Pytanie nie brzmi, czy Jeszua (Jezus) jest Mesjaszem i Panem — przyznaje to niemal każdy czytelnik Nowego Przymierza. Spór dotyczy tego, czy Pisma przypisują Mu to, co należy wyłącznie do Boga: istnienie przed stworzeniem, moc stwórczą, tytuły Jahwe i prawo odpuszczania grzechów.
Zapowiedź w Tanach
Micheasz wskazuje miejsce narodzin władcy i dodaje zdanie, którego nie da się powiedzieć o zwykłym człowieku:
Ale ty, Betlejem Efrata, choć jesteś najmniejsze wśród tysięcy w Judzie, z ciebie jednak wyjdzie mi ten, który będzie władcą w Izraelu, a jego wyjścia są od dawna, od dni wiecznych.
Mi 5,2 (UBG)
Ma początek w Betlejem, a zarazem Jego „wyjścia są od dawna, od dni wiecznych”. Izajasz nadaje temu dziecku imiona należące w Tanach do samego Boga:
Dziecko bowiem narodziło się nam, syn został nam dany. Na jego ramieniu spocznie władza, a nazwą go imieniem: Cudowny, Doradca, Bóg Mocny, Ojciec Wieczności, Książę Pokoju;
Iz 9,6 (UBG)
„Bóg Mocny” i „Ojciec Wieczności” to nie tytuły honorowe dla proroka.
Tytuł, którego Bóg nie oddaje nikomu
Izajasz zapisuje jedno z najmocniejszych zdań o wyłączności Boga:
Tak mówi Pan, Król Izraela i jego Odkupiciel, Pan zastępów: Ja jestem pierwszy i ja jestem ostatni, a oprócz mnie nie ma Boga.
Iz 44,6 (UBG)
Tytuł „pierwszy i ostatni” stoi tu obok słów „oprócz mnie nie ma Boga”. Tym samym tytułem przedstawia się w Objawieniu zmartwychwstały Mesjasz:
Gdy go zobaczyłem, padłem do jego stóp jak martwy i położył na mnie swą prawą rękę, mówiąc mi: Nie bój się! Ja jestem pierwszy i ostatni; I żyjący, a byłem umarły. A oto żyję na wieki wieków i mam klucze piekła i śmierci.
Ap 1,17-18 (UBG)
Dochodzi do niego coś, czego Ojciec o sobie nie mówi: „byłem umarły”. Izajasz nie zostawia miejsca na dwóch pierwszych i ostatnich. Znacząca jest też reakcja Jana: pada do Jego stóp i nie słyszy nagany, lecz „Nie bój się!”.
Przed stworzeniem i przez Niego wszystko
Jan otwiera ewangelię zdaniem, które jednocześnie odróżnia i utożsamia:
Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo. Ono było na początku u Boga. Wszystko przez nie się stało, a bez niego nic się nie stało, co się stało.
J 1,1-3 (UBG)
Słowo jest „u Boga” — to rozróżnienie. „Bogiem było Słowo” — to wspólnota natury. Zdanie trzecie zamyka furtkę: skoro wszystko przez nie się stało, samo nie należy do tego, co się stało. Dalej Jan opisuje wcielenie (J 1,14): nie zamianę natury, lecz przyjęcie ciała. Ten sam porządek podaje Paweł:
On jest obrazem Boga niewidzialnego i pierworodnym wszelkiego stworzenia. Przez niego bowiem wszystko zostało stworzone, to, co w niebie i to, co na ziemi, to, co widzialne i co niewidzialne, czy trony, czy panowania, czy zwierzchności, czy władze. Wszystko przez niego i dla niego zostało stworzone. On jest przed wszystkim i wszystko istnieje dzięki niemu.
Kol 1,15-17 (UBG)
Wyrażenie „pierworodnym wszelkiego stworzenia” bywa czytane tak, jakby znaczyło: pierwszy ze stworzeń. Następne zdanie tego zabrania: przez Niego zostało stworzone wszystko w niebie i na ziemi. Pierworodztwo oznacza w Piśmie pierwszeństwo rangi i dziedzictwa — tak czyta je kontekst: „On jest przed wszystkim”. Najkrócej ujął to Jeszua:
Jezus im odpowiedział: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Zanim Abraham był, ja jestem.
J 8,58 (UBG)
Nie powiedział „byłem”, lecz „ja jestem”.
To, co należy wyłącznie do Boga
Odpuszczanie grzechów należy wyłącznie do Boga; uczeni w Piśmie rozumowali poprawnie:
A Jezus, widząc ich wiarę, powiedział do sparaliżowanego: Synu, twoje grzechy są ci przebaczone. A byli tam niektórzy z uczonych w Piśmie, siedząc i myśląc w swoich sercach: Czemu on mówi takie bluźnierstwa? Któż może przebaczać grzechy oprócz samego Boga?
