„Jeśli Bóg jest dobry, skąd zło?” To pytanie zadaje prędzej czy później każdy. Biblia nie ucieka od niego i nie odpowiada filozoficznym wykrętem — opowiada historię, w której zło ma początek, sprawcę i skutki, a od pewnego momentu również zapowiedziany koniec.
Świat zaczyna się jako dobry
Pierwszy rozdział Biblii mówi, że człowiek został stworzony na obraz Boga, jako mężczyzna i kobieta, i otrzymał odpowiedzialność za ziemię (Rdz 1,26-27). Podsumowanie całości brzmi jednoznacznie:
I Bóg widział wszystko, co uczynił, a było to bardzo dobre. I nastał wieczór i poranek, dzień szósty.
Rdz 1,31
To ważne, bo wyklucza dwie popularne odpowiedzi. Pierwsza: że zło jest wpisane w naturę świata i zawsze tu było. Druga: że materia sama w sobie jest zła. Według Pisma świat wyszedł spod ręki Boga dobry — a to znaczy, że zło jest w nim obcym elementem, czymś, co weszło później.
Jedno przykazanie, jedno pytanie
Człowiek dostał ogromną wolność i jedną granicę:
Pan Bóg wziął więc człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby go uprawiał i strzegł. I rozkazał Pan Bóg człowiekowi: Możesz jeść do woli z każdego drzewa ogrodu; Ale z drzewa poznania dobra i zła jeść nie będziesz, bo tego dnia, kiedy zjesz z niego, na pewno umrzesz.
Rdz 2,15-17
Ta granica nie była pułapką. Była warunkiem, żeby posłuszeństwo miało sens: miłość, która nie ma alternatywy, nie jest miłością, tylko mechanizmem. Wolność jednak zawsze da się użyć w drugą stronę — i tak się stało:
A wąż był bardziej przebiegły niż wszystkie zwierzęta polne, które Pan Bóg uczynił. Powiedział on do kobiety: Czy Bóg rzeczywiście powiedział: Nie wolno wam jeść ze wszystkich drzew tego ogrodu? I kobieta odpowiedziała wężowi: Możemy jeść owoce z drzew tego ogrodu; Ale o owocu drzewa, które jest pośrodku ogrodu, Bóg powiedział: Nie będziecie z niego jeść ani go dotykać, abyście nie umarli. I wąż powiedział do kobiety: Na pewno nie umrzecie; Ale Bóg wie, że tego dnia, gdy z niego zjecie, otworzą się wasze oczy i będziecie jak bogowie znający dobro i zło. A gdy kobieta spostrzegła, że owoc drzewa był dobry do jedzenia i miły dla oka, a drzewo godne pożądania dla zdobycia wiedzy, wzięła z niego owoc i zjadła; dała też swemu mężowi, który był z nią; i on zjadł.
Rdz 3,1-6
Warto prześledzić mechanikę tej rozmowy, bo powtarza się do dziś. Najpierw pytanie podważające i przesadzone („Nie wolno wam jeść ze wszystkich drzew?”), potem wprost zaprzeczenie skutkom („Na pewno nie umrzecie”), wreszcie podsunięty motyw: Bóg coś przed wami ukrywa, sami będziecie decydować, co dobre, a co złe. Grzech zaczął się nie od owocu, tylko od nieufności.
Skutek i pierwsza obietnica
Skutki opisane są bez upiększeń: trud, cierń, śmierć, powrót do prochu (Rdz 3,17-19). A za nimi stoi coś jeszcze poważniejszego — rozdzielenie. Prorok Izajasz powie po wiekach, że to właśnie nieprawości „uczyniły przepaść” między ludźmi a Bogiem (Iz 59,2). Paweł podsumuje mechanizm:
Dlatego, tak jak przez jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech – śmierć, tak też na wszystkich ludzi przeszła śmierć, ponieważ wszyscy zgrzeszyli.
Rz 5,12
Ale zanim w Księdze Rodzaju padnie wyrok, pada obietnica. W zdaniu skierowanym do węża ukryta jest zapowiedź ratunku:
I wprowadzę nieprzyjaźń między tobą a kobietą, między twoim potomstwem a jej potomstwem. Ono zrani ci głowę, a ty zranisz mu piętę.
Rdz 3,15
Ten werset bywa nazywany pierwszą dobrą nowiną w Biblii: ktoś z potomstwa kobiety zada wężowi cios w głowę, sam odnosząc ranę. Do tej zapowiedzi wrócimy w lekcji o Jeszui.
Skąd więc zło? Nie od Boga i nie z konieczności — z nadużytej wolności stworzenia. Jakub opisuje tę drogę bardzo trzeźwo: pożądliwość nęci, rodzi grzech, a grzech rodzi śmierć (Jk 1,14-15). Dobra wiadomość jest taka, że Bóg nie zostawił świata w tym punkcie. Reszta Biblii to historia odzyskiwania tego, co zostało utracone w Edenie.
Do przemyślenia
- Czy zło w świecie tłumaczysz sobie jako „naturę rzeczy”, czy jako coś, co nie powinno mieć miejsca?
- W którym momencie w twoim życiu pojawia się to samo pytanie: „Czy Bóg rzeczywiście powiedział…”?
- Co znaczyłoby dla ciebie, gdyby obietnica z Rdz 3,15 rzeczywiście została wypełniona?
Zobacz też: Reszta (szear) — mniejszość, która ocaleje · Izajasz · Jakub · Paweł — znaczenie imienia
