Pismo mówi o aniołach jako o posłańcach Boga i zapisuje kilkanaście ich odwiedzin u ludzi. W tym samym Piśmie stoi zdanie, które nakazuje wobec takich zjawisk ostrożność — i nie jest to ostrożność wobec podróbek marnych, lecz wobec bardzo dobrych.
Ostrzeżenie Pawła
Tacy bowiem są fałszywymi apostołami, podstępnymi pracownikami, którzy przybierają postać apostołów Chrystusa. I nic dziwnego, sam bowiem szatan przybiera postać anioła światłości. Nic więc wielkiego, jeśli i jego słudzy przybierają postać sług sprawiedliwości. Koniec ich jednak będzie według ich uczynków.
2 Kor 11,13-15
Kontekst jest praktyczny: apostoł broni Koryntian przed ludźmi podającymi się za wysłanników. W trzech kolejnych zdaniach trzy razy pada ten sam czasownik przybierania postaci — o fałszywych apostołach, o samym szatanie i o jego sługach. Wniosek jest brutalny w prostocie. Wygląd nie jest dowodem. Jeżeli przeciwnik potrafi przybrać postać anioła światłości, to okazałość zjawiska nie mówi nic o jego pochodzeniu.
Sprawdzian niezależny od wrażenia
Lecz choćbyśmy nawet my albo anioł z nieba głosił wam ewangelię inną od tej, którą wam głosiliśmy, niech będzie przeklęty.
Ga 1,8
Paweł stawia tu przypadek skrajny i robi to celowo. Nie mówi o wątpliwym kaznodziei, lecz o samym sobie i o aniele z nieba. Nawet taki posłaniec zostaje podporządkowany treści już przekazanej. To jest odwrócenie odruchu, który mamy wszyscy: nie treść uwierzytelnia się przez posłańca, lecz posłaniec przez treść.
Kryterium z Tory
Jeśli powstanie pośród was prorok albo ktoś, kto ma sny, i ukaże ci znak lub cud; I stanie się ten znak albo cud, o którym ci oznajmił, i powie: Pójdźmy za innymi bogami, których ty nie znasz, i służmy im; Nie usłuchasz słów tego proroka ani tego, który ma sny, gdyż Pan, wasz Bóg, doświadcza was, aby poznać, czy miłujecie Pana, swego Boga, z całego swego serca i całą swoją duszą. Za Panem, swoim Bogiem, będziecie chodzić, jego będziecie się bać, przestrzegać jego przykazań i słuchać jego głosu, będziecie mu służyć i do niego lgnąć.
Pwt 13,1-4
Do prawa i do świadectwa! Jeśli nie będą mówić według tego słowa, to w nim nie ma żadnej światłości.
Iz 8,20
Ta sama zasada obowiązuje od Synaju i jest tam wyłożona jeszcze ostrzej. Prorok może zapowiedzieć znak, znak może się rzeczywiście spełnić — a prorok i tak ma zostać odrzucony, jeśli prowadzi do innych bogów. Skuteczność nie jest kryterium. Mojżesz nazywa taką sytuację doświadczaniem ludu, a Izajasz podaje miarę w dwóch słowach: prawo i świadectwo. Poza tym nie ma światłości.
To samo w Nowym Przymierzu
Umiłowani, nie wierzcie każdemu duchowi, ale badajcie duchy, czy są z Boga, gdyż wielu fałszywych proroków wyszło na świat. Po tym poznacie Ducha Bożego: każdy duch, który wyznaje, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele, jest z Boga. Każdy zaś duch, który nie wyznaje, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele, nie jest z Boga. Jest to duch antychrysta, o którym słyszeliście, że nadchodzi i już teraz jest na świecie.
1 J 4,1-3
Wszystko badajcie, a trzymajcie się tego, co dobre.
1 Tes 5,21
Ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli słowo Boże z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają.
