Dwudziesty rozdział jest jedynym miejscem w Piśmie, gdzie pada miara tysiąca lat, i jedynym, gdzie mowa o pierwszym zmartwychwstaniu. Cały spór o millennium opiera się na kilkunastu wersetach, a mimo to dzieli czytelników mocniej niż większość innych tematów. Warto najpierw zobaczyć, co tekst podaje.
Związanie
I zobaczyłem anioła zstępującego z nieba, mającego klucz do otchłani i wielki łańcuch w ręce. I chwycił smoka, węża starodawnego, którym jest diabeł i szatan, i związał go na tysiąc lat. I wrzucił go do otchłani, zamknął go i opieczętował, aby już nie zwodził narodów, aż się dopełni tysiąc lat. A potem musi być wypuszczony na krótki czas.
Ap 20,1-3
Podane są cztery czynności: chwycenie, związanie, wrzucenie i opieczętowanie. Podany jest też cel, i to bardzo konkretnie — aby już nie zwodził narodów. Podany jest wreszcie koniec: po tysiącu lat musi być wypuszczony na krótki czas. Kto twierdzi, że związanie trwa dziś, musi ten cel wytłumaczyć, bo tekst nie mówi o ograniczeniu, lecz o ustaniu zwodzenia narodów.
Pierwsze zmartwychwstanie
Zobaczyłem też trony i zasiedli na nich, i dano im władzę sądzenia. I zobaczyłem dusze ściętych z powodu świadectwa Jezusa i z powodu słowa Bożego oraz tych, którzy nie oddali pokłonu bestii ani jej wizerunkowi i nie przyjęli jej znamienia na czoło ani na rękę. I ożyli, i królowali z Chrystusem tysiąc lat. A inni z umarłych nie ożyli, aż się dopełniło tysiąc lat. To jest pierwsze zmartwychwstanie. Błogosławiony i święty ten, kto ma udział w pierwszym zmartwychwstaniu. Nad nimi druga śmierć nie ma władzy, lecz będą kapłanami Boga i Chrystusa i będą z nim królować tysiąc lat.
Ap 20,4-6
Ożywają ci, których opisano dwiema cechami: ścięci z powodu świadectwa oraz ci, którzy nie oddali pokłonu bestii i nie przyjęli znamienia. Zdanie o innych umarłych, którzy nie ożyli aż do końca tysiąca lat, jest kluczowe, bo rozdziela dwa wydarzenia w czasie. Nazwa pierwszego zmartwychwstania odnosi się w tekście do tej pierwszej grupy.
Aż przyszedł Odwieczny i oddano sąd świętym Najwyższego; i nadszedł czas, aby święci otrzymali królestwo.
Dn 7,22
Ale każdy w swojej kolejności, Chrystus jako pierwszy plon, potem ci, którzy należą do Chrystusa, w czasie jego przyjścia. A potem będzie koniec, gdy przekaże królestwo Bogu i Ojcu, gdy zniszczy wszelką zwierzchność oraz wszelką władzę i moc. Bo on musi królować, aż położy wszystkich wrogów pod swoje stopy. A ostatni wróg, który zostanie zniszczony, to śmierć.
1 Kor 15,23-26
U Daniela sąd zostaje oddany świętym Najwyższego i to oni otrzymują królestwo. Paweł układa zaś porządek: Mesjasz jako pierwszy plon, potem należący do Niego w czasie Jego przyjścia, a potem koniec. Oba teksty pracują z następstwem, ale żaden nie podaje miary tysiąca lat. Ta miara pojawia się tylko w Apokalipsie.
Trzy sposoby czytania tysiąca lat
Pierwsze stanowisko umieszcza tysiąc lat po przyjściu Mesjasza i czyta liczbę jako okres przyszły. Drugie widzi w tysiącu lat obraz obecnego czasu między pierwszym przyjściem a końcem, a związanie rozumie jako ograniczenie, nie unieruchomienie. Trzecie umieszcza królowanie przed przyjściem i czyta je jako stopniowe. Każde z nich ma teksty, które tłumaczy lepiej od pozostałych, i każde ma miejsce, w którym się zacina. Nie ma zdania Pisma, które ogłasza któreś z nich zwycięskim, i ten artykuł też go nie ogłosi.
Po tysiącu lat
A gdy się skończy tysiąc lat, szatan zostanie wypuszczony ze swego więzienia. I wyjdzie, aby zwieść narody z czterech krańców ziemi, Goga i Magoga, by zgromadzić je do bitwy. A ich liczba jest jak piasek morski. I wyszli na szerokość ziemi, otoczyli obóz świętych i miasto umiłowane. Zstąpił jednak ogień od Boga z nieba i pochłonął ich.
