samym zdaniu. Wskazany jest skutek publiczny: czyn króla dał wrogom Boga powód do bluźnierstwa. To wszystko, co Pismo tłumaczy. Nie tłumaczy natomiast, dlaczego konsekwencja spadła na dziecko, które nie miało w tej sprawie żadnego udziału, a Tora w innym miejscu zakazuje właśnie takiego przenoszenia kary.
Co Natan powiedział Dawidowi po wyznaniu grzechu?
Wtedy Dawid powiedział do Natana: Zgrzeszyłem przeciw Panu. Natan zaś odpowiedział Dawidowi: Pan też przebaczył ci twój grzech, nie umrzesz. Ponieważ jednak przez ten czyn dałeś wrogom Pana powód, by bluźnili, syn, który ci się urodził, na pewno umrze.
2 Sm 12,13-14
Warto zauważyć kolejność. Najpierw pada wyznanie Dawida, potem natychmiastowe przebaczenie i zniesienie kary śmierci, która według Tory należała się i za cudzołóstwo, i za zabójstwo. Dopiero po tym przychodzi zapowiedź dotycząca dziecka. Nie jest to więc kara zastępcza za Dawida — kara Dawida została zdjęta — tylko osobne następstwo, wskazane bez wyjaśnienia mechanizmu.
Trzeba też widzieć szerszy wyrok. W tym samym rozdziale Natan zapowiada, że miecz nie odstąpi od domu Dawida i że nieszczęście przyjdzie z jego własnej rodziny. Wszystko to się spełnia: gwałt na Tamar, zabójstwo Amnona, bunt Absaloma. Śmierć dziecka jest pierwszym elementem długiego ciągu, a nie odosobnionym zdarzeniem.
Co Dawid robił przez siedem dni choroby dziecka?
Potem Natan wrócił do swego domu. A Pan poraził dziecko, które żona Uriasza urodziła Dawidowi, i ciężko zachorowało. Wtedy Dawid wstawił się u Boga za dzieckiem. I Dawid pościł, a gdy wrócił do siebie, leżał całą noc na ziemi. I starsi jego domu przyszli do niego, aby go podnieść z ziemi. On jednak nie chciał i nie jadł z nimi chleba. A siódmego dnia dziecko umarło. I słudzy Dawida bali się powiedzieć mu, że dziecko umarło. Mówili bowiem: Oto póki dziecko jeszcze żyło, mówiliśmy do niego, a on nie słuchał naszego głosu. Jak powiemy, że dziecko umarło, dopiero będzie się trapił.
2 Sm 12,15-18
Relacja jest szczegółowa i pokazuje króla robiącego wszystko, co możliwe: post, płacz, leżenie na ziemi, odmowa jedzenia. Dawid nie przyjmuje wyroku biernie, tylko przez tydzień prosi o jego odwołanie. Ma ku temu podstawę, bo widział już wcześniej, jak Bóg cofa zapowiedzianą karę po ukorzeniu się człowieka.
Odpowiedział: Póki dziecko jeszcze żyło, pościłem i płakałem. Mówiłem bowiem: Któż wie, może Pan zmiłuje się nade mną i dziecko będzie żyło. Lecz teraz, gdy już umarło, dlaczego miałbym pościć? Czy mogę je przywrócić do życia? Ja pójdę do niego, ale ono do mnie nie wróci.
2 Sm 12,22-23
Zdanie, którym Dawid to kończy, jest jednym z niewielu miejsc w Starym Testamencie wskazujących na spotkanie po śmierci. Nie mówi, że dziecko wróci do niego w tym życiu — mówi, że on pójdzie tam, gdzie ono jest. Pismo nie rozwija tej myśli, ale też jej nie odwołuje.
Zwraca uwagę jeszcze jedno: reakcja Dawida po śmierci dziecka. Wstaje, myje się, je posiłek i idzie oddać pokłon, co jego słudzy uznają za odwrócenie zwykłego porządku żałoby. Nie jest to obojętność, tylko przyjęcie wyroku po tym, jak wyczerpał wszystko, co mógł zrobić.
Które teksty zakazują karania dzieci za grzech ojca?
Ta sama Tora, którą Dawid znał, wprost zakazuje karania dzieci za ojców.
Ojcowie nie poniosą śmierci za dzieci ani dzieci nie poniosą śmierci za ojców. Każdy za swój grzech poniesie śmierć.
Pwt 24,16
Ezechiel powtarza tę zasadę jeszcze mocniej i przedstawia ją jako sposób działania Boga, nie tylko jako prawo dla sądów.
Dusza, która grzeszy, umrze. Syn nie poniesie kary za nieprawość ojca ani ojciec nie poniesie kary za nieprawość syna. Sprawiedliwość sprawiedliwego pozostanie na nim, a niegodziwość niegodziwego pozostanie na nim.
Ez 18,20
Zwyczajowe rozróżnienie brzmi tak: oba te miejsca dotyczą winy i kary w sensie ścisłym, a śmierć dziecka Dawida jest następstwem, nie przypisaniem mu winy ojca. Rozróżnienie jest realne, bo dzieci rzeczywiście ponoszą skutki decyzji rodziców w każdej dziedzinie życia i Pismo tego nie ukrywa. Nie usuwa ono jednak trudności, bo tutaj skutek jest zapowiedziany wprost jako element wyroku. Pozostaje też pytanie postawione w Piśmie znacznie wcześniej.
Niech to będzie dalekie od ciebie, byś miał uczynić coś takiego i zabić sprawiedliwego z niegodziwym, żeby sprawiedliwy był jak niegodziwy. Niech to będzie dalekie od ciebie! Czy Sędzia całej ziemi nie postąpi sprawiedliwie?
Rdz 18,25
Pytanie o to, czy Sędzia całej ziemi postąpi sprawiedliwie, zostało zapisane bez nagany i wolno je zadawać także tutaj. Odpowiedzi na nie w tym miejscu Pismo nie daje.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, na czym polegało bluźnierstwo wrogów, o którym mówi Natan, ani kim byli. Tekst wskazuje skutek, ale go nie opisuje.
Nie wiemy, dlaczego wyrok dotknął właśnie dziecko, a nie inną część życia króla. Żadne miejsce w Piśmie tego nie objaśnia.
Nie wiemy, co Dawid rozumiał przez pójście do dziecka. Zdanie jest krótkie, a Stary Testament mówi o stanie po śmierci bardzo oszczędnie.
Nie wiemy wreszcie, czy przez te siedem dni istniała realna możliwość odwołania wyroku. Dawid najwyraźniej tak sądził, a tekst ani tego nie potwierdza, ani nie zaprzecza.
Zobacz też: Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Post (com) — jedyny post nakazany przez Torę · Dawid · Ezechiel · Natan — znaczenie imienia · Tamar — znaczenie imienia
