Czasownik harpazo (ἁρπάζω, G0726) pada w Nowym Testamencie czternaście razy. Znaczy: chwycić gwałtownie, wyrwać, zagarnąć siłą. Nie ma w nim nic delikatnego ani stopniowego — coś albo ktoś zostaje przeniesiony albo odebrany w jednej chwili i wbrew oporowi. Pokrewne wyrazy potwierdzają ten odcień: harpage (G0724) to łup, a harpax (G0727) to zdzierca, człowiek, który zabiera cudze.
Jeden czasownik, cztery polskie odpowiedniki
Uwspółcześniona Biblia Gdańska rozkłada te czternaście wystąpień na kilka różnych słów. Osiem razy pisze porwać, cztery razy wyrwać albo wydrzeć, raz zagrabić, raz zdobywać. Z polskiego tekstu nie da się więc odczytać, że wilk z przypowieści o pasterzu i porwanie na spotkanie Pana opisane są tym samym czasownikiem.
Lecz najemnik, który nie jest pasterzem, do którego owce nie należą, widząc nadchodzącego wilka, opuszcza owce i ucieka, a wilk porywa i rozprasza owce.
J 10,12
Albo jak może ktoś wejść do domu mocarza i zagrabić jego własność, jeśli najpierw nie zwiąże mocarza? Dopiero wtedy ograbi jego dom.
Mt 12,29
W tym drugim zdaniu chodzi o obrabowanie domu mocarza — a więc o zabranie własności komuś, kto jej broni. Podobnie działa to słowo w przypowieści o siewcy, gdzie zły wyrywa zasiane ziarno z serca, i w opisie tłumu, który chciał obwołać Jeszuę królem wbrew jego woli.
Gdy ktoś słucha słowa o królestwie, a nie rozumie, przychodzi zły i porywa to, co zostało zasiane w jego sercu. To jest ten posiany przy drodze.
Mt 13,19
Wtedy Jezus, poznawszy, że mieli przyjść i porwać go, aby go obwołać królem, odszedł znowu sam jeden na górę.
J 6,15
To samo słowo w obietnicy
Najbardziej znane użycie jest przeczące. W mowie o pasterzu Mesjasz zapewnia, że owiec nikt nie wyrwie — i grecki tekst stawia tu dokładnie ten czasownik, którym opisano wilka kilka wersetów wcześniej. Obietnica działa dlatego, że słowo jest brutalne: mowa nie o tym, że owce nie zabłądzą, lecz o tym, że nikt ich nie odbierze przemocą.
A ja daję im życie wieczne i nigdy nie zginą ani nikt nie wydrze ich z mojej ręki.
J 10,28
Mój Ojciec, który mi je dał, większy jest od wszystkich i nikt nie może wydrzeć ich z ręki mego Ojca.
J 10,29
Porwania, w których działa Bóg
Kilka razy podmiotem jest Duch albo sam Bóg, a przedmiotem człowiek przeniesiony w inne miejsce. Tak znika Filip po chrzcie eunucha, tak Paweł opisuje własne doświadczenie, o którym nie umie powiedzieć, czy było w ciele, i tak dziecko z wizji o kobiecie zostaje zabrane do tronu.
A gdy wyszli z wody, Duch Pański porwał Filipa i eunuch go więcej nie widział, ale jechał swoją drogą, radując się.
Dz 8,39
Znam człowieka w Chrystusie, który przed czternastu laty – czy w ciele, nie wiem, czy poza ciałem, nie wiem, Bóg wie – został porwany aż do trzeciego nieba.
2Kor 12,2
I urodziła syna – mężczyznę, który będzie rządził wszystkimi narodami laską żelazną. I porwane zostało jej dziecko do Boga i do jego tronu;
Ap 12,5
Wreszcie zdanie, wokół którego narosła cała późniejsza terminologia. Paweł pisze o żywych, którzy razem ze zmarłymi zostaną zabrani w obłoki.
Potem my, którzy pozostaniemy żywi, razem z nimi będziemy porwani w obłoki, w powietrze, na spotkanie Pana, i tak zawsze będziemy z Panem.
1Tes 4,17
Czego polski czytelnik nie widzi
Po pierwsze, nie widzi wspólnoty tych czternastu miejsc, bo każde brzmi inaczej. Po drugie, nie widzi, że w tym zdaniu nie ma żadnego rzeczownika. Grecki tekst ma czasownik w stronie biernej: zostaniemy porwani. Polskie pochwycenie jako nazwa wydarzenia jest terminem późniejszym, urobionym od łacińskiego rapiemur z Wulgaty, a od niego pochodzi też angielskie określenie tego wydarzenia. W Nowym Testamencie takiego rzeczownika nie ma. Istnieje wprawdzie pokrewny harpagmos, ale pada tylko raz, w Liście do Filipian, i dotyczy zupełnie innej sprawy — tego, czego Mesjasz nie uznał za zdobycz do zatrzymania.
Po trzecie, ginie zaskakujące pokrewieństwo. W zdaniu o królestwie, które doznaje gwałtu, polskie zdobywają to również harpazo. Trudno o wyraźniejszy dowód, że ten czasownik sam z siebie nie mówi, czy zagarnięcie jest dobre, czy złe. Mówi tylko, że jest gwałtowne.
A od dni Jana Chrzciciela aż dotąd królestwo niebieskie doznaje gwałtu i gwałtownicy je zdobywają.
Mt 11,12
Czego nie wiemy
Hasło słownikowe nie rozstrzyga sporu o kolejność wydarzeń ostatecznych. Czasownik harpazo orzeka o sposobie — nagle, siłą, z przeniesieniem — a nie o momencie. Z tego, że wierzący zostaną porwani, nie wynika ani to, że stanie się to przed uciskiem, ani to, że po nim. Kto buduje którykolwiek z tych poglądów na samym znaczeniu słowa, przypisuje leksyce zadanie, którego ona nie wykonuje.
Nie wiemy też, czy Paweł w Drugim Liście do Koryntian opisuje siebie, choć większość czytelników tak to rozumie, ani czy jego uniesienie było cielesne — sam pisze, że tego nie wie. Sporna jest również tożsamość dziecka z wizji o kobiecie i smoku oraz to, czy jego zabranie do tronu odnosi się do wniebowstąpienia, czy do czegoś innego. Żadnego z tych pytań nie zamyka analiza czasownika; wymagają one czytania całych kontekstów i porównania z resztą Pisma.
Zobacz też: Mesjasz (Maszijach) · Filip — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
