Kec (קֵץ, H7093) pada sześćdziesiąt siedem razy. Piętnaście wystąpień przypada na Daniela, dziewięć na Ezechiela, pięć na Księgę Rodzaju i pięć na Jeremiasza. Rzeczownik oznacza punkt, w którym kończy się odmierzony odcinek: tyle a tyle dni, tyle a tyle lat. Nie mówi o zniszczeniu, tylko o upływie terminu. Uwspółcześniona Biblia Gdańska oddaje go bardzo różnie, a w kilkunastu miejscach rozpuszcza w polskim wyrażeniu przyimkowym.
Po upływie
Najczęstsza forma to kec z przyimkiem, dwadzieścia trzy razy. Jest to standardowa formuła datowania: po tylu a tylu dniach, latach, miesiącach.
Z biegiem czasu zdarzyło się, że Kain przyniósł Panu ofiarę z plonów ziemi.
Rdz 4,3
Zwrot rozpoczynający historię Kaina i Abla zawiera kec, a w polskim tekście zostaje z niego biegnący czas. Podobnie u Nehemiasza, gdzie zdanie o upływie pewnego czasu ma dokładnie tę samą konstrukcję.
Ale przy tym wszystkim nie było mnie w Jerozolimie, gdyż w trzydziestym drugim roku Artakserksesa, króla Babilonu, przyszedłem do króla, a po pewnym czasie wyprosiłem od króla zezwolenie na powrót;
Ne 13,6
W tej grupie mieszczą się okrągłe okresy z Tory: czterdzieści dni potopu, czterdzieści dni zwiadu w Kanaanie, czterysta trzydzieści lat pobytu w Egipcie, dwa lata snów faraona. Do niej należy też siódmy rok darowania długów, którego przepis otwiera się właśnie tą formułą. Kec jest tam nazwą terminu, nie oceną tego, co się stanie.
Po upływie każdego siódmego roku ustanowisz darowanie długów.
Pwt 15,1
Kres, który nadchodzi
Druga grupa to wystąpienia, w których kec faktycznie oznacza koniec czegoś, i tu polski przekład trafia najcelniej.
Synu człowieczy, tak mówi Pan Bóg do ziemi Izraela: Koniec, koniec nadszedł dla wszystkich czterech stron ziemi.
Ez 7,2
U Ezechiela słowo pada w tym rozdziale kilka razy pod rząd i brzmi jak uderzenie. Podobnie u Amosa, w scenie z koszem letnich owoców: hebrajska nazwa tych owoców brzmi niemal identycznie jak kec, więc widzenie jest grą słów. Po polsku widać kosz i widać zapowiedź, ale nie widać, dlaczego jedno z drugiego wynika.
Wyznaczony czas u Daniela
U Daniela kec staje się terminem technicznym i prawie zawsze idzie w parze ze słownictwem wyznaczania: czas oznaczony, czas ustalony, pora postanowiona.
Ale ty idź swoją drogą do końca. Odpoczniesz i pozostaniesz w swoim losie przy końcu dni.
Dn 12,13
Ostatnie zdanie księgi mówi Danielowi, żeby szedł swoją drogą do kec, i obiecuje mu udział przy kec dni. Nie ma tu mowy o unicestwieniu — jest mowa o terminie, po którym następuje coś dalszego. Ta sama logika działa u Habakuka, gdzie widzenie dotyczy wyznaczonego kec i wolno je wyczekiwać, choćby się odwlekało.
To widzenie bowiem dotyczy oznaczonego czasu, a na końcu oznajmi, a nie skłamie; a choćby się odwlekało, oczekuj go, bo z pewnością przyjdzie, nie spóźni się.
Ha 2,3
Kiedy kec nie istnieje
Kilka tekstów zaprzecza istnieniu kec i one najlepiej pokazują, że to słowo o mierze, nie o zniszczeniu.
Niezliczony jest cały lud, jaki żył przed nimi. Lecz następni nie będą się z niego cieszyć. A tak i to jest marność i utrapienie ducha.
Koh 4,16
Zdanie o niezliczonym ludzie zawiera w hebrajskim zwrot o braku kec i przekład rozwiązuje to jednym przymiotnikiem. Tak samo u Izajasza, gdzie rozszerzaniu władzy Mesjasza nie będzie kec, i w Drugiej Księdze Królewskiej, gdzie kec oznacza po prostu najdalszy punkt terenu, do którego dochodzi najeźdźca.
Przez swoich posłańców znieważyłeś Pana i powiedziałeś: Z mnóstwem moich rydwanów wyszedłem na wysokie góry i zbocza Libanu. Wytnę jego wysokie cedry i jego wyborne cyprysy i przyjdę aż do najdalszych jego przybytków, do jego lasu i urodzajnego pola.
2Krl 19,23
Co gubi polski przekład
Gubi się to, że formuła datowania i zapowiedź sądu są jednym słowem. Kiedy Ezechiel woła o kec dla ziemi Izraela, hebrajski słuchacz słyszał wyraz, który zna z przepisu o siódmym roku i z opowieści o potopie: nadszedł umówiony termin. Po polsku jest to po prostu koniec, więc brzmi jak katastrofa bez daty.
Gubi się precyzja. Polski koniec jest szeroki i nakłada się na acharit, drugi rzeczownik z tego pola. W hebrajskim acharit mówi o tym, co potem, a kec o punkcie, w którym coś się domyka. Czytelnik polskiego tekstu widzi jedno słowo w obu miejscach.
Gubi się wreszcie kilkanaście wystąpień w ogóle, bo formuła z przyimkiem znika w polskiej składni. Zdanie o Kainie, zdanie o powrocie Nehemiasza czy zdanie o śmierci Jorama nie zdradzają, że stoi w nich ten sam rzeczownik, który u Daniela dźwiga ciężar całej eschatologii.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy kec u Daniela oznacza jeden konkretny moment, czy okres. Tekst używa go raz z rodzajnikiem, raz bez, raz w zwrocie o czasie ostatecznym, raz w zwrocie o kec dni, i sam siebie nie objaśnia. Każde uściślenie jest interpretacją.
Nie wiemy, jak daleko sięga gra słów u Amosa. Podobieństwo brzmienia jest oczywiste, ale nie da się orzec, czy prorok tylko wykorzystał zbieg dźwięków, czy odwoływał się do jakiegoś ustalonego obrazu kosza owoców jako końca sezonu.
Nie da się też rozstrzygnąć, czy w ostatnim zdaniu Daniela o kec dni chodzi o koniec życia proroka, czy o koniec czasów. Hebrajski dopuszcza oba odczytania, a przekłady rozchodzą się od starożytności. Ostrożniej jest ten spór odnotować, niż rozstrzygnąć.