Mk 2,5-7 (UBG)
Jeszua nie prostuje ich przesłanki — potwierdza czyn. List do Hebrajczyków nazywa Syna wyrazem istoty Boga i Tym, który podtrzymuje wszystko słowem swojej mocy (Hbr 1,3), a zaraz potem oddaje głos Ojcu:
Lecz do Syna mówi: Twój tron, o Boże, na wieki wieków, berłem sprawiedliwości jest berło twego królestwa.
Hbr 1,8 (UBG)
Stąd wyznanie Tomasza, wypowiedziane wprost do Jeszui:
Wtedy Tomasz mu odpowiedział: Mój Pan i mój Bóg!
J 20,28 (UBG)
Jan zapisuje je jako punkt dojścia swojej ewangelii.
Najczęstsze zarzuty
Trzy miejsca wracają w dyskusjach i żadne nie znika, gdy się je przemilczy. Klucz do wszystkich trzech podaje Paweł:
Niech będzie w was takie nastawienie umysłu, jakie też było w Chrystusie Jezusie; Który, będąc w postaci Boga, nie uważał bycia równym Bogu za grabież; Lecz ogołocił samego siebie, przyjmując postać sługi i stając się podobny do ludzi; A z postawy uznany za człowieka, uniżył samego siebie i był posłuszny aż do śmierci, i to śmierci krzyżowej.
Flp 2,5-8 (UBG)
Są tu obie rzeczy naraz: „będąc w postaci Boga” — kim jest; „ogołocił samego siebie, przyjmując postać sługi” — co przyjął dobrowolnie. Pismo rozróżnia naturę i rolę.
„Mój Ojciec bowiem jest większy niż ja” (J 14,28)
Słyszeliście, że wam powiedziałem: Odchodzę i znowu przyjdę do was. Gdybyście mnie miłowali, radowalibyście się, ponieważ powiedziałem: Idę do Ojca. Mój Ojciec bowiem jest większy niż ja.
J 14,28 (UBG)
Mówi je Ten, który przyjął „postać sługi” i jeszcze w niej trwa. Słowo „większy” opisuje pozycję, a nie rodzaj istnienia: syn nie jest innej natury niż ojciec, choć bywa mu poddany. Gdyby chodziło o naturę, Ojciec nie zwracałby się do Syna słowem „Boże”.
„ani Syn, tylko Ojciec” (Mk 13,32)
Lecz o tym dniu i godzinie nikt nie wie, ani aniołowie, którzy są w niebie, ani Syn, tylko Ojciec.
Mk 13,32 (UBG)
Tego zarzutu nie da się rozbroić twierdzeniem, że Jeszua tylko udawał niewiedzę: tekst mówi wprost, iż Syn nie zna tego dnia. Ale właśnie tego dotyczy „ogołocił samego siebie”. W dniach swojego ciała Mesjasz żył w realnych granicach i „był posłuszny aż do śmierci” — ograniczenie wiedzy należy do tego samego uniżenia co krzyż.
„sam Syn będzie poddany” (1 Kor 15,28)
Gdy zaś wszystko zostanie mu poddane, wtedy i sam Syn będzie poddany temu, który mu poddał wszystko, aby Bóg był wszystkim we wszystkich.
1 Kor 15,28 (UBG)
Pierwsza połowa zdania mówi, że „wszystko zostanie mu poddane” — to status, którego Pismo nie przyznaje stworzeniu. Dopiero potem Syn oddaje dzieło Ojcu. Poddanie dotyczy porządku ról, a nie tego, kim Syn jest; cel podano wprost: „aby Bóg był wszystkim we wszystkich”.
Wszystkie trzy mówią o relacji i roli, nie o naturze Syna.
Podsumowanie
Pisma przypisują Mesjaszowi to, co należy wyłącznie do Boga: istnienie przed Abrahamem i przed stworzeniem, udział w stwarzaniu wszystkiego, tytuł „pierwszy i ostatni”, prawo odpuszczania grzechów i wyznanie „Mój Pan i mój Bóg!”. Tanach zapowiada Tego, którego wyjścia są od dni wiecznych; Nowe Przymierze pokazuje Tego, który przyjął postać sługi. Trzy klasyczne zarzuty dotyczą tego uniżenia i tej roli, nie natury. Nie dopisujemy do tego spekulacji poza tekstem.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Jahwe · Tanach · Mesjasz (Maszijach) · List do Hebrajczyków · Micheasz
