Dwa teksty mówią o powstaniu jednych i drugich w sposób, którego nie da się pominąć. Pytanie brzmi, czy oba powstania są jednym wydarzeniem, czy dwoma oddzielonymi okresem. Odpowiedź nie zapada w tych tekstach, lecz w sposobie czytania jednego rozdziału Apokalipsy — i trzeba to powiedzieć wprost.
Dwa teksty podstawowe
Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Nadchodzi godzina, i teraz jest, gdy umarli usłyszą głos Syna Bożego, a ci, którzy usłyszą, będą żyć. Jak bowiem Ojciec ma życie sam w sobie, tak dał i Synowi, aby miał życie w samym sobie. I dał mu władzę wykonywania sądu, bo jest Synem Człowieczym. Nie dziwcie się temu, bo nadchodzi godzina, w której wszyscy, którzy są w grobach, usłyszą jego głos; I ci, którzy dobrze czynili, wyjdą na zmartwychwstanie do życia, ale ci, którzy źle czynili, na zmartwychwstanie na potępienie.
J 5,25-29
Jeszua mówi o godzinie, w której wszyscy w grobach usłyszą Jego głos, i dzieli wychodzących na dwie grupy według czynów. Słowo o godzinie sugeruje jedno wydarzenie, ale w tym samym fragmencie użyte jest wcześniej w znaczeniu okresu, który już się zaczął. Sam tekst nie precyzuje, w którym znaczeniu pada za drugim razem.
A wielu z tych, którzy śpią w prochu ziemi, obudzi się, jedni do życia wiecznego, a drudzy ku hańbie i wiecznej pogardzie.
Dn 12,2
Mając nadzieję w Bogu, że będzie zmartwychwstanie, którego i oni oczekują, zarówno sprawiedliwych, jak i niesprawiedliwych.
Dz 24,15
Daniel również wymienia obie grupy w jednym zdaniu, a Paweł przed namiestnikiem streszcza nadzieję jako zmartwychwstanie sprawiedliwych i niesprawiedliwych. Trzy teksty mówią więc zgodnie o obu grupach. Żaden z nich nie podaje odstępu czasu między nimi.
Rozdzielenie w Apokalipsie
Zobaczyłem też trony i zasiedli na nich, i dano im władzę sądzenia. I zobaczyłem dusze ściętych z powodu świadectwa Jezusa i z powodu słowa Bożego oraz tych, którzy nie oddali pokłonu bestii ani jej wizerunkowi i nie przyjęli jej znamienia na czoło ani na rękę. I ożyli, i królowali z Chrystusem tysiąc lat. A inni z umarłych nie ożyli, aż się dopełniło tysiąc lat. To jest pierwsze zmartwychwstanie. Błogosławiony i święty ten, kto ma udział w pierwszym zmartwychwstaniu. Nad nimi druga śmierć nie ma władzy, lecz będą kapłanami Boga i Chrystusa i będą z nim królować tysiąc lat.
Ap 20,4-6
I zobaczyłem umarłych, wielkich i małych, stojących przed Bogiem, i otwarto księgi. Otwarto też inną księgę, księgę życia. I osądzeni zostali umarli według tego, co było napisane w księgach, to znaczy według ich uczynków. I wydało morze umarłych, którzy w nim byli, również śmierć i piekło wydały umarłych, którzy w nich byli. I zostali osądzeni, każdy według swoich uczynków.
Ap 20,12-13
Tu odstęp pojawia się wprost: jedni ożywają i królują, a inni umarli nie ożyli, aż dopełniło się tysiąc lat. Sąd przed białym tronem opisany jest osobno i dotyczy umarłych wydanych przez morze, śmierć i piekło. To jedyne miejsce w Piśmie, gdzie rozdzielenie dwóch powstań jest podane w słowach, a nie wywnioskowane.
Jak bowiem w Adamie wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy zostaną ożywieni. Ale każdy w swojej kolejności, Chrystus jako pierwszy plon, potem ci, którzy należą do Chrystusa, w czasie jego przyjścia. A potem będzie koniec, gdy przekaże królestwo Bogu i Ojcu, gdy zniszczy wszelką zwierzchność oraz wszelką władzę i moc.
