Pytanie jest dobrze postawione i odpowiedź na nie jest krótka: Pismo nie podaje powodu. Nakazuje ósmy dzień, powtarza to polecenie i pokazuje jego wykonanie, ale nigdzie nie mówi, dlaczego akurat wtedy. Wszystko, co poza tym słyszymy, jest domysłem czytelników — czasem sensownym, nigdy jednak wziętym z tekstu.
Gdzie Tora nakazuje obrzezanie ósmego dnia?
Każdy syn wśród was w ósmym dniu życia będzie obrzezany, każdy mężczyzna przez wszystkie pokolenia, tak narodzony w domu, jak i nabyty za pieniądze od jakiegokolwiek cudzoziemca, który nie pochodzi z twego potomstwa.
Rdz 17,12
Rdz 17,12 wprowadza obrzezanie jako znak przymierza z Abrahamem i od razu podaje termin. Powodu nie ma — jest data i zakres: wszyscy mężczyźni w domu, także nabyci. Drugie miejsce powtarza to samo w prawie o czystości po porodzie.
A ósmego dnia zostanie obrzezany jego napletek.
Kpł 12,3
Kpł 12,3 podaje sam nakaz jednym zdaniem, wtrąconym w przepis dotyczący matki. Znowu bez uzasadnienia. Dwa miejsca z Ewangelii Łukasza pokazują, że w pierwszym wieku termin był zachowywany.
A ósmego dnia przyszli, aby obrzezać dziecko, i chcieli nadać mu imię jego ojca, Zachariasza.
Łk 1,59
A gdy minęło osiem dni i należało obrzezać dziecko, nadano mu imię Jezus, którym nazwał je anioł, zanim się poczęło w łonie.
Łk 2,21
Łk 1,59 i Łk 2,21 opisują dwa obrzezania w tym samym rozdziale dziejów — Jana i Mesjasza. Oba ósmego dnia, oba połączone z nadaniem imienia. Zwyczaj był więc trwały i praktykowany bez pytania o przyczynę.
Czy Biblia podaje medyczny powód ósmego dnia?
W obiegu funkcjonuje kilka uzasadnień medycznych, wskazujących na przebieg pierwszych dni życia noworodka. Nie będziemy ich tu referować, i to nie z ostrożności wobec medycyny, lecz dlatego, że nie ma ich w tekście. Gdyby autor chciał podać powód fizjologiczny, miał na to cztery okazje i za każdym razem podał samą liczbę. Argument z późniejszych obserwacji nie jest argumentem z Biblii — jest przypisem do niej, i tak powinien być przedstawiany. Kto go używa jako dowodu, że Pismo znało medycynę, zamienia milczenie tekstu na własną tezę.
Które przypadki obrzezania nie pasują do ósmego dnia?
Pierwsze pochodzi z tego samego rozdziału, w którym pada polecenie.
A jego syn Izmael miał trzynaście lat, gdy obrzezano ciało jego napletka.
Rdz 17,25
Rdz 17,25 mówi o Izmaelu obrzezanym w wieku trzynastu lat. Termin ósmego dnia obowiązuje więc od pokolenia następnego i nie jest warunkiem samego obrzezania. Gdyby chodziło o wymóg związany z wiekiem niemowlęcia, obrzezanie starszych byłoby przynajmniej opatrzone zastrzeżeniem — nie jest. Drugie miejsce opisuje całe pokolenie.
Cały lud, który wyszedł, był obrzezany. Lecz cały lud, który urodził się na pustyni, w drodze po wyjściu z Egiptu, nie był obrzezany.
Joz 5,5
Joz 5,5 stwierdza, że pokolenie urodzone na pustyni nie było obrzezane. Przez czterdzieści lat nakaz nie był wykonywany, a tekst nie podaje ani powodu, ani nagany. To pokazuje, że ósmy dzień nie funkcjonuje w Piśmie jako reguła nienaruszalna. Trzecie miejsce podchodzi do sprawy z innej strony.
Obrzezany ósmego dnia, z rodu Izraela, z pokolenia Beniamina, Hebrajczyk z Hebrajczyków, co do prawa – faryzeusz;
Flp 3,5
Flp 3,5 wylicza obrzezanie ósmego dnia jako pierwszy z powodów do chluby — i Paweł zaraz potem uznaje całą tę listę za stratę. Sam termin nie jest więc w Nowym Przymierzu wartością, na której coś się buduje. Pismo nie zamyka pytania o powód, bo nigdy go nie otworzyło.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, dlaczego wybrano ósmy dzień, ponieważ Biblia tego nie mówi w żadnym z czterech miejsc, w których o nim wspomina. Nie wiemy, czy liczba ma znaczenie symboliczne — Pismo używa siódemki jako liczby pełni, więc dzień ósmy bywa czytany jako początek nowego, ale sam tekst tego związku nie nazywa. Nie wiemy, jak postępowano z dziećmi chorymi albo urodzonymi w drodze; późniejsze zwyczaje żydowskie takie wyjątki znają, ale to już nie jest Biblia. Nie rozstrzygamy też uzasadnień medycznych, bo tekst ich nie zawiera i nie da się ich z niego sprawdzić. Zostaje to, co jest: polecenie, jego wierne wykonywanie przez pokolenia i milczenie o przyczynie.
