Rodzaju 5 czyta się jak wykaz: imię, wiek w chwili narodzin syna, liczba dalszych lat, suma, śmierć. Liczby są ogromne i podane bez jednego słowa wyjaśnienia. To milczenie jest właściwym tematem tego hasła — bo wszystko, co mówi się o przyczynie długowieczności, pochodzi spoza tekstu.
Jakie długości życia podaje Księga Rodzaju?
A tak wszystkich dni, które żył Adam, było dziewięćset trzydzieści lat i umarł.
Rdz 5,5
Wszystkich dni Matuzalema było dziewięćset sześćdziesiąt dziewięć lat i umarł.
Rdz 5,27
Autor nie komentuje ich ani razu. Nie zaznacza, że wykraczają poza zwykłą miarę, nie tłumaczy, skąd taka długość życia, i nie wraca do sprawy później. Traktuje je jak dane w spisie. Warto to zauważyć, bo Pismo w innych miejscach potrafi zatrzymać się nad tym, co uważa za osobliwe — tutaj nie zatrzymuje się ani na chwilę.
Po potopie liczby spadają — ale nie od razu, tylko stopniowo, przez kilka pokoleń.
I dni Teracha było dwieście pięć lat, i umarł w Charanie.
Rdz 11,32
Rdz 11,32 podaje dwieście pięć lat dla Teracha, czyli już zupełnie inny rząd wielkości niż w rozdziale piątym. Sam spadek jest w tekście widoczny, ale nigdzie nienazwany i nieskomentowany.
Czy Rdz 6,3 wyznacza granicę stu dwudziestu lat życia?
I powiedział Pan: Mój duch nie będzie na zawsze się spierał z człowiekiem, bo jest on ciałem. Będzie więc jego dni sto dwadzieścia lat.
Rdz 6,3
Rdz 6,3 bywa czytany jako ustanowienie nowej granicy życia. To odczytanie ma jednak dwa problemy. Po pierwsze, ludzie po potopie żyją dłużej niż sto dwadzieścia lat — Terach dwieście pięć. Po drugie, zdanie równie dobrze można rozumieć jako termin dany ludzkości do potopu, a nie jako limit dla jednostki, i ta druga możliwość jest w tekście co najmniej równie mocna. Werset jest więc podawany jako odpowiedź, choć sam wymaga wyboru między dwoma odczytaniami, których Pismo nie rozstrzyga.
Co Psalm 90 mówi o długości ludzkiego życia?
Psalm 90 podaje długość życia, która nie różni się od dzisiejszej.
Liczbą naszych dni jest lat siedemdziesiąt, a jeśli sił starczy, lat osiemdziesiąt, a to, co w nich najlepsze, to tylko kłopot i cierpienie, bo szybko mijają, a my odlatujemy.
Ps 90,10
Ps 90,10 jest lamentem nad krótkością życia, a nie normą prawną. Warto zauważyć, że modlitwa ta nie odwołuje się do dawnej długowieczności ani nie tłumaczy zmiany. Podobnie mówi Jakub przed faraonem.
Jakub odpowiedział faraonowi: Liczba lat mego pielgrzymowania to sto trzydzieści. Krótkie i złe były lata mego życia i nie osiągnąłem wieku moich ojców podczas ich pielgrzymowania.
Rdz 47,9
Rdz 47,9 jest w tej sprawie najciekawszy: Jakub sam zauważa, że żyje krócej niż jego ojcowie, i mówi o tym z żalem. Tekst rejestruje więc świadomość spadku wewnątrz opowieści — ale nawet tam nikt nie podaje przyczyny. Jakub stwierdza fakt i przechodzi dalej.
Jakie wyjaśnienia długowieczności krążą poza tekstem?
Krążą trzy typy odpowiedzi i żaden nie pochodzi z tekstu. Pierwszy mówi o innych warunkach na ziemi przed potopem — Pismo takich warunków nie opisuje. Drugi twierdzi, że liczby oznaczają coś innego, na przykład miesiące albo długość trwania rodu; wtedy jednak wiek Adama w chwili narodzin Seta wychodzi absurdalnie niski, a schemat zapisu przestaje się trzymać kupy. Trzeci uznaje liczby za konwencję literacką bliskowschodnich spisów królewskich; to hipoteza o gatunku tekstu, nie odczytanie jego treści. Każdą z nich można rozważać, żadnej nie wolno cytować jako nauki Pisma.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, dlaczego patriarchowie żyli tak długo, bo Biblia tego nie mówi. Nie wiemy, dlaczego długość życia spadła, ani czy Rdz 6,3 w ogóle o tym mówi. Nie wiemy, czy liczby są dokładne w naszym rozumieniu dokładności, ani czy rodowód wymienia wszystkie pokolenia. Nie wiemy wreszcie, jak te dane mają się do tego, co o granicach życia ludzkiego wiadomo dziś — i tego artykuł nie rozstrzyga, bo to pytanie do biologii, a Pismo się do niej nie odnosi. Zostaje sama obserwacja tekstu: przed potopem liczby są ogromne, po nim maleją, a autor nie uważa za potrzebne tego wyjaśnić. Kto podaje przyczynę, podaje własną hipotezę i powinien ją tak nazwać.