1 Kor 15,22-24
Paweł układa kolejność: pierwszy plon, potem należący do Mesjasza w czasie Jego przyjścia, a potem koniec. Ustawia więc etapy i to jest argument za czytaniem rozdzielającym. Nie nazywa jednak żadnego z tych etapów zmartwychwstaniem niesprawiedliwych, więc jego schemat nie pokrywa całości.
A będziesz błogosławiony, bo nie mają ci czym odpłacić, ale otrzymasz odpłatę przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych.
Łk 14,14
Abym jakimkolwiek sposobem dostąpił powstania z martwych.
Flp 3,11
Dwa krótkie zdania mówią o zmartwychwstaniu sprawiedliwych oraz o dostąpieniu powstania z martwych jako o czymś, do czego się dąży. Gdyby powstanie było jedno i powszechne, oba sformułowania byłyby dziwne. To jest przesłanka, nie dowód — ale przesłanka realna.
Teksty, które komplikują rozdzielenie
Gdyż sam Pan z okrzykiem, z głosem archanioła i dźwiękiem trąby Bożej zstąpi z nieba, a zmarli w Chrystusie powstaną pierwsi.
1 Tes 4,16
Paweł mówi o zmarłych w Mesjaszu, którzy powstaną pierwsi, ale słowo o pierwszeństwie odnosi się tu do żyjących, a nie do drugiej grupy umarłych. Kto czyta ten werset jako opis pierwszego z dwóch zmartwychwstań, dokłada porównanie, którego zdanie nie zawiera. To częsty błąd po stronie rozdzielającej.
Gdy Syn Człowieczy przyjdzie w swojej chwale i wszyscy święci aniołowie z nim, wtedy zasiądzie na tronie swojej chwały. I będą zgromadzone przed nim wszystkie narody, a on odłączy jedne od drugich, jak pasterz odłącza owce od kozłów.
Mt 25,31-32
Scena sądu nad narodami przedstawia jedno zgromadzenie i jedno rozdzielenie, dokonane po przyjściu w chwale. Jeśli sąd jest jeden, obraz dwóch powstań oddzielonych okresem staje się trudniejszy. Tekst nie mówi jednak, czy sądzeni są zmartwychwstali, czy żyjący.
I to jest wola tego, który mnie posłał, aby każdy, kto widzi Syna i wierzy w niego, miał życie wieczne, a ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym.
J 6,40
Wskrzeszenie w dniu ostatecznym powtarza się w tej rozmowie kilkakrotnie i wskazuje na jeden dzień. Zwolennicy rozdzielenia odpowiadają, że dzień ostateczny może obejmować okres. Odpowiedź jest możliwa, ale wymaga rozciągnięcia słowa, którego tekst nie rozciąga.
A jak jest postanowione ludziom raz umrzeć, a potem sąd;
Hbr 9,27
Zdanie o jednej śmierci i następującym po niej sądzie bywa używane po obu stronach. Nie podaje odstępu ani nie wyklucza etapów, więc rozstrzyga mniej, niż się od niego oczekuje. Pismo tej sprawy nie zamyka, a wybór między jednym a dwoma zmartwychwstaniami zapada przy czytaniu Apokalipsy, nie przy czytaniu ewangelii.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy godzina z rozmowy Jeszui oznacza chwilę, czy okres. Nie wiemy, ile czasu dzieli obie grupy, jeśli w ogóle są rozdzielone. Nie wiemy, gdzie w tym układzie mieści się sąd nad narodami z Mateusza. Nie wiemy, czy sądzeni przed białym tronem to wyłącznie niesprawiedliwi. Nie wiemy, w jakim ciele powstają jedni i drudzy, bo tekst opisuje to tylko dla jednej grupy. Nie wiemy wreszcie, dlaczego trzy teksty mówiące o obu grupach nie wspominają o żadnym odstępie, skoro Apokalipsa mówi o nim wyraźnie.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Daniel — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
