Za tym pytaniem stoi zwykle konkretna para i konkretna presja rodziny. Warto więc powiedzieć od razu: Pismo nie zawiera opisu obrzędu zaślubin z udziałem kapłana ani nie stawia takiego obrzędu jako warunku. Nie znaczy to, że nie mówi nic.
Co według Pisma tworzy małżeństwo?
Dlatego opuści mężczyzna swojego ojca i swoją matkę i połączy się ze swoją żoną, i będą jednym ciałem.
Rdz 2,24
Zdanie wymienia trzy rzeczy: opuszczenie rodziców, połączenie z żoną i stanie się jednym ciałem. Jest to opis przejścia z jednego domu do własnego, a więc czegoś publicznego i widocznego. Nie ma tu obrzędu, ale nie ma też ukrycia.
Wy jednak mówicie: Dlaczego? Dlatego że Pan jest świadkiem między tobą a żoną twojej młodości, którą zdradziłeś. Ona przecież jest twoją towarzyszką i żoną twego przymierza.
Ml 2,14
Malachiasz nazywa żonę żoną przymierza i mówi, że Bóg jest świadkiem. To najważniejsze słowo w całej sprawie: małżeństwo jest w Piśmie przymierzem, a więc zobowiązaniem podjętym świadomie i wobec świadka. Nie jest umową o wspólne zamieszkanie ani stanem faktycznym, który się jakoś ułożył.
A tak już nie są dwoje, ale jedno ciało. Co więc Bóg złączył, człowiek niech nie rozłącza.
Mt 19,6
Skoro Bóg złącza, to złączenie ma źródło poza samą parą. Zdanie to jest zwykle cytowane przeciw rozwodom i słusznie, ale mówi też coś o naturze rzeczy: małżeństwo nie jest wyłącznie umową dwojga ludzi.
Jakie znaczenie ma urzędowe zawarcie małżeństwa?
Każda dusza niech będzie poddana władzom zwierzchnim. Nie ma bowiem władzy innej, jak tylko od Boga, a te władze, które są, zostały ustanowione przez Boga.
Rz 13,1
Jeśli państwo prowadzi rejestr małżeństw i wiąże z nim skutki prawne, to poddanie się temu porządkowi jest w Piśmie oczywiste. Ślub cywilny jest właśnie takim publicznym, urzędowym zawarciem przymierza — i pod tym względem spełnia to, o czym mówi Malachiasz: jest jawny, świadomy i ma świadków.
Małżeństwo jest godne czci u wszystkich i łoże nieskalane. Rozpustników zaś i cudzołożników osądzi Bóg.
Hbr 13,4
Zdanie mówi o czci należnej małżeństwu i o osądzie tych, którzy żyją poza nim. Nie precyzuje jednak, jaka forma zawarcia małżeństwo ustanawia. To pytanie jest w Piśmie zostawione bez odpowiedzi wprost.
Czy wesele w Kanie dowodzi, że potrzebny jest obrzęd?
A trzeciego dnia odbywało się wesele w Kanie Galilejskiej i była tam matka Jezusa. Zaproszono na to wesele także Jezusa i jego uczniów.
J 2,1-2
Ta scena bywa przywoływana jako dowód, że Mesjasz uświęcił obrzęd zaślubin. Trzeba przeczytać, co jest w tekście: było wesele, a Jeszua i uczniowie zostali zaproszeni. Ewangelista nie opisuje żadnej ceremonii religijnej, nie wspomina kapłana i nie relacjonuje żadnej formuły. Opisuje ucztę. To sporo mówi o tym, jak wyglądało wtedy zawieranie małżeństwa: było publiczne i radosne, ale nie było obrzędem świątynnym.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, w którym dokładnie momencie małżeństwo powstaje przed Bogiem. Pismo nie podaje formuły, nie wskazuje osoby, która ma ją wypowiedzieć, i nie opisuje żadnego wymaganego gestu. Wszystko, co dziś uchodzi za konieczne, zostało dołożone później przez ludzi.
Nie wiemy też, czy sam akt urzędowy wystarcza, czy potrzebne jest coś jeszcze. Elementy, które tekst wymienia — jawność, świadomość zobowiązania, opuszczenie dotychczasowych domów, wspólnota życia — są w ślubie cywilnym obecne. Ale Pismo nie mówi, że stanowią komplet.
Nie ma wreszcie w tekście oceny błogosławieństwa udzielanego przez wspólnotę. Nie jest ono nakazane i nie jest zakazane. Kto go pragnie, niczego nie łamie; kto z niego rezygnuje, też nie. Kto natomiast twierdzi, że bez niego małżeństwa nie ma, powinien pokazać werset — a wersetu takiego w Piśmie nie znajdzie.
Trzeba jednak od razu zaznaczyć, czego z tego nie wynika. Nie wynika, że forma jest bez znaczenia i że wystarczy wspólne mieszkanie. Malachiasz mówi o przymierzu, a przymierze zawiera się świadomie i jawnie, a nie przez upływ czasu. Odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi więc raczej tak: ślub cywilny ma w Piśmie wszystko, czego tekst wymaga, a wspólne życie bez żadnego zobowiązania nie ma tego, co tekst wymienia.
Warto też zauważyć, że pytanie o wystarczalność bywa zadawane pod presją, a nie z ciekawości. Ktoś w rodzinie oświadcza, że bez ceremonii to nie jest małżeństwo. Odpowiedź na taki zarzut jest prosta i mieści się w jednym zdaniu: takiego warunku w Piśmie nie ma i nikt nie ma prawa go stawiać w jego imieniu.
Zobacz też: Ślub (neder) — obietnica, której Bóg się domaga · Mesjasz (Maszijach) · Jeszua (Jezus) · Przymierze (brit) · Malachiasz — znaczenie imienia
