To pytanie prawie nigdy nie jest teoretyczne. Zwykle chodzi o ślub siostry albo o pogrzeb ojca, a odpowiedź trzeba dać w ciągu kilku dni. Warto więc oddzielić to, co Pismo mówi wyraźnie, od tego, co dopowiadamy sami.
Które teksty przemawiają za tym, żeby przyjść?
Jeśli to możliwe, o ile to od was zależy, ze wszystkimi ludźmi żyjcie w pokoju.
Rz 12,18
Sformułowanie jest ostrożne: jeśli to możliwe i o ile to od nas zależy. Paweł zakłada, że nie zawsze się uda, ale kierunek wskazuje jednoznacznie. Nieobecność na pogrzebie własnego rodzica jest czymś, co trzeba by uzasadnić bardzo mocno.
Jeśli zaprosi was ktoś z niewierzących, a chcecie iść, jedzcie wszystko, co przed wami postawią, o nic nie pytając ze względu na sumienie.
1 Kor 10,27
Zaproszenie od niewierzącego nie jest w Piśmie traktowane jako zagrożenie. Paweł zakłada, że wierzący chodzi do ludzi, a nie zamyka się przed nimi.
Lecz Pana Boga uświęcajcie w waszych sercach i bądźcie zawsze gotowi udzielić odpowiedzi każdemu, kto domaga się od was uzasadnienia waszej nadziei, z łagodnością i bojaźnią. Miejcie czyste sumienie, aby za to, że mówią o was źle, jak o złoczyńcach, zostali zawstydzeni ci, którzy zniesławiają wasze dobre postępowanie w Chrystusie.
1 P 3,15-16
Obecność bywa okazją do rozmowy, której nie da się odbyć na odległość. Piotr mówi o gotowości do odpowiedzi i o łagodności, a więc o postawie kogoś, kto jest wśród ludzi, a nie obok nich.
Gdzie Pismo stawia granicę: przy obecności czy przy udziale?
I nie miejcie nic wspólnego z bezowocnymi uczynkami ciemności, ale je raczej strofujcie.
Ef 5,11
Nie mieć nic wspólnego z uczynkami ciemności to co innego niż nie bywać tam, gdzie są ludzie. Zdanie mówi o współudziale, nie o obecności w budynku.
Nie możecie pić kielicha Pana i kielicha demonów. Nie możecie być uczestnikami stołu Pana i stołu demonów.
1 Kor 10,21
Ten werset jest najbliższy sedna. Zwróć uwagę na czasowniki: pić kielich i być uczestnikiem stołu. Chodzi o czynny udział w obrzędzie, a nie o siedzenie z boku. To rozróżnienie jest w tekście i to ono wyznacza granicę: można być obecnym, nie będąc uczestnikiem.
Czy nierówne jarzmo obejmuje obecność na obrzędzie?
Nie wprzęgajcie się w nierówne jarzmo z niewierzącymi. Cóż bowiem wspólnego ma sprawiedliwość z niesprawiedliwością? Albo jaka jest wspólnota między światłem a ciemnością? Albo jaka zgoda Chrystusa z Belialem, albo co za dział wierzącego z niewierzącym? A co za porozumienie między świątynią Boga a bożkami? Wy bowiem jesteście świątynią Boga żywego, tak jak mówi Bóg: Będę w nich mieszkał i będę się przechadzał w nich, i będę ich Bogiem, a oni będą moim ludem. Dlatego wyjdźcie spośród nich i odłączcie się, mówi Pan, i nieczystego nie dotykajcie, a ja was przyjmę.
2 Kor 6,14-17
Fragment jest mocny i wzywa do odłączenia. Trzeba jednak zapytać, o jakie połączenie chodzi. Obraz nierównego jarzma dotyczy trwałego związania dwóch stron wspólną drogą, a nie jednorazowej obecności na uroczystości rodzinnej. Kto rozciąga go na każdą wizytę, musiałby konsekwentnie zerwać także kontakty z sąsiadami i współpracownikami — a to jest dokładnie ten wniosek, który Paweł gdzie indziej odrzuca.
I usłyszałem inny głos z nieba, który mówił: Wyjdźcie z niej, mój ludu, abyście nie byli uczestnikami jej grzechów i aby was nie dotknęły jej plagi.
Ap 18,4
Wezwanie do wyjścia dotyczy uczestnictwa w grzechach, a nie fizycznego oddalenia. Tekst sam to precyzuje w tym samym zdaniu.
Czym różni się obecność od uczestnictwa w obrzędzie?
Z zestawienia tych tekstów wynika jedno rozróżnienie, które warto zapamiętać: obecność nie jest uczestnictwem. Można wejść do budynku, usiąść, wysłuchać i wyjść, nie wykonując żadnej czynności kultowej. Można też wykonać czynności, które w tym obrzędzie znaczą coś określonego. To druga rzecz jest w Piśmie objęta ostrzeżeniem, nie pierwsza.
Warto też pamiętać, po co się przychodzi. Na pogrzeb przychodzi się do żywych, nie do zmarłego. Obecność przy człowieku w żałobie ma w Piśmie wyraźne oparcie i nie wymaga zgody na wszystko, co w danym obrzędzie się mówi.
| Obecność | Uczestnictwo |
|---|---|
| wejść, usiąść, wysłuchać i wyjść, nie wykonując żadnej czynności kultowej | wykonać czynności, które w tym obrzędzie znaczą coś określonego |
| Pismo nie obejmuje tego ostrzeżeniem | to jest w Piśmie objęte ostrzeżeniem |
Czego nie wiemy
Pismo nie podaje listy czynności dozwolonych i zakazanych w takiej sytuacji. Nie mówi, czy wstawać razem z resztą zgromadzenia, czy siedzieć. Nie mówi, czy przyklękać, czy nie. Nie mówi, co zrobić z prośbą o zostanie świadkiem albo chrzestnym.
Nie rozstrzyga też, gdzie leży granica między szacunkiem dla obrzędu a wyrażeniem zgody na jego treść. Ten sam gest bywa czytany różnie przez różnych ludzi i tekst nie podaje kryterium, które by to rozstrzygało.
Ostatecznie zostaje więc własne rozeznanie i uczciwość wobec siebie. Kto pójdzie, nie ma z Pisma powodu do wyrzutów sumienia. Kto nie pójdzie, też nie łamie przykazania. Ale kto z jednej albo z drugiej decyzji robi miarę czyjejś wierności, robi to bez oparcia w tekście.
Zobacz też: Ślub (neder) — obietnica, której Bóg się domaga · Piotr · Paweł — znaczenie imienia