Dz 17,11
Jan nie każe odrzucać wszystkiego ani przyjmować wszystkiego, tylko badać. Podaje przy tym konkretne pytanie kontrolne dotyczące przyjścia Mesjasza w ciele. Paweł formułuje zasadę ogólną i również mówi o badaniu. Łukasz chwali natomiast tych, którzy codziennie sprawdzali Pisma, żeby zobaczyć, czy głoszone im rzeczy się zgadzają — a sprawdzali samego apostoła.
Dlaczego to konieczne
A Duch otwarcie mówi, że w czasach ostatecznych niektórzy odstąpią od wiary, dając posłuch zwodniczym duchom i naukom demonów;
1 Tm 4,1
Powstaną bowiem fałszywi Chrystusowie i fałszywi prorocy i będą czynić wielkie znaki i cuda, żeby zwieść, o ile można, nawet wybranych.
Mt 24,24
Oba teksty mówią o zwiedzeniu jako o zjawisku zapowiedzianym, a nie wyjątkowym. Jeden mówi o posłuchu danym duchom zwodniczym i naukom demonów, drugi o znakach i cudach na tyle mocnych, że zagrożeni są nawet wybrani. Skoro tak, to postawa domyślna wobec objawień nie może być łatwowierna.
Zarzut: przecież aniołowie naprawdę przychodzą
Około dziewiątej godziny dnia ujrzał wyraźnie w widzeniu anioła Boga, który przyszedł do niego i powiedział: Korneliuszu!
Dz 10,3
Wtedy zjawił się anioł Pana i w więzieniu zajaśniało światło. Trącił Piotra w bok i obudził go, mówiąc: Wstań szybko. I opadły łańcuchy z jego rąk.
Dz 12,7
Tej nocy bowiem stanął przy mnie anioł Boga, do którego należę i któremu służę;
Dz 27,23
Nie zapominajcie o gościnności, gdyż przez nią niektórzy, nie wiedząc, aniołów gościli.
Hbr 13,2
To prawda i ostrzeżenie nie jest zakazem. Korneliusz widzi anioła, Piotr zostaje wyprowadzony z więzienia, Paweł otrzymuje zapewnienie w czasie sztormu, a list do Hebrajczyków zakłada, że anioła można ugościć nieświadomie. Warto jednak zobaczyć, co tam pada: skierowanie do apostoła, wyprowadzenie z celi, zapowiedź ocalenia. W żadnej z tych scen anioł nie przynosi nauki, która stawałaby obok Pisma, i w żadnej nie żąda dla siebie czci ani posłuszeństwa.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, jak wygląda anioł światłości. Paweł używa tego określenia raz i nie opisuje ani postaci, ani okoliczności, ani sposobu działania. Nie ma w Piśmie żadnej listy cech pozwalającej rozpoznać zwodzenie po stronie zewnętrznej — i wygląda na to, że jest to celowe, bo cała waga zostaje przeniesiona na treść.
Nie wiemy, jak często takie zjawiska zachodzą ani czy dotyczą wszystkich w równym stopniu. Nie wiemy, czym są duchy zwodnicze, jak działają i jaki mają związek z demonami z Ewangelii. Zdanie o naukach demonów podaje skutek, a nie mechanizm.
Nie wiemy wreszcie, czy człowiek zwiedziony ma szansę zorientować się sam. Wszystkie polecenia w tej sprawie zakładają czynność zewnętrzną wobec przeżycia: badać, porównywać, sprawdzać w Pismach, pytać o treść. To jest jedyne narzędzie, jakie Pismo daje, i podaje je konsekwentnie od Powtórzonego Prawa aż po listy Jana. Kto oczekuje testu opartego na odczuciu, oczekuje czegoś, czego w Biblii nie ma.
Zobacz też: Apostoł (szaliach) · List do Hebrajczyków · Izajasz · Piotr · Paweł — znaczenie imienia · Mojżesz — znaczenie imienia
