To zdanie stało się podstawą całej wyobraźni o nagłym zniknięciu części ludzi. Warto przeczytać je razem z tym, co stoi bezpośrednio przed nim i po nim — bo oba konteksty prowadzą w stronę, której popularne odczytanie nie zakłada.
Kogo zabrał potop za dni Noego?
A jak było za dni Noego, tak będzie z przyjściem Syna Człowieczego. Jak bowiem za tych dni przed potopem jedli i pili, żenili się i za mąż wydawali aż do tego dnia, w którym Noe wszedł do arki; I nie spostrzegli się, aż przyszedł potop i zabrał wszystkich – tak będzie i z przyjściem Syna Człowieczego.
Mt 24,37-39
Jeszua sam podaje klucz: jak było za dni Noego. I zaraz mówi, co się wtedy stało — przyszedł potop i zabrał wszystkich. Wzięci są w tym porównaniu ci, których zabrała woda. Ocalał ten, kto został, bo wszedł do arki i przetrwał na miejscu.
Wtedy dwóch będzie w polu, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony. Dwie będą mleć na żarnach, jedna będzie wzięta, a druga zostawiona.
Mt 24,40-41
Zdanie o dwóch w polu pada natychmiast po tym porównaniu, bez zmiany tematu. Jeśli czytamy je w porządku, w jakim zostało napisane, to bycie wziętym oznacza to samo, co w poprzednim zdaniu.
Jak Łukasz opisuje wzięcie jednego i zostawienie drugiego?
Mówię wam: Tej nocy dwóch będzie w jednym łóżku, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony. Dwie będą mleć razem, jedna będzie wzięta, a druga zostawiona. Dwaj będą na polu, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony.
Łk 17,34-36
Łukasz przekazuje tę samą naukę w trzech przykładach: nocą, przy żarnach, w polu. Obraz jest ten sam i nie da się go rozstrzygnąć samą treścią wyliczenia.
I pytali go: Gdzie, Panie? A on im powiedział: Gdzie jest ciało, tam zgromadzą się i orły.
Łk 17,37
Ale u Łukasza uczniowie robią coś, czego czytelnicy zwykle nie robią — pytają wprost, dokąd. Odpowiedź jest krótka i nieprzyjemna: gdzie jest ciało, tam zgromadzą się i orły. Jeszua wskazuje miejsce, w którym kończą wzięci, i nie jest to miejsce ocalenia. Trudno o mocniejszą wskazówkę i pochodzi ona z samego tekstu, nie z zewnętrznej teorii.
Czym różni się to od porwania opisanego w 1 Tes 4?
Potem my, którzy pozostaniemy żywi, razem z nimi będziemy porwani w obłoki, w powietrze, na spotkanie Pana, i tak zawsze będziemy z Panem.
1 Tes 4,17
Paweł opisuje porwanie na spotkanie Pana i to jest realny argument. Warto jednak zauważyć różnice. U Pawła wydarzenie jest głośne, publiczne i poprzedzone zmartwychwstaniem zmarłych; nie ma w nim nic z cichego znikania. Nie ma też mowy o ludziach pozostawionych na dłużej — kolejne zdanie mówi o stałym przebywaniu z Panem. To opis spotkania, a nie ewakuacji przed dalszym ciągiem historii.
Pośle on swoich aniołów z potężnym głosem trąby i zgromadzą jego wybranych z czterech stron świata, od jednego krańca nieba aż do drugiego.
Mt 24,31
Zebranie wybranych przez aniołów jest bez wątpienia opisem ocalenia. Mateusz umieszcza je jednak wcześniej niż zdanie o dwóch w polu i używa innego słownictwa. Kto łączy oba fragmenty w jedną scenę, robi to na własną odpowiedzialność, bo tekst ich nie utożsamia.
Mówię wam: Tej nocy dwóch będzie w jednym łóżku, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony.
Łk 17,34
Sam werset, czytany bez pytania uczniów, jest neutralny i można go obrócić w dowolną stronę. To dlatego tak często cytuje się go osobno. Jeżeli jednak przyjmujemy zasadę, że tekst tłumaczy się kontekstem, to musimy przyjąć również odpowiedź, którą Łukasz zapisał trzy zdania dalej.
Trzeba przy tym powiedzieć rzecz uczciwą: kierunek podpowiadany przez oba konteksty jest wyraźny, ale sam czasownik użyty w tych zdaniach nie przesądza niczego i bywa w Nowym Testamencie używany także w dobrym znaczeniu. Pismo nie zamyka tej sprawy jednym zdaniem definiującym.
Co ten spór zmienia w postawie czuwania?
Popularne odczytanie zamienia ten fragment w opowieść o nagłym zniknięciu, po którym reszta ma jeszcze jakiś czas. To zmienia całą postawę: zamiast czuwać, można czekać na sygnał. Tymczasem cała mowa, w której to zdanie stoi, zmierza do jednego wniosku — czuwajcie, bo nie znacie godziny. Ten wniosek jest identyczny niezależnie od tego, którą stronę sporu się przyjmie.
Czego nie wiemy
Nie wiemy z całą pewnością, w którą stronę idzie słowo „wzięty” — konteksty przemawiają za sądem, ale samo słowo nie jest jednoznaczne. Nie wiemy, jak dokładnie ułożyć w czasie zebranie wybranych, porwanie opisane przez Pawła i scenę z dwoma w polu. Nie wiemy wreszcie, czy trzy przykłady u Łukasza opisują jedno wydarzenie, czy są potrójnym powtórzeniem tej samej zasady.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Reszta (szear) — mniejszość, która ocaleje · Łukasz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia · Mateusz — znaczenie imienia
