Chen (חֵן, translit. chen) to hebrajski rzeczownik, który w Pismach Hebrajskich tłumaczy się najczęściej jako łaska oraz przychylność. W tekście Biblii słowo to występuje dokładnie 68 razy. Odkrywanie jego pierwotnego znaczenia pozwala dostrzec, że Bożego życzliwego pochylenia się nad człowiekiem nie stworzono dopiero w pismach Apostołów, lecz stanowiło ono fundament relacji Stwórcy z ludźmi od zarania dziejów.
Znaczenie i zakres słowa
Hebrajskie słowo chen niesie ze sobą bogate znaczenie, które w polszczyźnie oddawane jest przez pojęcia takie jak łaska, przychylność, łaska jego, łaską czy też wdzięk. Choć słownikowy indeks wskazuje na słowo łaska, w tłumaczeniach interlinii odnajdujemy także odniesienia do przychylności oraz pojęcia wdzięku. Oznacza to, że chen wykracza poza samą abstrakcyjną koncepcję prawną lub teologiczną. Słowo to opisuje postawę pełną życzliwości, w której osoba wyższa rangą okazuje niezasłużoną dobroć lub darzy sympatią kogoś, kto szuka jej oblicza.
W tradycyjnym rozumieniu językowym chen dotyczy zatem relacji, w której obecna jest przychylność i bezinteresowny dar serca. Słowo to ukazuje życzliwe spojrzenie, w którym dawca okazuje łaskę drugiemu człowiekowi, obdarzając go szacunkiem, ratunkiem lub bezinteresowną pomocą. Przeanalizowanie wystąpień tego terminu pomaga nam zrozumieć, jak wielowymiarowa jest Boża przychylność wobec wierzących.
Chen w Piśmie
Pierwsze kluczowe wystąpienie słowa chen odnajdujemy na kartach Księgi Rodzaju, gdzie mowa jest o sprawie ratunku dla ludzkości w czasie potopu.
„Ale Noe znalazł łaskę w oczach Pana.” — Rdz 6,8 (UBG)
Tekst ten wyraźnie wskazuje, że zanim nadszedł sąd nad zepsutym światem, Noe znalazł łaskę w oczach Jahwe (PAN). To życzliwe spojrzenie Boga było fundamentem ocalenia sprawiedliwego męża i jego rodziny.
W Księdze Wyjścia widoczne jest, jak Bóg sprawia, że Jego lud otrzymuje przychylność w oczach innych narodów podczas wyjścia z niewoli.
„Sprawię, że ten lud znajdzie przychylność w oczach Egipcjan. I stanie się tak, gdy będziecie wychodzić, że nie wyjdziecie z pustymi rękami.” — Wj 3,21 (UBG)
Słowo chen odnosi się tu do przychylności, jaką Jahwe obdarzył Izraelitów w oczach Egipcjan. Dzięki temu lud nie opuścił domu niewoli z pustymi rękami, lecz otrzymał niezbędne zasoby.
Głęboki wymiar relacji między Bogiem a Jego wybranym sługą ukazuje rozmowa Mojżesza ze Stwórcą na pustyni.
„I Pan powiedział do Mojżesza: Uczynię także to, o czym mówiłeś, bo znalazłeś łaskę w moich oczach i znam cię po imieniu.” — Wj 33,17 (UBG)
Jahwe potwierdza Mojżeszowi, że ten znalazł łaskę w Jego oczach i że Bóg zna go po imieniu. Słowo chen wyraża tu bliskość, uznanie oraz zaufanie, jakim Stwórca obdarza człowieka sprawującego przywództwo.
Jednak wyzwania związane z prowadzeniem ludu sprawiały, że Mojżesz zmagając się z ciężarem odpowiedzialności, wołał do Boga o zrozumienie Jego intencji.
„I Mojżesz powiedział do Pana: Dlaczego tak źle się obchodzisz ze swoim sługą? Dlaczego nie znalazłem łaski w twoich oczach, że włożyłeś na mnie ciężar całego tego ludu?” — Lb 11,11 (UBG)
W tym miejscu Mojżesz pyta Boga, dlaczego nakłada na niego tak wielki ciężar, skoro znalazł łaskę w Jego oczach. Ukazuje to, że doświadczanie przychylności ze strony Jahwe nie zwalnia z trudów służby, ale stanowi podstawę do szczerej modlitwy w chwilach przeciążenia.
Słowo chen opisuje także relacje międzyludzkie na dworach królewskich, jak w przypadku młodego Dawida przybywającego do Saula.
„Potem Saul posłał do Jessego, mówiąc: Proszę, niech Dawid stoi przede mną, bo znalazł łaskę w moich oczach.” — 1Sm 16,22 (UBG)
Dawid zyskał wielką przychylność i łaskę w oczach Saula, co otworzyło mu drogę do służby na dworze. Widzimy tu, jak chen manifestuje się w postaci życzliwości ludzkiej, za którą stoi Boże prowadzenie.
