Ostatni rozdział Zachariasza opisuje najpierw katastrofę, a nie tryumf. Miasto zostaje zdobyte, zanim cokolwiek się odwróci.
Oto przychodzi dzień Pana, a twój łup będzie rozdzielony pośród ciebie. Zgromadzę bowiem do bitwy wszystkie narody przeciwko Jerozolimie, a miasto zostanie zdobyte, domy splądrowane i kobiety zgwałcone. Połowa miasta pójdzie do niewoli, a resztka ludu nie będzie wygnana z miasta.
Za 14,1-2
Warto zatrzymać się przy tym początku, bo bywa pomijany. Zapowiedź nie omija klęski: miasto zostaje zdobyte, domy splądrowane, połowa mieszkańców uprowadzona. Dopiero po tym opisie następuje zwrot. Kto cytuje z tego rozdziału wyłącznie obraz królowania, cytuje jego drugą połowę.
Dopiero po tym następuje interwencja opisana bardzo konkretnie, z podaniem miejsca i kierunków świata.
I jego nogi staną w tym dniu na Górze Oliwnej, która leży naprzeciw Jerozolimy od strony wschodniej, a Góra Oliwna rozpadnie się na pół, na wschód i na zachód, tworząc wielką dolinę; i połowa tej góry cofnie się na północ, a połowa jej – na południe.
Za 14,4
W tym dniu wyjdą wody żywe z Jerozolimy; połowa ich do morza wschodniego, a połowa – do morza zachodniego. Będzie to w lecie i w zimie. A Pan będzie królem nad całą ziemią. W tym dniu jeden będzie Pan i jedno jego imię.
Za 14,8-9
Zdanie o jednym imieniu jest w tym rozdziale punktem docelowym. Nie mówi o zniesieniu różnic między ludźmi, lecz o ustaniu wielości kultów: jeden panujący i jedno imię wzywane. To ten sam kierunek, który zapowiadał Sofoniasz, mówiąc o przywróceniu narodom czystych warg.
Święto wymienione z nazwy
W wizji końcowej pada nazwa jednego konkretnego święta — i to nazwa wzięta wprost z Tory.
Wszyscy pozostali spośród wszystkich narodów, które wyruszyły przeciwko Jerozolimie, będą przychodzić od roku do roku, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, i obchodzić Święto Namiotów;
Za 14,16
Sukkot jest w Torze świętem siedmiodniowym, ustanowionym w tym samym rozdziale, w którym wyliczone są pozostałe uroczystości.
Przemów do synów Izraela i powiedz im: Piętnastego dnia tego siódmego miesiąca będzie Święto Namiotów przez siedem dni dla Pana.
Kpł 23,34
Sukkot był świętem pielgrzymim i zarazem świętem zbioru, obchodzonym w szałasach przypominających wędrówkę po wyjściu z Egiptu. Jego treścią jest więc pamięć o tymczasowości i o prowadzeniu. Umieszczenie akurat tego święta w wizji, w której narody przychodzą do Jerozolimy, nie wygląda na przypadek, choć prorok wyboru nie tłumaczy.
To, że akurat ono pojawia się w Za 14, ma znaczenie: prorok nie mówi o abstrakcyjnym uwielbieniu, lecz o obchodzeniu święta według kalendarza, który już istniał.
Nie jest to więc obraz nowej religii ani nowego rytu. Jest to obraz kalendarza rozszerzonego na tych, którzy dotąd byli poza nim.
Sankcja zamiast zachęty
Uczestnictwo narodów nie jest tu przedstawione jako dobrowolna wizyta. Ma sankcję.
A jeśli ktoś spośród rodów ziemi nie pójdzie do Jerozolimy, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, na tego nie będzie padać deszcz.
Za 14,17
A jeśli ród Egiptu nie wyruszy i nie przyjdzie, choć na niego deszcz nie pada, spadnie jednak na niego ta plaga, którą Pan dotknie narody, które nie przyjdą, by obchodzić Święto Namiotów. Taka będzie kara dla Egiptu i kara dla wszystkich narodów, które nie przychodzą na obchody Święta Namiotów.
Za 14,18-19
Klauzula o Egipcie jest osobna z powodu praktycznego: kraj nawadniany rzeką nie odczułby braku deszczu, więc zapowiedziano wobec niego inną karę. To szczegół pokazujący, że tekst liczy się z realiami geograficznymi.
Świętość rozszerzona na przedmioty zwykłe
W tym dniu na dzwoneczkach koni będzie taki napis: Świętość Panu; a kotłów w domu Pana będzie jak czasz przed ołtarzem. Każdy kocioł w Jerozolimie i Judzie będzie poświęcony Panu zastępów. Wszyscy, którzy składają ofiary, przyjdą i będą je brali, i będą w nich gotowali. W tym dniu nie będzie już Kananejczyka w domu Pana zastępów.
Za 14,20-21
Napis dotąd zastrzeżony dla mitry arcykapłana trafia na dzwoneczki koni, a zwykłe kotły w mieście zrównują się z naczyniami ołtarza. Kierunek jest odwrotny do zwyczajowego: nie świętość zostaje ograniczona, lecz obszar zwykłości zanika.
Zdanie o braku Kananejczyka w domu Jahwe bywa czytane etnicznie, ale w kontekście naczyń i gotowania równie dobrze może dotyczyć handlu w obrębie świątyni. Tekst nie precyzuje i obie możliwości trzeba zostawić otwarte.
Kalendarz, który nie wygasa
Zachariasz nie jest tu odosobniony. Izajasz w podobnej perspektywie wymienia rytm nowiu i szabatu jako czas powszechnego pokłonu.
I stanie się tak, że od nowiu do nowiu księżyca i od szabatu do szabatu przychodzić będzie wszelkie ciało, aby oddać pokłon przede mną, mówi Pan.
Iz 66,23
Oba teksty mówią o przyszłości, w której terminy wyznaczone w Torze nadal wyznaczają czas — u Zachariasza roczny, u Izajasza miesięczny i tygodniowy. Żaden z nich nie zapowiada, że te terminy zostaną zniesione.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, dlaczego wymienione jest tylko Święto Namiotów i czy oznacza to, że pozostałe uroczystości nie są obchodzone, czy tylko że prorok wybrał jedną jako przykład. Nie wiemy, jak narody miałyby fizycznie przychodzić rok w rok ani co dzieje się z tymi, które przyjdą częściowo. Nie wiemy, kiedy to następuje — tekst mówi o dniu Jahwe bez podania czasu, a przypisywanie tu dat albo utożsamianie narodów z Za 14,2 z dzisiejszymi państwami byłoby dokładaniem do wyroczni treści, której nie zawiera.
Zobacz też: Jahwe · Izajasz · Sofoniasz — znaczenie imienia · Zachariasz — znaczenie imienia
