Pytanie dotyczy sytuacji, której Pismo nie zna. Nie było w nim szkoły państwowej ani przedmiotu wyznaniowego w planie zajęć. Można natomiast sprawdzić, komu tekst powierza nauczanie dziecka i jakie stawia warunki. To wystarczy, żeby uporządkować sprawę, choć nie wystarczy, żeby ją rozstrzygnąć.
Kogo Pismo czyni odpowiedzialnym za nauczanie dziecka?
A te słowa, które ja dziś nakazuję tobie, będą w twoim sercu; I będziesz je często przypominał swoim synom i rozmawiał o nich, przebywając w swoim domu, idąc drogą, kładąc się i wstając.
Pwt 6,6-7
Adresatem jest rodzic, a nie instytucja. Zwróć uwagę na opis okoliczności: w domu, w drodze, przy kładzeniu się i przy wstawaniu. To nie jest godzina lekcyjna, tylko codzienność. Nauczanie ma być wplecione w życie, a nie zlecone na zewnątrz.
I nauczcie ich swoje dzieci, rozmawiając o nich, gdy siedzisz w domu i gdy będziesz w drodze, gdy się kładziesz i gdy wstajesz.
Pwt 11,19
Powtórzenie tego samego polecenia w niemal identycznym brzmieniu nie jest przypadkiem. Tora wraca do niego dlatego, że to na nim opiera się przekazanie wiary następnemu pokoleniu.
A wy, ojcowie, nie pobudzajcie do gniewu waszych dzieci, lecz wychowujcie je w karności i w napominaniu Pana.
Ef 6,4
List do Efezjan mówi to samo w innym języku i dodaje uwagę o sposobie: bez pobudzania do gniewu. Rodzic ma uczyć, ale ma też uważać, żeby nie zniechęcić.
Pouczaj dziecko w drodze, którą ma iść, a gdy się zestarzeje, nie odstąpi od niej.
Prz 22,6
Przysłowie mówi o kierunku nadanym wcześnie. Nie jest gwarancją ani mechanizmem, ale wskazuje, że wczesne lata mają wagę.
Czy lekcja religii może zastąpić nauczanie w domu?
Wynika rzecz dość konkretna: jeśli dziecko dowiaduje się o Bogu wyłącznie na lekcji w szkole, problem nie leży w szkole, tylko w domu. Żaden przedmiot nie zastąpi tego, co Pismo powierza rodzicom, i żadna instytucja nie zdejmie z nich odpowiedzialności.
Z tego samego wynika druga rzecz. Rodzic, który sam uczy, może pozwolić dziecku usłyszeć także inne nauczanie, bo ma czym je zestawić. Rodzic, który sam nie uczy, oddaje pole całkowicie — niezależnie od tego, czy dziecko na te lekcje chodzi, czy nie.
Przed czym ostrzega Pismo przy nauczaniu spoza domu?
Uważajcie, żeby was ktoś nie obrócił na własną korzyść przez filozofię i próżne oszustwo, oparte na ludzkiej tradycji, na żywiołach świata, a nie na Chrystusie.
Kol 2,8
Ostrzeżenie dotyczy nauki opartej na ludzkiej tradycji. Jest w tej rozmowie na miejscu, bo lekcja wyznaniowa z natury przekazuje treść konkretnej wspólnoty, w tym rzeczy, których w Piśmie nie ma. Warto jednak zauważyć, że tekst nie każe unikać kontaktu z taką nauką, tylko każe uważać.
Kto zaś zgorszy jednego z tych małych, którzy we mnie wierzą, lepiej byłoby dla niego, gdyby zawieszono mu u szyi kamień młyński i utopiono go w morskiej głębinie.
Mt 18,6
To zdanie bywa w takich rozmowach przywoływane jako argument rozstrzygający i tu trzeba być bardzo ostrożnym. Mówi o zgorszeniu dziecka wierzącego i jest niezwykle mocne. Nie mówi jednak, że nauczanie odmienne od naszego jest zgorszeniem w rozumieniu tego wersetu. Kto stawia taki znak równości, robi to na własną odpowiedzialność, a nie na podstawie tekstu.
Ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli słowo Boże z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają.
Dz 17,11
Tu z kolei mamy model postępowania, który daje się przenieść wprost. Berejczycy słuchali nauczania i sprawdzali je w Pismach. Nie unikali słuchania i nie przyjmowali bezkrytycznie. Dziecko nauczone tego odruchu jest lepiej przygotowane niż dziecko chronione przed wszystkim.
Czego nie wiemy
Pismo nie mówi, czy posyłać dziecko na lekcję religii, bo nie zna ani szkoły w dzisiejszym kształcie, ani takiego przedmiotu. Kto twierdzi, że odpowiedź jest w tekście, powinien wskazać werset — a takiego wersetu nie ma.
Nie mówi też, w jakim wieku dziecko jest gotowe usłyszeć naukę odmienną od domowej i samo ją ocenić. Nie podaje granicy i nie sugeruje jej. Różnica między siedmiolatkiem a piętnastolatkiem jest oczywista dla każdego rodzica, ale nie wynika z żadnego zdania Pisma.
Nie ma wreszcie w tekście odpowiedzi na to, co waży w tej decyzji często najwięcej: jak dziecko przeżyje wyłączenie z grupy, gdy jako jedyne zostaje na korytarzu. Pismo nie omawia kosztów społecznych takich wyborów i nie mówi, czy wolno je brać pod uwagę. Rodzic musi je uwzględnić sam, bez wersetu w ręku.