Kolejny przykład relacji monarchicznych oraz przebaczenia odnajdujemy w wydarzeniach z życia króla Dawida i jego otoczenia.
„I Joab upadł twarzą do ziemi, pokłonił się i błogosławił króla. Potem Joab powiedział: Dziś twój sługa poznał, że znalazłem łaskę w twoich oczach, mój panie, królu, ponieważ król spełnił prośbę swego sługi.” — 2Sm 14,22 (UBG)
Joab dziękuje królowi za okazanie przychylności i przychylenie się do prośby. Słowo chen funkcjonuje tu jako akceptacja i przychylność władcy wobec prośby poddanego.
Mądrość Przysłów ukazuje natomiast estetyczny i moralny wymiar tego pojęcia w codziennym życiu.
„Bo one będą wdzięczną ozdobą na twojej głowie i kosztownym łańcuchem na szyi.” — Prz 1,9 (UBG)
Pouczenia rodziców są opisane jako ozdoba pełna wdzięku i piękna dla tego, kto ich słucha. Słowo chen zyskuje tu odcień moralnego wdzięku oraz ozdoby duchowej, stanowiącej owoc posłuszeństwa prawu Bożemu.
Na koniec prorok Zachariasz zapowiada szczególne wylanie duchowego daru na dom Dawida w czasach ostatecznych.
„I wyleję na dom Dawida i na mieszkańców Jerozolimy ducha łaski i modlitwy. Będą patrzyć na mnie, którego przebili, i będą go opłakiwać, jak się opłakuje jedynaka; będą gorzko płakać nad nim, jak się płacze gorzko nad pierworodnym.” — Za 12,10 (UBG)
Bóg zapowiada wylanie ducha łaski i błagania, co doprowadzi do głębokiego upamiętania. Pokazuje to, że chen jest cechą Ducha Bożego, który skłania serce człowieka do pokory i zwrotu w stronę Stwórcy.
Głębia znaczenia
Analiza biblijnych wersetów jasno dowodzi, że chen — czyli łaska i przychylność — nie jest koncepcją pojawiającą się dopiero w pismach Nowego Testamentu. Łaska i przychylność obecne są już w Torze, w historii Noego, Mojżesza czy całego Izraela. Stwierdzenie, że Noe znalazł łaskę w oczach Jahwe, ukazuje odwieczną prawdę: Bóg od początku odnosił się do ludzkości w oparciu o życzliwość, przebaczenie i miłosierdzie.
Łaska nie jest wynalazkiem nowym, lecz od zawsze stanowiła Bożą odpowiedź na ludzką słabość i potrzebę ratunku. Co niezwykle istotne, dar Bożego przychylenia się nigdy nie unieważnia Jego świętych przykazań ani Prawa Bożego. Zostanie obdarzonym łaską, tak jak w przypadku Mojżesza czy Noego, prowadziło do wiernego wypełniania woli Jahwe, a nie do odrzucenia Jego pouczeń. Łaska daje człowiekowi siłę do posłuszeństwa i budowania trwałej relacji ze Stwórcą.
Co to znaczy dla nas
Dla każdego, kto pragnie opierać swoje życie wyłącznie na fundamencie Słowa Bożego, studium słowa chen niesie ze sobą istotne pouczenie. Boża łaska jest nam niezbędna na co dzień — nie po to, by żyć w samowoli, lecz by z radością strzec przykazań Stwórcy, pamiętać o Sabacie i biblijnych świętach, które ustanowił Jahwe. Przychylność, którą okazuje nam Bóg poprzez Mesjasza Jeszuę (Jezusa), uzdalnia nas do chodzenia drogą prawdy.
Prawdziwa nadzieja wierzącego nie opiera się na ludzkiej tradycji kościelnej, lecz na obietnicach Pisma. Doświadczając Bożego chen, żyjemy z oczekiwaniem na zmartwychwstanie i pełne odnowienie. Świadomość, że Bóg patrzy na nas z przychylnością, motywuje do modlitwy, szukania Jego oblicza i okazywania łaski innym ludziom w codziennym życiu.
Powiązane
- Wszystkie 68 wystąpień słowa chen — konkordancja H2580
- Biblia interlinearna — czytaj oryginał słowo po słowie
- Słowo z oryginału: rachamim (רַחֲמִים)
- Słowo z oryginału: palal (פָּלַל)
- Słowo z oryginału: barach (בָּרַךְ)
- Słownik pojęć biblijnych
Zobacz też: Jahwe · Dawid · Mojżesz — znaczenie imienia · Zachariasz — znaczenie imienia
