Jeśli szukasz jednego klucza, który spina Biblię w całość, to jest nim przymierze (po hebrajsku brit). Nie chodzi o luźną obietnicę, tylko o uroczyste zobowiązanie: są strony, są warunki, jest znak i są skutki. Cała historia biblijna to łańcuch takich zobowiązań — a każde następne nie kasuje poprzedniego, lecz je rozwija.
Pierwsze przymierza: Noe i Abraham
Po potopie Bóg zobowiązuje się wobec całej ziemi i daje temu widzialny znak — łuk na obłoku, czyli tęczę (Rdz 9,12-13). Warto zauważyć, że nie postawił przy tym żadnych warunków ludziom: to zobowiązanie jednostronne.
Potem przychodzi wezwanie skierowane do jednego człowieka, z którego wyrasta wszystko dalsze:
I Pan powiedział do Abrama: Wyjdź z twojej ziemi i od twojej rodziny, i z domu twego ojca do ziemi, którą ci pokażę. A uczynię z ciebie wielki naród, będę ci błogosławił i rozsławię twoje imię, i będziesz błogosławieństwem. I będę błogosławił tym, którzy tobie będą błogosławić; a tych, którzy przeklinają ciebie, będę przeklinać. W tobie będą błogosławione wszystkie narody ziemi.
Rdz 12,1-3
Zwróć uwagę na ostatnie zdanie — obietnica od początku wykracza poza jedną rodzinę i jeden naród: błogosławione mają być wszystkie narody ziemi. Bóg nazywa to przymierze wiecznym i rozciąga je na potomstwo Abrahama przez wszystkie pokolenia (Rdz 17,7).
Synaj: naród, prawo i krew
Kilkaset lat później potomkowie Abrahama wychodzą z Egiptu i pod górą Synaj słyszą propozycję:
Dlatego teraz, jeśli posłuchacie mego głosu i będziecie przestrzegać mojego przymierza, będziecie moją szczególną własnością ponad wszystkie narody, bo do mnie należy cała ziemia. A wy będziecie mi królestwem kapłanów i narodem świętym. To są słowa, które będziesz mówić do synów Izraela.
Wj 19,5-6
To przymierze ma warunek („jeśli posłuchacie”) i ma cel: Izrael ma być królestwem kapłanów, czyli narodem pośredniczącym między Bogiem a resztą świata. Lud odpowiedział zgodą, a Mojżesz przypieczętował umowę krwią ofiary, którą nazwał krwią przymierza (Wj 24,7-8). Później dochodzi jeszcze jedno zobowiązanie: Bóg zapowiada Dawidowi potomka, którego tron będzie trwał na wieki (2 Sm 7,12-13). Ta zapowiedź prowadzi prosto do Mesjasza.
Nowe Przymierze — to samo prawo, inne miejsce zapisu
Historia Izraela pokazuje, że problemem nie było prawo, tylko serce, które go nie utrzymywało. Dlatego prorok zapowiada rozwiązanie:
Oto nadchodzą dni, mówi Pan, kiedy zawrę z domem Izraela i z domem Judy nowe przymierze; Nie takie przymierze, jakie zawarłem z ich ojcami w dniu, kiedy ująłem ich za rękę, aby ich wyprowadzić z ziemi Egiptu. Oni bowiem złamali moje przymierze, chociaż ja byłem ich mężem, mówi Pan. Ale takie będzie przymierze, które zawrę z domem Izraela po tych dniach, mówi Pan: Włożę moje prawo w ich wnętrzu i wypisze je na ich sercach. I będę ich Bogiem, a oni będą moim ludem. I nikt nie będzie już uczył swego bliźniego ani nikt swego brata, mówiąc: Poznaj Pana, bo wszyscy będą mnie znali, od najmniejszego aż do największego z nich, mówi Pan. Przebaczę bowiem ich nieprawość, a ich grzechów nigdy więcej nie wspomnę.
Jr 31,31-34
Przeczytaj to uważnie, bo tu najczęściej powstaje nieporozumienie. Nowe Przymierze nie polega na skasowaniu prawa — polega na przeniesieniu go z kamiennych tablic do wnętrza człowieka. Autor Listu do Hebrajczyków cytuje ten fragment dokładnie w tym sensie (Hbr 8,10). Sam Jeszua wskazał moment jego zawarcia, mówiąc o kielichu jako nowym przymierzu w swojej krwi (Łk 22,20).
Gdzie w tym wszystkim jesteś ty
Jeśli nie masz żydowskich korzeni, pytanie brzmi: czy te obietnice w ogóle cię dotyczą? Paweł odpowiada obrazem drzewa oliwnego: gałęzie z dzikiego drzewa zostają wszczepione w szlachetny pień i korzystają z jego korzenia — a przy okazji dostają ostrzeżenie, żeby się nie wywyższać, bo to korzeń podtrzymuje gałąź, nie odwrotnie (Rz 11,17-18). W innym miejscu przypomina, że poganie byli kiedyś obcy wobec społeczności Izraela i przymierzy obietnicy, a stali się bliscy dzięki krwi Mesjasza (Ef 2,12-13). Wniosek jest krótki:
A jeśli należycie do Chrystusa, to jesteście potomstwem Abrahama, a zgodnie z obietnicą – dziedzicami.
Ga 3,29
Nie zostajesz więc członkiem nowej religii oderwanej od korzenia. Zostajesz włączony w historię, która zaczęła się przy tęczy i pod Synajem.
Do przemyślenia
- Czym różni się przymierze od kontraktu — i co znaczy, że przymierze z Noem nie miało warunków?
- Jeśli Nowe Przymierze zapisuje prawo w sercu, jak poznasz, że coś tam faktycznie zostało zapisane?
- Co zmienia w twoim myśleniu obraz drzewa, w które zostajesz wszczepiony jako gałąź?
Zobacz też: Przymierze (brit) · Jeszua (Jezus) · Nowe przymierze · Mojżesz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
