Pytanie brzmi prosto, ale kryje w sobie dwa różne zagadnienia, które w rozmowach zwykle się zlepiają. Pierwsze dotyczy pochodzenia mięsa, drugie sposobu uśmiercenia zwierzęcia. Pismo odpowiada na oba, tylko w różnych miejscach i w różny sposób.
Czego dotyczy pozwolenie, żeby nie pytać na targu?
Wszystko, co sprzedają w jatkach, jedzcie, o nic nie pytając ze względu na sumienie.
1 Kor 10,25
To zdanie jest najczęściej przywoływane w tej sprawie i rzeczywiście mówi wprost: nie prowadź dochodzenia. Trzeba jednak zobaczyć, czego dotyczy cały rozdział. Chodzi o mięso pochodzące z ofiar składanych w pogańskich świątyniach, którym w Koryncie zaopatrywano jatki. Pytanie brzmiało: czy kupując takie mięso, mam udział w kulcie bożka. Paweł odpowiada, że dopóki nie wiesz, to jest zwykłe jedzenie.
Zwróć uwagę, że jest to odpowiedź na pytanie o pochodzenie mięsa z obcego kultu. Nie jest to odpowiedź na pytanie o sposób uboju, bo takiego pytania w tym rozdziale nikt nie stawia.
Od kiedy w Piśmie obowiązuje zakaz spożywania krwi?
Sprawa krwi jest w Piśmie starsza niż Synaj. Pojawia się zaraz po potopie, w słowach skierowanych do Noego, a więc do przodka wszystkich ludzi.
Lecz nie będziecie jeść mięsa z jego życiem, to jest z jego krwią.
Rdz 9,4
Tora wraca do tego przy przepisach o polowaniu i podaje powód.
I ktokolwiek z synów Izraela lub z przybyszów, którzy goszczą wśród was, upoluje jakieś zwierzę lub ptaka, które wolno jeść, to wypuści jego krew i przykryje ją piaskiem. Gdyż to jest życie wszelkiego ciała, krew stanowi jego życie. Dlatego powiedziałem synom Izraela: Krwi wszelkiego ciała spożywać nie będziecie, bo życiem wszelkiego ciała jest jego krew. Ktokolwiek ją spożywa, zostanie wytracony.
Kpł 17,13-14
Uzasadnienie nie jest higieniczne, tylko sięga istoty rzeczy: krew jest tu utożsamiona z życiem, a życie należy do Boga. Ten sam powód powtarza Księga Powtórzonego Prawa.
Tylko wystrzegaj się, byś nie spożywał krwi, bo krew jest życiem, i nie będziesz spożywał życia razem z mięsem.
Pwt 12,23
I ten sam zakaz wraca w liście soboru jerozolimskiego, skierowanym do wierzących z pogan.
Ale napisać im, aby wstrzymywali się od splugawienia bożków, od nierządu, od tego, co uduszone, i od krwi.
Dz 15,20
Trudno o wyraźniejszą klamrę. Zakaz stoi przed Prawem, w Prawie i po nim, i za każdym razem jest formułowany bez wyjątków.
Co się zmienia, gdy wiadomo, że mięso jest z krwią?
Pismo opisuje wypadek, w którym głodni żołnierze zaczęli jeść mięso bez odsączenia krwi.
Wtedy lud rzucił się na łup, brał owce, woły i cielęta i zarzynał je na ziemi, i jadł je razem z krwią. I doniesiono o tym Saulowi: Oto lud grzeszy przeciw Panu, jedząc razem z krwią. A on powiedział: Zgrzeszyliście. Przytoczcie do mnie teraz wielki kamień. Potem Saul powiedział: Rozproszcie się między ludem i powiedzcie mu: Niech każdy przyprowadzi do mnie swego wołu i swoją owcę, zabijajcie je tu i jedzcie, a nie grzeszcie przeciwko Panu, jedząc razem z krwią. Każdy więc z ludu przyprowadził tej nocy własnoręcznie swego wołu i tam go zabijał.
1 Sm 14,32-34
Reakcja Saula jest pouczająca z dwóch powodów. Po pierwsze, sprawa została nazwana grzechem wprost. Po drugie, rozwiązanie nie polegało na zakazie jedzenia mięsa, tylko na zorganizowaniu miejsca, gdzie dało się zwierzę zabić właściwie. Problemem nie był posiłek, lecz sposób.
Tu leży odpowiedź na pytanie z tytułu. Dopóki nie wiadomo, jak zwierzę zabito, obowiązuje reguła z Koryntu: nie prowadź dochodzenia. Gdy wiadomo, że krwi nie odsączono, sprawa przestaje być obojętna i zaczyna działać zakaz, który Pismo powtarza w każdej epoce.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, gdzie leży próg. Żadne mięso nie jest całkowicie pozbawione krwi, a Pismo nie podaje miary, poniżej której sprawa przestaje być spożywaniem krwi. Nie mówi też, czy chodzi wyłącznie o krew wypływającą, czy o wszystko, co pozostaje w tkance.
Nie wiemy, jak ocenić ubój przemysłowy z ogłuszeniem i wykrwawianiem. Metoda ta powstała wiele wieków po zamknięciu kanonu i tekst jej nie ocenia. Kto twierdzi, że wykrwawianie mechaniczne spełnia wymóg, i kto twierdzi, że nie spełnia, opierają się na własnej ocenie, nie na wersecie.
Pismo nie mówi także nic o etykietach, atestach ani certyfikatach. Nie nakazuje ich szukać i nie zabrania. Nie rozstrzyga wreszcie, czy kaszanka i podobne wyroby z dodatkiem krwi to jedyne, co podpada pod zakaz, czy tylko przypadek najbardziej oczywisty. Ten ostatni brak jest istotny, bo od niego zależy zakres codziennych decyzji, a tekst zostawia go bez odpowiedzi.
Warto na koniec zauważyć, jak rozłożone są w tej sprawie ciężary. Reguła z Koryntu zdejmuje z kupującego obowiązek dociekania i to jest realna ulga: nie trzeba zamieniać zakupów w dochodzenie ani stawiać sprzedawcy pytań, na które i tak nie zna odpowiedzi. Zakaz spożywania krwi z kolei nie zależy od naszej wiedzy, tylko od faktu — ale odpowiadamy za to, co wiemy, a nie za to, czego dowiedzieć się nie mogliśmy.
Ten podział nie jest wygodnym kompromisem, tylko wynika z układu tekstów. Pismo traktuje niewiedzę poważnie i nie robi z niej winy. Zarazem nie pozwala zasłaniać się nią wtedy, gdy się już wie. Poza tę granicę tekst nie wychodzi i nikt nie powinien wychodzić w jego imieniu.
Zobacz też: Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Księga Powtórzonego Prawa · Paweł — znaczenie imienia
