Cztery wersety na końcu Zachariasza mówią rzecz, której nie da się zredukować do przenośni: po sądzie nad narodami ocaleni z tych narodów przychodzą co roku do Jerozolimy obchodzić Święto Namiotów. Nie jest to opis Izraela zachowującego swoje zwyczaje. Jest to opis pogan zachowujących święto z Tory.
Co dokładnie zapowiedziano
Wszyscy pozostali spośród wszystkich narodów, które wyruszyły przeciwko Jerozolimie, będą przychodzić od roku do roku, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, i obchodzić Święto Namiotów; A jeśli ktoś spośród rodów ziemi nie pójdzie do Jerozolimy, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, na tego nie będzie padać deszcz.
Za 14,16-17
Trzy elementy naraz: powtarzalność roczna, cel przybycia i sankcja za nieprzybycie. Sankcja jest przy tym bardzo konkretna — brak deszczu, czyli głód. Prorok mówi więc o porządku obowiązującym, a nie o zwyczaju dla chętnych.
A jeśli ród Egiptu nie wyruszy i nie przyjdzie, choć na niego deszcz nie pada, spadnie jednak na niego ta plaga, którą Pan dotknie narody, które nie przyjdą, by obchodzić Święto Namiotów. Taka będzie kara dla Egiptu i kara dla wszystkich narodów, które nie przychodzą na obchody Święta Namiotów.
Za 14,18-19
Przypadek szczególny został omówiony osobno, bo tam, gdzie deszcz nie pada, sankcja z poprzedniego wersetu nic by nie znaczyła. Ta drobiazgowość jest sama w sobie argumentem: tekst przewiduje realne wykonanie, nie obraz.
W tym dniu na dzwoneczkach koni będzie taki napis: Świętość Panu; a kotłów w domu Pana będzie jak czasz przed ołtarzem. Każdy kocioł w Jerozolimie i Judzie będzie poświęcony Panu zastępów. Wszyscy, którzy składają ofiary, przyjdą i będą je brali, i będą w nich gotowali. W tym dniu nie będzie już Kananejczyka w domu Pana zastępów.
Za 14,20-21
Zakończenie rozszerza świętość na przedmioty codzienne, aż po dzwoneczki koni i garnki. Granica między tym, co poświęcone, a tym, co zwykłe, znika nie przez zniesienie świętości, lecz przez jej rozlanie.
Skąd to święto
Pan dalej mówił do Mojżesza: Przemów do synów Izraela i powiedz im: Piętnastego dnia tego siódmego miesiąca będzie Święto Namiotów przez siedem dni dla Pana. Pierwszego dnia będzie święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy. Przez siedem dni będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Ósmego dnia będziecie mieć święte zgromadzenie i będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Jest to święto, żadnej uciążliwej pracy nie będziecie wykonywać.
Kpł 23,33-36
Będziecie obchodzić to święto dla Pana przez siedem dni, co rok. Będzie to wieczysta ustawa przez wszystkie wasze pokolenia. W siódmym miesiącu będziecie je obchodzić. Przez siedem dni będziecie mieszkać w szałasach. Wszyscy urodzeni Izraelici będą mieszkać w szałasach; Aby wasze pokolenia wiedziały, że kazałem synom Izraela mieszkać w szałasach, gdy wyprowadziłem ich z ziemi Egiptu. Ja jestem Pan, wasz Bóg.
Kpł 23,41-43
Ustanowienie jest jednoznaczne: siedem dni, siódmy miesiąc, mieszkanie w szałasach i wieczysta ustawa przez wszystkie pokolenia. Podano też powód — pamięć o wyprowadzeniu z Egiptu. Zachariasz nie wprowadza więc nowego obrzędu, lecz zapowiada, że stary obejmie także tych, którzy nie wyszli z Egiptu.
I znaleźli przepis w Prawie, które Pan nadał przez Mojżesza, aby synowie Izraela mieszkali w szałasach podczas święta siódmego miesiąca; I aby ogłoszono i obwołano we wszystkich ich miastach i w Jerozolimie: Wejdźcie na górę i przynieście gałęzie oliwne, gałęzie sosnowe i gałęzie mirtowe, gałęzie palmowe i gałęzie drzew gęstych, abyście czynili szałasy, jak jest napisane. Lud więc wyszedł i przyniósł je, i czynił sobie szałasy, każdy na swoim dachu, na swoich dziedzińcach, na dziedzińcach domu Bożego, na placu Bramy Wodnej i na placu Bramy Efraima. Całe zgromadzenie, wszyscy, którzy powrócili z niewoli, uczynili szałasy i mieszkali w nich, gdyż synowie Izraela nie czynili tego od dni Jozuego, syna Nuna, aż do tego dnia. I panowała wielka radość.
