To lekcja, na której najczęściej powstaje zamęt. Jedni słyszą, że liczą się uczynki, drudzy — że nie liczy się nic poza wiarą. Pismo mówi obie rzeczy naraz i wcale sobie nie przeczy, tylko mówi je o dwóch różnych sprawach: o tym, skąd bierze się zbawienie, i o tym, po czym poznać, że ktoś je przyjął.
Zbawienie jest darem, nie zapłatą
Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie jest z was, jest to dar Boga. Nie z uczynków, aby nikt się nie chlubił. Jesteśmy bowiem jego dziełem, stworzeni w Chrystusie Jezusie do dobrych uczynków, które Bóg wcześniej przygotował, abyśmy w nich postępowali.
Ef 2,8-10
Trzy zdania, trzy informacje. Zbawienie jest z łaski przez wiarę. Nie pochodzi z uczynków, więc nie ma czym się chwalić. I zaraz potem: zostaliśmy stworzeni do dobrych uczynków. Uczynki nie są ceną wejścia — są tym, do czego się wchodzi. Paweł dodaje, dlaczego droga „zasłużę sobie” jest ślepa: prawo pokazuje, gdzie jesteśmy winni, ale nikogo nie oczyszcza (Rz 3,20).
Łaska nie kasuje Prawa
W tym miejscu wielu wyciąga wniosek, że skoro prawo nie zbawia, to przestało obowiązywać. Paweł uprzedza ten wniosek i odrzuca go wprost:
Czy więc obalamy prawo przez wiarę? Nie daj Boże! Przeciwnie, utwierdzamy prawo.
Rz 3,31
Sam Jeszua powiedział o tym jeszcze mocniej:
Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie przeminie z prawa, aż wszystko się wypełni. Kto by więc złamał jedno z tych najmniejszych przykazań i uczyłby tak ludzi, będzie nazwany najmniejszym w królestwie niebieskim. A kto by je wypełniał i uczył, ten będzie nazwany wielkim w królestwie niebieskim.
Mt 5,17-19
Prawo jest w Piśmie nazwane świętym, sprawiedliwym i dobrym (Rz 7,12) — trudno uznać za zniesione coś, co ma taką ocenę. Łaska nie zmienia treści Bożych przykazań. Zmienia twoją sytuację wobec nich: zdejmuje wyrok, którego sam nie mogłeś unieważnić, i daje moc, żeby żyć inaczej. Dlatego na pytanie, czy można grzeszyć, skoro jest łaska, odpowiedź brzmi:
Cóż więc powiemy? Czy mamy trwać w grzechu, aby łaska obfitowała? Nie daj Boże! My, którzy umarliśmy dla grzechu, jakże możemy jeszcze w nim żyć?
Rz 6,1-2
Trzy wersety, które brzmią inaczej
Uczciwość wymaga, żeby zajrzeć do fragmentów używanych jako kontrargument.
Grzech bowiem nie będzie nad wami panował, bo nie jesteście pod prawem, lecz pod łaską.
Rz 6,14
Zwrot „pod prawem” znaczy u Pawła: pod jego wyrokiem, w pozycji skazanego. Nie znaczy „bez prawa” — dwa zdania dalej ten sam autor pyta, czy wolno wobec tego grzeszyć, i odpowiada stanowczym zaprzeczeniem.
Tak więc prawo było naszym pedagogiem do Chrystusa, abyśmy z wiary byli usprawiedliwieni. Lecz gdy przyszła wiara, już nie jesteśmy pod pedagogiem.
Ga 3,24-25
Pedagog w tamtych czasach to nie nauczyciel, lecz sługa odprowadzający dziecko do szkoły. Gdy uczeń dotrze na miejsce, opiekun nie jest już potrzebny w tej roli — ale szkoła się nie kończy. Prawo doprowadziło nas do usprawiedliwienia z wiary; nie znaczy to, że jego treść stała się nieważna.
Końcem bowiem prawa jest Chrystus ku sprawiedliwości każdego, kto wierzy.
Rz 10,4
Greckie słowo przetłumaczone jako „koniec” (telos) oznacza także cel i metę — punkt, do którego coś zmierza. Mesjasz jest tym, ku czemu prawo prowadziło, a nie wyłącznikiem, który je gasi.
Jak to sprawdzić u siebie
Pismo podaje bardzo prosty test. Nie jest nim natężenie uczuć religijnych, tylko to, co robisz: kto twierdzi, że zna Boga, a nie zachowuje Jego przykazań, mija się z prawdą (1 J 2,3-4), a wiara bez uczynków jest martwa (Jk 2,17-18). To nie jest powrót do zasługiwania. To sprawdzian autentyczności — sama łaska uczy nas, byśmy wyrzekli się bezbożności i żyli trzeźwo oraz sprawiedliwie (Tt 2,11-12). W Nowym Przymierzu prawo nie zostało wyrzucone, tylko przeniesione do wnętrza człowieka (Jr 31,33), a Jeszua streścił całą tę relację w jednym zdaniu: jeśli mnie miłujecie, zachowujcie moje przykazania (J 14,15).
Do przemyślenia
- Czy w twoim myśleniu o Bogu jest jeszcze miejsce na „zasłużę sobie” — i skąd to wiesz?
- Co odpowiedziałbyś komuś, kto mówi, że Prawo zostało zniesione, powołując się na Rz 6,14?
- Gdyby ktoś obserwował tydzień twojego życia, po czym poznałby, w co wierzysz?
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Mesjasz (Maszijach) · Paweł — znaczenie imienia
