Psalm 2 ma w Tanach czytelne osadzenie: opisuje ustanowienie króla w Jerozolimie i bunt podległych mu narodów. Nowe Przymierze odnosi go do Jeszui, ale robi to w miejscu, którego wielu czytelników się nie spodziewa. Nie przy narodzeniu, lecz przy objęciu urzędu.
Psalm
Dlaczego poganie się buntują, a narody knują próżne zamysły? Królowie ziemscy powstają, a władcy naradzają się wspólnie przeciwko Panu i jego pomazańcowi, mówiąc:
Ps 2,1-2
Ja ustanowiłem mojego króla na Syjonie, mojej świętej górze. Ogłoszę dekret: Pan powiedział do mnie: Ty jesteś moim Synem, ja ciebie dziś zrodziłem. Poproś mnie, a dam ci narody w dziedzictwo i krańce ziemi na własność. Potłuczesz je laską żelazną, jak naczynie gliniane je pokruszysz.
Ps 2,6-9
Pocałujcie Syna, by się nie rozgniewał i abyście nie zginęli w drodze, gdyby jego gniew choć trochę się zapalił. Błogosławieni wszyscy, którzy mu ufają.
Ps 2,12
Język jest językiem dworu. Ogłoszenie dekretu, ustanowienie na górze Syjon, dziedzictwo narodów. Formuła o zrodzeniu w dniu dzisiejszym pasuje do intronizacji: król zostaje ogłoszony synem w chwili objęcia tronu, a nie w chwili urodzenia.
Odczytanie, które nie wychodzi poza Tanach
Zanim przejdziemy do apostołów, trzeba oddać sprawiedliwość lekturze, która zatrzymuje się w Tanach. Określenie syn odnosi się tam do kilku różnych podmiotów i za każdym razem znaczy coś innego niż pochodzenie.
I powiesz do faraona: Tak mówi Pan: Izrael jest moim synem, moim pierworodnym.
Wj 4,22
Obietnica dana Dawidowi przez Natana używa tej samej formuły wobec potomka, który może zgrzeszyć.
Ja będę mu ojcem, a on będzie mi synem. Jeśli zgrzeszy, skarcę go rózgą ludzką i razami synów ludzkich.
2 Sm 7,14
Psalm 89 pokazuje to samo z drugiej strony: król zwraca się do Boga jak do ojca i zostaje uczyniony pierworodnym.
On zawoła: Ty jesteś moim ojcem, moim Bogiem i skałą mego zbawienia. Ja też uczynię go pierworodnym i najwyższym wśród królów ziemi.
Ps 89,26-27
Wyrażenie synowie Boży bywa też w Tanach nazwą całej grupy istot stających przed Jahwe.
Zdarzyło się pewnego dnia, gdy synowie Boży przybyli, aby stanąć przed Panem, że też szatan pojawił się wśród nich.
Hi 1,6
Kto czyta Psalm 2 jako mowę o izraelskim królu, nie naciąga tekstu. Da się go przejść w całości bez wychodzenia poza dwór Dawida, z jednym wyjątkiem: obietnica krańców ziemi jest większa niż cokolwiek, co którykolwiek z tych królów posiadał.
Jak czytali go apostołowie
Modlitwa zboru w Jerozolimie odnosi dwa pierwsze wersety do konkretnych osób i konkretnego tygodnia.
Który przez usta swego sługi Dawida powiedziałeś: Dlaczego burzą się narody, a ludzie knują próżne rzeczy? Królowie ziemi powstali i książęta zebrali się razem przeciw Panu i przeciw jego Chrystusowi. Rzeczywiście bowiem Herod i Poncjusz Piłat z poganami i ludem Izraela zebrali się przeciwko twemu świętemu Synowi, Jezusowi, którego namaściłeś;
Dz 4,25-27
Paweł w Antiochii wiąże zdanie o zrodzeniu z określonym wydarzeniem.
I my głosimy wam dobrą nowinę o obietnicy złożonej ojcom; Że Bóg wypełnił ją wobec nas, ich dzieci, wskrzeszając Jezusa, jak też jest napisane w psalmie drugim: Ty jesteś moim Synem, ja ciebie dziś zrodziłem.