Ne 8,14-17
Relacja z odbudowy pokazuje, jak wygląda powrót do zapomnianego przepisu: znaleziono go w Prawie, ogłoszono, wykonano i zapanowała radość. Warto zauważyć, że nikt nie uznał wtedy święta za przebrzmiałe, choć przez długi czas go nie obchodzono.
I stanie się tak, że od nowiu do nowiu księżyca i od szabatu do szabatu przychodzić będzie wszelkie ciało, aby oddać pokłon przede mną, mówi Pan.
Iz 66,23
W siódmym miesiącu, piętnastego dnia tego miesiąca, w święto, będzie ofiarowywać właśnie to samo przez siedem dni, jak również ofiarę za grzech, całopalenie, ofiarę z pokarmów i oliwę.
Ez 45,25
Dwaj inni prorocy mówią o przyszłości w tych samych kategoriach: nów, szabat i piętnasty dzień siódmego miesiąca. Trzy księgi, trzy niezależne teksty, jeden obraz czasu wyznaczonego przez święta.
Cztery teksty, którymi zwykle się to podważa
Niech więc nikt was nie osądza z powodu jedzenia lub picia, co do święta, nowiu księżyca lub szabatów. Są to cienie rzeczy przyszłych, ciało zaś jest Chrystusa.
Kol 2,16-17
Zdanie o osądzaniu bywa czytane jako zniesienie świąt. Można je jednak czytać inaczej: jako zakaz osądzania tych, którzy je zachowują. Który sens jest właściwy, rozstrzyga się na podstawie kontekstu listu, a nie samego wersetu — i uczciwie trzeba powiedzieć, że spór o to trwa, Pismo tej sprawy nie zamyka i nie kończy jej żaden pojedynczy fragment.
Zachowujecie dni i miesiące, pory i lata. Boję się o was, czy przypadkiem na próżno nie trudziłem się nad wami.
Ga 4,10-11
Paweł obawia się o wspólnotę wracającą do zachowywania dni. Adresatami byli jednak poganie odwracający się ku porządkowi, z którego wcześniej wyszli, a kontekst listu dotyczy usprawiedliwienia, nie kalendarza jako takiego. Kto cytuje ten werset przeciw Zachariaszowi, musi wyjaśnić, dlaczego prorok umieszcza święto po sądzie, a nie przed nim.
Jeden bowiem czyni różnicę między dniem a dniem, a drugi każdy dzień ocenia jednakowo. Każdy niech będzie dobrze upewniony w swoim zamyśle. Kto przestrzega dnia, dla Pana przestrzega, a kto nie przestrzega dnia, dla Pana nie przestrzega. Kto je, dla Pana je, bo dziękuje Bogu, a kto nie je, dla Pana nie je i dziękuje Bogu.
Rz 14,5-6
Tu wprost dopuszczono różnicę praktyki i nakazano nie rozstrzygać jej za brata. To najmocniejszy z czterech tekstów, bo nie tyle znosi święto, ile odbiera argument do przymuszania. Zachariasz mówi o przyszłym porządku, Paweł o obecnym współżyciu wierzących — i te dwa poziomy nie muszą się wykluczać.
A gdy mówi „nowe”, uznaje pierwsze za przedawnione; a to, co się przedawnia i starzeje, bliskie jest zaniku.
Hbr 8,13
Zdanie o przedawnieniu odnosi się do przymierza, a nie wprost do świąt. Jak dokładnie jedno przekłada się na drugie, autor listu nie wyjaśnia. Zestawienie tego wersetu z Zachariaszem daje więc pytanie, nie odpowiedź, i tak należy je czytelnikowi podać.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, kiedy zapowiadany porządek wchodzi w życie ani co się dzieje w czasie pomiędzy. Nie wiemy, w jakiej formie narody miałyby obchodzić święto — czy w szałasach, czy inaczej. Nie wiemy, jak sankcja braku deszczu miałaby działać wobec kraju, który deszczu nie potrzebuje. Nie wiemy, dlaczego z siedmiu świąt wymieniono w tym miejscu tylko to jedno. Nie wiemy wreszcie, jak ten tekst układa się w czasie względem opisów, w których świątyni już nie ma. Prorok mówi, co będzie, i nie mówi, od kiedy.
Zobacz też: Sabat · Zachariasz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
