Nazwa Namiot Spotkania składa się z dwóch zupełnie zwyczajnych słów. Ohel (אֹ֫הֶל, H0168) występuje w Piśmie 345 razy i oznacza po prostu namiot — mieszkanie pasterzy, żołnierzy, całych rodzin. Moed (מוֹעֵד, H4150) występuje 223 razy i indeks glosuje go jako czas, ściślej czas wyznaczony; to samo słowo stoi za świętami Izraela. Złożenie tych dwóch rzeczowników nie tworzy nazwy budowli sakralnej, tylko określenie funkcji: namiot umówionego spotkania.
Zwykły namiot w tym samym słowie
Ada urodziła Jabala, który był ojcem mieszkających w namiotach i pasterzy.
Rdz 4,20
Ten lud wziął więc ze sobą żywność oraz swe trąby. A pozostałych mężczyzn Izraela odesłał, każdego do swego namiotu, i zatrzymał tylko trzystu mężczyzn; a obóz Midianitów był poniżej, w dolinie.
Sdz 7,8
Jabal jest nazwany ojcem mieszkających w namiotach, a Gedeon odsyła wojsko każdego do swego namiotu. Lb 11,10 mówi o ludzie płaczącym przy wejściu do swoich namiotów. To ten sam rzeczownik, który w połączeniu z moed nazywa przybytek. Warto o tym pamiętać, bo polskie tłumaczenie rozdziela te użycia wielką literą, a hebrajski ich nie rozdziela.
Namiot Mojżesza poza obozem
A Mojżesz wziął namiot i rozbił go poza obozem, z dala od obozu, i nazwał go Namiotem Zgromadzenia. Każdy, kto chciał się poradzić Pana, wychodził do Namiotu Zgromadzenia, który był poza obozem.
Wj 33,7
Ten werset jest w całej sprawie najtrudniejszy i zwykle się go pomija. Mojżesz bierze namiot, rozbija go poza obozem, z dala od obozu, i nadaje mu tę samą nazwę, która później przypadnie przybytkowi. Każdy, kto chciał poradzić się Boga, wychodził tam. Rzecz w tym, że dzieje się to zanim przybytek został zbudowany — a więc dwa różne obiekty noszą w Torze tę samą nazwę.
Wj 33,9-11 opisuje, co się przy nim działo: słup obłoku stawał u wejścia, lud oddawał pokłon od progów własnych namiotów, a Bóg rozmawiał z Mojżeszem twarzą w twarz. Sługa Mojżesza, Jozue, nie opuszczał tego namiotu. Tora nie harmonizuje tego opisu z późniejszym przybytkiem i nie mówi, co się z namiotem z Wj 33 stało.
Przybytek pod tą samą nazwą
Wtedy obłok okrył Namiot Zgromadzenia, a chwała Pana napełniła przybytek.
Wj 40,34
Po ukończeniu przybytku obłok okrył Namiot Zgromadzenia, a chwała napełniła wnętrze. Wj 40,35 dodaje konsekwencję: Mojżesz nie mógł wejść. Miejsce spotkania okazuje się miejscem, do którego dostęp bywa zamknięty nawet dla tego, kto był tam wpuszczany wcześniej.
A będą one na Aaronie i na jego synach, gdy będą wchodzić do Namiotu Zgromadzenia lub gdy będą przystępować do ołtarza, aby służyć w Miejscu Świętym, aby nie ściągnęli na siebie winy i nie pomarli. Będzie to wieczna ustawa dla niego i jego potomstwa po nim.
Wj 28,43
A żaden człowiek nie może przebywać w Namiocie Zgromadzenia, gdy on będzie wchodzić do Miejsca Świętego, by dokonać przebłagania, aż wyjdzie i dokona przebłagania sam za siebie, swój dom i za całe zgromadzenie Izraela.
Kpł 16,17
Dostęp regulują przepisy, a nie zwyczaj. Kapłani mają wchodzić w wyznaczonych szatach, pod groźbą śmierci. W dniu przebłagania w Namiocie nie może przebywać nikt poza arcykapłanem, aż ten wyjdzie. Spotkanie jest więc umówione co do czasu, miejsca, stroju i osób.
I nagle Pan powiedział do Mojżesza, Aarona i Miriam: Wyjdźcie we troje do Namiotu Zgromadzenia. I wyszli we troje.
Lb 12,4
Bywa też wezwaniem imiennym. Mojżesz, Aaron i Miriam zostają wezwani do wyjścia we troje, a Lb 12,5 opisuje zstąpienie słupa obłoku i wywołanie dwojga z nich. Pwt 31,14 pokazuje ten sam mechanizm przy przekazaniu urzędu Jozuemu.
Heli zaś bardzo się zestarzał i usłyszał o wszystkim, co jego synowie czynili wobec całego Izraela, oraz o tym, że obcowali z kobietami, które się zbierały przy wejściu do Namiotu Zgromadzenia.
1Sm 2,22
Namiot funkcjonuje jeszcze w czasach Helego, a wzmianka nie jest pochlebna: dotyczy nadużyć jego synów wobec kobiet zbierających się przy wejściu. Tekst nie robi z przybytku miejsca idealnego — odnotowuje, co się przy nim działo.
Czego tekst nie mówi
Tora nie wyjaśnia relacji między namiotem z Wj 33 a przybytkiem z Wj 40. Nie mówi, czy pierwszy przestał być używany, czy trwał obok, ani czy nazwa przeszła z jednego na drugi. To jedna z rzeczywistych luk tekstu i uczciwiej jest ją nazwać, niż wypełnić ją domysłem.
Nie wiemy również, gdzie dokładnie stał przybytek na kolejnych postojach ani jak długo trwał demontaż. Lb 4 opisuje podział zadań między rody lewickie, ale nie podaje ani czasu, ani kolejności marszu przy każdym zwinięciu obozu. Nie wiadomo wreszcie, co stało się z namiotem po zbudowaniu świątyni; Pismo odnotowuje wniesienie sprzętu, lecz o losie samej tkaniny milczy.
Zobacz też: Moed (מוֹעֵד) — co znaczy „czas wyznaczony” po hebrajsku · Przybytek (Miszkan) · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Jabal · Aaron · Ohel — znaczenie imienia