Dz 13,32-33
Tu potrzebna jest ostrożność. Czasownik użyty w tym zdaniu znaczy zarówno wskrzesić z martwych, jak i wzbudzić kogoś, czyli postawić na scenie, tak jak Bóg wzbudzał sędziów i proroków. Werset następny mówi o powstaniu z martwych osobno i dopowiada to wyraźnie.
A to, że go wskrzesił z martwych, aby już nigdy nie uległ zniszczeniu, tak wyraził: Dam wam pewne miłosierdzia Dawida.
Dz 13,34
Można stąd wnosić, że oba wersety mówią o dwóch różnych rzeczach. Można też wnosić, że mówią o jednej, a drugi ją tylko uściśla. Przekłady rozstrzygają to za czytelnika w jedną albo w drugą stronę i warto o tym wiedzieć, zanim się na tym zdaniu oprze cały wywód.
List do Hebrajczyków cytuje ten sam werset dwa razy i za każdym razem w innym celu.
Do którego bowiem z aniołów powiedział kiedykolwiek: Ty jesteś moim Synem, ja ciebie dziś zrodziłem? I znowu: Ja będę mu Ojcem, a on będzie mi Synem?
Hbr 1,5
Podobnie i Chrystus nie sam siebie okrył chwałą, aby stać się najwyższym kapłanem, ale ten, który powiedział do niego: Ty jesteś moim Synem, ja ciebie dziś zrodziłem.
Hbr 5,5
Pierwszy raz przeciw aniołom, drugi przy ustanowieniu arcykapłanem. W obu miejscach zdanie o zrodzeniu towarzyszy objęciu urzędu, a nie przyjściu na świat. Uczciwość każe jednak dodać, czego ten argument nie obejmuje: list mówi, że tych słów nie powiedziano żadnemu aniołowi. Nie mówi, że nie powiedziano ich żadnemu człowiekowi, i w drugiej połowie tego samego wersetu przywołuje obietnicę daną potomkowi Dawida.
Laska żelazna, która idzie dalej
Apokalipsa sięga po dziewiąty werset psalmu dwa razy.
I urodziła syna – mężczyznę, który będzie rządził wszystkimi narodami laską żelazną. I porwane zostało jej dziecko do Boga i do jego tronu;
Ap 12,5
Temu, kto zwycięży i zachowa aż do końca moje uczynki, dam władzę nad narodami. I będzie rządził nimi laską żelazną, jak naczynia gliniane będą skruszeni, jak i ja otrzymałem od mego Ojca.
Ap 2,26-27
Drugi z tych tekstów jest dla całej sprawy istotny: ta sama obietnica zostaje przekazana zwycięzcom. Język Psalmu 2 nie jest więc w każdym elemencie zastrzeżony dla jednej osoby. Mesjasz otrzymuje władzę od Ojca i dzieli ją z tymi, którzy przy nim wytrwają. Kto buduje dowód na samym obrazie żelaznej laski, buduje go na zdaniu, które Apokalipsa odnosi także do ludzi.
Czego nie wiemy
Psalm nie podaje imienia króla ani okoliczności koronacji. Nie wyjaśnia, co znaczy zrodzenie w dniu ogłoszenia dekretu, i nie wraca do tego wyrażenia. Nowe Przymierze odnosi to zdanie do co najmniej dwóch momentów, do wywyższenia po zmartwychwstaniu i do ustanowienia arcykapłanem, i nigdzie nie mówi, czy jest to ten sam moment. Nie wiemy wreszcie, jak dokładnie brzmiało wezwanie z dwunastego wersetu: tekst hebrajski jest w tym miejscu trudny, przekłady różnią się między sobą, a UBG wybiera jedno z możliwych odczytań. Na takim zdaniu nie należy budować argumentu i tutaj nie jest on budowany.
Zobacz też: Tanach · Jahwe · Mesjasz (Maszijach) · List do Hebrajczyków · Nowe przymierze · Paweł — znaczenie imienia
