Co to jest brzemię
Rozdziały od 13 do 23 tworzą osobny blok. Każdy z nich otwiera to samo słowo, tłumaczone jako brzemię, i nazwa obcego miasta lub kraju. Termin ma podwójny odcień: oznacza ciężar do niesienia i wypowiedź, którą prorok ma ogłosić. Wyrocznia jest więc czymś, co się dźwiga.
Brzemię Babilonu, które widział Izajasz, syn Amosa.
Iz 13,1
Blok obejmuje Babilon, Asyrię, Filisteę, Moab, Damaszek, Kusz, Egipt, pustynię nadmorską, Dumę, Arabię, Dolinę Widzenia i Tyr. Adresaci są w większości sąsiadami Judy albo mocarstwami, z którymi Juda próbowała się układać. Podobne bloki mają Jeremiasz, Ezechiel i Amos, co pokazuje, że nie chodzi o osobisty pomysł jednego proroka, lecz o stałą część prorockiego rzemiosła. Ich wspólne założenie brzmi: nieznajomość przymierza nie zwalnia z odpowiedzialności za przelaną krew i złamane słowo.
Babilon otwiera listę
I Babilon, ozdoba królestw i chluba majestatu Chaldejczyków, stanie się jak Sodoma i Gomora, kiedy Bóg je zniszczył.
Iz 13,19
Porównanie do Sodomy i Gomory nie jest oceną obyczajów, lecz opisem trwałości zniszczenia — chodzi o miejsce, do którego się nie wraca. W następnym rozdziale prorok wkłada w usta ocalonych pieśń szyderczą.
Podejmiesz tę przypowieść przeciw królowi Babilonu i powiesz: O jakże ustał ciemięzca! Jakże ustało złote miasto!
Iz 14,4
Werset sam nazywa adresata: chodzi o króla Babilonu. Późniejsze rozdziały wracają do tego miasta jeszcze raz, już w formie komunikatu o upadku.
A oto nadciągają mężczyźni na rydwanie z dwoma jeźdźcami. I zawołał: Upadł, upadł Babilon i wszystkie rzeźbione posągi jego bogów roztrzaskane zostały o ziemię.
Iz 21,9
Podwojone słowo jest tu formą zapisu wiadomości przywiezionej z pola bitwy. Ta sama fraza wróci w Apokalipsie, ale Izajasz mówi o konkretnej stolicy nad Eufratem.
Sąsiedzi bliżsi
Brzemię Moabu. Ponieważ w nocy Ar-Moab został zburzony i spustoszony, ponieważ w nocy Kir-Moab został zburzony i spustoszony;
Iz 15,1
Moab był krewnym Izraela i wielokrotnie jego przeciwnikiem. Wyrocznia o nim ciągnie się przez dwa rozdziały i — co rzadkie w tym bloku — zawiera zdania współczujące: prorok mówi, że jego serce woła nad Moabem.
Brzemię Damaszku. Oto Damaszek przestanie być miastem, a stanie się rumowiskiem.
Iz 17,1
Damaszek to stolica koalicji, która w rozdziale 7 przeraziła Achaza. Wyrocznia ogłasza jej koniec, co potwierdza wcześniejszą diagnozę: dwaj królowie, przed którymi drżała Jerozolima, byli już dopalającymi się głowniami.
Egipt i zaskakujące zakończenie
Brzemię Egiptu. Oto Pan jedzie na lekkim obłoku i przybędzie do Egiptu. Zadrżą przed nim bożki Egiptu, a serce Egiptu stopnieje w jego wnętrzu.
Iz 19,1
Początek jest typowy dla sądu nad narodem: Jahwe przybywa, bożki drżą. Zakończenie rozdziału łamie jednak schemat całego bloku.
W tym dniu będzie droga z Egiptu do Asyrii i Asyryjczyk będzie chodzić do Egiptu, a Egipcjanin do Asyrii, i Egipcjanie będą służyć z Asyryjczykami. W tym dniu Izrael będzie jako trzeci wraz z Egiptem i Asyrią, będzie błogosławieństwem pośrodku ziemi. Pan zastępów bowiem będzie im błogosławił: Niech będzie błogosławiony mój lud Egipt i Asyria, dzieło moich rąk, oraz Izrael, moje dziedzictwo.
Iz 19,23-25
Dwaj najwięksi ciemiężcy Izraela zostają nazwani ludem Jahwe i dziełem jego rąk, a Izrael staje między nimi jako trzeci. Wyrocznie przeciw narodom nie kończą się więc na wyroku; przynajmniej w jednym miejscu prowadzą do włączenia dawnych wrogów.
Tyr i po co to wszystko
Brzemię Tyru. Zawódźcie, okręty Tarszisz, bo został zburzony tak, że nie ma ani domu, ani żadnego portu; oznajmiono im z ziemi Kittim.
Iz 23,1
Tyr to potęga handlowa, a nie militarna — dowód, że sąd obejmuje także bogactwo zdobyte bez wojny. Praktyczny cel całego bloku widać jednak najlepiej w zdaniu spoza niego.
Biada tym, którzy zstępują do Egiptu po pomoc, polegają na koniach i ufają rydwanom, bo jest ich wiele, i jeźdźcom, bo są bardzo silni, a nie patrzą na Świętego Izraela i nie szukają Pana!
Iz 31,1
Juda szukała bezpieczeństwa w sojuszach z tymi właśnie państwami. Wyliczenie ich upadku jest argumentem politycznym: nie ma sensu opierać się na czymś, co samo ma brzemię ogłoszone przez Jahwe. Blok wyroczni odbiera złudzenie, że istnieje mocarstwo poza jego zasięgiem.
Czego nie wiemy
Nie wiadomo, kiedy powstały poszczególne wyrocznie ani czy zostały ogłoszone publicznie w krajach, których dotyczą — w tekście nie ma śladu poselstw. Nie znamy imienia króla Babilonu z rozdziału 14; tekst nazywa go tylko tytułem. Późniejsi czytelnicy rozszerzali tę pieśń szyderczą na postać duchową stojącą za władcą, ale sam rozdział takiego wskazania nie zawiera i uczciwiej jest to powiedzieć wprost. Pismo nie daje też żadnej podstawy, by przypisywać wymienione tu stolice dzisiejszym państwom, instytucjom czy osobom — nazwy odnoszą się do konkretnych ośrodków z czasów proroka, a każde przenoszenie ich na współczesną mapę jest dopowiedzeniem czytelnika, nie treścią tekstu.