Ap 20,7-9
A diabeł, który ich zwodził, został wrzucony do jeziora ognia i siarki, gdzie jest bestia i fałszywy prorok. I będą męczeni we dnie i w nocy na wieki wieków.
Ap 20,10
Wypuszczenie szatana kończy się zgromadzeniem narodów i ogniem od Boga. Obóz świętych i miasto umiłowane są otoczone, ale bitwy nie ma. Tekst nie tłumaczy, skąd biorą się narody po tysiącu lat, i to jest jedno z pytań, na które żadne stanowisko nie odpowiada z tekstu.
I zobaczyłem wielki biały tron i zasiadającego na nim, sprzed którego oblicza uciekła ziemia i niebo, i nie znaleziono dla nich miejsca. I zobaczyłem umarłych, wielkich i małych, stojących przed Bogiem, i otwarto księgi. Otwarto też inną księgę, księgę życia. I osądzeni zostali umarli według tego, co było napisane w księgach, to znaczy według ich uczynków. I wydało morze umarłych, którzy w nim byli, również śmierć i piekło wydały umarłych, którzy w nich byli. I zostali osądzeni, każdy według swoich uczynków.
Ap 20,11-13
A śmierć i piekło zostały wrzucone do jeziora ognia. To jest druga śmierć. I jeśli się ktoś nie znalazł zapisany w księdze życia, został wrzucony do jeziora ognia.
Ap 20,14-15
Scena białego tronu jest opisana krótko i rzeczowo: otwarto księgi, otwarto księgę życia, osądzono każdego według uczynków. Druga śmierć zostaje nazwana i zdefiniowana przez wrzucenie do jeziora ognia. Wrzucone są tam także śmierć i piekło, co znaczy, że sąd dotyczy również samych stanów, a nie tylko osób.
Teksty, które komplikują każde stanowisko
Bądźcie trzeźwi, czuwajcie, bo wasz przeciwnik, diabeł, jak lew ryczący krąży, szukając, kogo by pożreć.
1 P 5,8
Piotr pisze o przeciwniku, który krąży jak lew ryczący. Jest to najpoważniejszy zarzut wobec czytania związania jako stanu obecnego — obraz krążącego drapieżnika nie jest obrazem więźnia w opieczętowanej otchłani. Odpowiedź drugiej strony brzmi, że oba zdania mówią o różnych zakresach działania, ale tekst tego rozróżnienia nie podaje.
Albo jak może ktoś wejść do domu mocarza i zagrabić jego własność, jeśli najpierw nie zwiąże mocarza? Dopiero wtedy ograbi jego dom.
Mt 12,29
Mesjasz mówi o związaniu mocarza jako warunku ograbienia jego domu i odnosi to do własnej działalności. To najmocniejszy tekst przeciwnej strony, bo pokazuje, że język związania bywa w Piśmie użyty wobec czegoś, co już nastąpiło. Nie mówi jednak nic o tysiącu lat ani o otchłani.
I rozbroiwszy zwierzchności i władze, jawnie wystawił je na pokaz, gdy przez niego odniósł triumf nad nimi.
Kol 2,15
Rozbrojenie zwierzchności i władz jest tu opisane w czasie przeszłym i wiązane z krzyżem. Rozbrojenie nie jest jednak tym samym co uwięzienie, a Paweł nie używa obrazu łańcucha. Różnica między osłabieniem a unieruchomieniem jest w tym sporze decydująca i żaden tekst jej nie definiuje.
Teraz odbywa się sąd tego świata, teraz władca tego świata będzie wyrzucony precz.
J 12,31
Zdanie o wyrzuceniu władcy tego świata pada przed ukrzyżowaniem i mówi o czymś bliskim. Zestawione z rozdziałem dwudziestym daje albo dwa różne wydarzenia, albo jedno widziane z dwóch stron. Pismo tej sprawy nie zamyka i uczciwie jest powiedzieć, że mapa stanowisk pozostaje mapą, a nie rankingiem.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy tysiąc lat to miara dosłowna, czy obraz pełnego okresu. Nie wiemy, gdzie znajduje się otchłań, do której wrzucono smoka. Nie wiemy, kim są zasiadający na tronach, bo tekst mówi tylko, że zasiedli. Nie wiemy, skąd biorą się narody zgromadzone po tysiącu lat. Nie wiemy, gdzie w tej całości mieści się zmartwychwstanie opisane przez Pawła. Nie wiemy wreszcie, czy obóz świętych i miasto umiłowane to dwa określenia jednej rzeczy, czy dwie różne.
Zobacz też: Mesjasz (Maszijach) · Piotr · Paweł — znaczenie imienia
