Wiara nie zaczyna się od reguł, tylko od Osoby. Zanim zapytamy „co mam robić”, trzeba odpowiedzieć na pytanie prostsze i trudniejsze zarazem: kim właściwie jest Bóg, o którym mówi Biblia? Pismo nie zaczyna od dowodzenia, że Bóg istnieje. Zaczyna od tego, że Bóg działa, mówi i podaje swoje imię.
Ta lekcja jest o Nim: o tym, że nie jest bezosobową energią ani „siłą wyższą”, lecz kimś, kto ma imię, charakter i konkretne zamiary wobec ludzi.
Bóg, który sam podał swoje imię
Kluczowa scena rozgrywa się przy płonącym krzewie. Mojżesz dostaje zadanie i pyta wprost: co mam odpowiedzieć, gdy zapytają o imię tego, kto mnie posłał?
Mojżesz powiedział do Boga: Kiedy pójdę do synów Izraela i powiem im: Bóg waszych ojców posłał mnie do was, a oni zapytają mnie, jakie jest jego imię, cóż im odpowiem? Wtedy Bóg odrzekł do Mojżesza: Jestem, Który Jestem. I dodał: Tak powiesz synom Izraela: Jestem posłał mnie do was. I mówił jeszcze Bóg do Mojżesza: Tak powiesz synom Izraela: Pan, Bóg waszych ojców, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba, posłał mnie do was. To jest moje imię na wieki i takim ma pozostać w pamięci po wszystkie pokolenia.
Wj 3,13-15
W tekście hebrajskim pada w tym miejscu imię zapisane czterema literami — JHWH. Nazywa się je tetragramem (z greckiego: „cztery litery”), a wymawiamy je „Jahwe”. Z czasem, z obawy przed nadużyciem imienia, zaczęto je przy głośnym czytaniu zastępować tytułem „Pan” — i ten zwyczaj przejęły przekłady. Dlatego w Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, z której cytujemy w całym kursie, widzisz w tych miejscach słowo „Pan”, choć w oryginale stoi imię własne.
Dlaczego to ważne? Bo sam Bóg nazywa to imię swoim i nie zgadza się, by Jego chwałę przypisywano komukolwiek innemu:
Ja, Pan, to jest moje imię, a mojej chwały nie oddam innemu ani mojej czci – rzeźbionym posągom.
Iz 42,8
Imię w Piśmie nie jest etykietą — jest wizytówką charakteru. Poznać imię Jahwe to poznać Jego samego, a nie tylko przyjąć do wiadomości, że „coś wyższego istnieje”.
Jeden — i nie ma innego
Wyznanie wiary Izraela mieści się w jednym zdaniu. Nazywa się je Szema — od pierwszego słowa, które znaczy „słuchaj”:
Słuchaj, Izraelu! Pan, nasz Bóg, Pan jest jeden.
Pwt 6,4
Ja jestem Panem i nie ma żadnego innego, oprócz mnie nie ma żadnego Boga. Przepasałem cię, chociaż mnie nie znałeś;
Iz 45,5
To wyklucza dwie rzeczy naraz: że bogów jest wielu i że „każdy ma swojego”. Biblia nie przedstawia jednej z opcji na religijnym rynku — twierdzi, że istnieje jeden Stwórca wszystkiego i wszystkich, także tych, którzy Go jeszcze nie znają.
Jaki On jest i skąd o Nim wiemy
Skoro Bóg ma charakter, można ten charakter opisać. Pismo robi to wielokrotnie i bardzo konkretnie:
Łaskawy jest Pan i litościwy, nieskory do gniewu i bardzo miłosierny. Dobry jest Pan dla wszystkich, a jego miłosierdzie nad wszystkimi jego dziełami.
Ps 145,8-9
Do tego dochodzi cecha, na której da się oprzeć zaufanie: Bóg się nie zmienia (Ml 3,6). To znaczy, że nie ma „surowego Boga Starego Testamentu” i „łagodnego Boga Nowego” — jest jeden i ten sam, wczoraj i dziś. Jednocześnie Pismo uczciwie uprzedza, że nie zmieścimy Go w swojej głowie:
Moje myśli bowiem nie są waszymi myślami ani wasze drogi nie są moimi drogami, mówi Pan; Ale jak niebiosa są wyższe niż ziemia, tak moje drogi przewyższają wasze drogi, a moje myśli – wasze myśli.
Iz 55,8-9
Skąd więc w ogóle o Nim wiemy? Z dwóch źródeł. Pierwsze jest dostępne każdemu: niebiosa opowiadają o chwale Stwórcy bez jednego słowa, dzień po dniu (Ps 19,1-2). Paweł mówił o tym Ateńczykom — Bóg daje wszystkim życie i oddech, wyznaczył narodom czasy i granice, a robi to po to, by Go szukały; nie jest przy tym daleko od nikogo z nas (Dz 17,24-27). Drugie źródło jest dokładniejsze: spisane Słowo. O nim będzie następna lekcja.
Jedno warto zapamiętać już teraz: Bóg Biblii chce być poznany. Cała reszta kursu jest tylko rozwinięciem tego zdania.
Do przemyślenia
- Jaki obraz Boga nosisz w głowie — i skąd się on wziął: z Pisma, z opowieści rodzinnych czy z kultury?
- Co zmienia w praktyce fakt, że Bóg ma imię i sam je podał, zamiast pozostać anonimową siłą?
- Jeśli Bóg się nie zmienia, co to znaczy dla obietnic zapisanych tysiące lat temu?
Zobacz też: Jahwe · Szema (שָׁמַע) — co znaczy „słuchać” po hebrajsku · Reszta (szear) — mniejszość, która ocaleje · Mojżesz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
