Szósta litera jest najprostsza w całym alfabecie: to jedna pionowa kreska. A mimo to spotkasz ją w Biblii częściej niż prawie każdą inną.
Kształt, nazwa i wymowa
Waw to ו. Wartość liczbowa 6. Klasycznie czyta się ją jak „w", choć w wielu tradycjach wymawia się „v"; bywa też nośnikiem samogłoski „o" lub „u". Uwaga na kształt: waw ו jest krótka i zaczyna się od małego daszka, a podobna do niej zajin ז z lekcji 7 ma daszek szerszy i wyraźnie odchylony.
Nazwa litery znaczy „hak", „kołek" — i to nie jest domysł. Słowo וָו — waw — występuje w opisie budowy przybytku, gdzie oznacza haki na słupach, na których wieszano zasłonę:
I zawiesisz ją na czterech słupach z drewna akacjowego pokrytych złotem – ich haki też będą złote – stojących na czterech srebrnych podstawkach.
Wj 26,32
To jedno z niewielu miejsc, gdzie hebrajskie słowo znaczy dokładnie to, co nazwa litery. Warto zapamiętać ten obraz, bo tłumaczy główną pracę tej litery.
Litera, która spina
Waw doklejona z przodu wyrazu to hebrajski spójnik „i". Nie stoi osobno jak polskie „i" — przykleja się do następnego słowa. Dlatego opis stworzenia wygląda tak, jak wygląda:
I Bóg powiedział: Niech stanie się światłość. I stała się światłość.
Rdz 1,3
W oryginale prawie każde zdanie tej opowieści zaczyna się od waw: „i powiedział", „i stała się", „i widział", „i nazwał". Polskie przekłady część tych spójników opuszczają, żeby tekst brzmiał naturalnie. Ale w hebrajskim ta litera jest dosłownie hakiem, na którym wisi cała narracja — zdanie po zdaniu, dzień po dniu.
Waw robi jeszcze jedną rzecz, bardzo dziwną z polskiego punktu widzenia: dołączona do czasownika potrafi przestawić czas gramatyczny. Nie musisz teraz rozumieć, jak to działa. Wystarczy, żebyś wiedział, dlaczego biblijna hebrajszczyzna tak lubi zaczynać zdania od „i".
Waw w Psalmie 119
Szósta strofa, Ps 119,41-48, jest w akrostychu najtrudniejsza do ułożenia — bo prawie żadne hebrajskie słowo nie zaczyna się od waw. Psalmista rozwiązał to tak, że każdy z ośmiu wersetów otwiera doklejonym spójnikiem „i". Pierwszy z nich brzmi:
Niech zstąpi na mnie twoja łaskawość, Panie, twoje zbawienie według twego słowa;
Ps 119,41
W polskim tekście tego nie widać, ale w hebrajskim ten werset zaczyna się od וִיבֹאֻנִי — wiwo'uni, dosłownie: „i niech przyjdzie na mnie". Cała strofa jest jednym długim ciągiem: i niech przyjdzie, i odpowiem, i nie odbieraj, i będę strzegł, i będę chodził, i będę mówił. Autor obszedł ograniczenie alfabetu, zamieniając je w listę zobowiązań.
Do przećwiczenia
- Zapisz sześć poznanych liter po kolei od prawej do lewej: א ב ג ד ה ו.
- Przeczytaj Rdz 1 i policz, ile zdań w polskim przekładzie zaczyna się od „i". W hebrajskim jest ich jeszcze więcej.
- Przeczytaj Ps 119,41-48 i wypisz osiem czasowników, którymi psalmista opisuje, co zrobi ze słowem Boga.
