Nie za pieniądze. Piotr mówi wprost, że pole było ich, a suma po sprzedaży pozostawała w ich mocy — nikt nie miał obowiązku niczego oddawać. Sprawa dotyczyła kłamstwa: przedstawili część jako całość, żeby uchodzić za bardziej hojnych, niż byli. Piotr nazywa to okłamaniem Ducha Świętego, a nie ludzi, i podkreśla, że była to decyzja podjęta wspólnie przez oboje. Skala reakcji pozostaje jednak trudna i sam tekst tego nie łagodzi ani nie tłumaczy, dlaczego przyszła natychmiast.
Co dokładnie zrobili Ananiasz i Safira?
A pewien człowiek, imieniem Ananiasz, ze swoją żoną Safirą, sprzedał swą posiadłość; I za wiedzą swojej żony odłożył sobie część pieniędzy, a pewną część przyniósł i złożył u stóp apostołów.
Dz 5,1-2
Poprzedni rozdział kończy się opisem Barnaby, który sprzedał pole i przyniósł całą sumę. Historia Ananiasza jest postawiona bezpośrednio po niej i to zestawienie jest wymowne: chodziło o powtórzenie cudzego gestu bez ponoszenia jego kosztu. Zwrot o wiedzy żony pokazuje, że nie był to odruch jednego człowieka.
Lecz Piotr powiedział: Ananiaszu, dlaczego szatan tak napełnił twoje serce, abyś okłamał Ducha Świętego i odłożył sobie część pieniędzy za ziemię? Czy to, co miałeś, nie było twoje? A to, co otrzymałeś za sprzedaż, czy nie pozostawało w twojej mocy? Dlaczego dopuściłeś to do swego serca? Nie okłamałeś ludzi, lecz Boga.
Dz 5,3-4
Trzy zdania Piotra rozstrzygają, czego sprawa nie dotyczyła. Czy to, co miałeś, nie było twoje? Czy pieniądze nie pozostawały w twojej mocy? Wspólnota w Jerozolimie dzieliła się dobrowolnie i nikt nie wprowadzał obowiązku wpłaty. Zarzut brzmi: dopuściłeś to do swego serca i okłamałeś nie ludzi, lecz Boga.
Na czym polegał ciężar tego kłamstwa?
Wtedy Piotr powiedział do niej: Dlaczego się ze sobą zmówiliście, aby wystawić na próbę Ducha Pańskiego? Oto są przed drzwiami ci, którzy pogrzebali twego męża, i ciebie wyniosą. I natychmiast padła nieżywa u jego stóp. A gdy młodzieńcy weszli, znaleźli ją martwą. Wynieśli ją więc i pogrzebali obok męża. I wielki strach ogarnął cały kościół i wszystkich, którzy to słyszeli.
Dz 5,9-11
Do Safiry Piotr mówi jeszcze inaczej: mówi o zmowie i o wystawianiu Ducha na próbę. Nie jest to więc kłamstwo wypowiedziane pod wpływem chwili, tylko uzgodniona wersja, przy której kobieta trwa jeszcze po trzech godzinach, mając czas na zastanowienie.
Znaczenie ma też moment. Jest to samo otwarcie wspólnoty w Jerozolimie, kilka rozdziałów po zesłaniu Ducha. Podobne zdarzenia w Piśmie skupiają się właśnie w takich punktach: śmierć Nadaba i Abihu pierwszego dnia służby kapłańskiej, śmierć Uzzy przy pierwszym przenoszeniu arki do Jerozolimy. Wzorzec da się zauważyć i warto go nazwać, ale trzeba dodać, że sam tekst tej reguły nigdzie nie formułuje.
Co w tej scenie pozostaje trudne do przyjęcia?
I wielki strach ogarnął cały kościół i wszystkich, którzy to słyszeli.
Dz 5,11
Skutkiem był strach, i to strach nazwany wielkim. Łukasz odnotowuje to bez oceny, a kilka wersetów dalej pisze, że nikt z pozostałych nie śmiał się do nich przyłączyć, choć lud ich wysoko cenił. Wspólnota nie wyszła z tego wydarzenia bez śladu.
Do tego dochodzą dwa miejsca, które opisują zupełnie inny sposób postępowania z upadkiem człowieka.
Bracia, jeśli przydarzy się komuś jakiś upadek, wy, którzy jesteście duchowi, poprawiajcie takiego w duchu łagodności, uważając każdy na samego siebie, abyś i ty nie był kuszony.
Ga 6,1
Jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy, aby nam przebaczyć grzechy i oczyścić nas z wszelkiej nieprawości.
1 J 1,9
Paweł mówi o poprawianiu w duchu łagodności, Jan o przebaczeniu po wyznaniu. Ani Ananiasz, ani Safira takiej możliwości nie dostali — nie padło wezwanie do przyznania się, a przy Safirze pytanie Piotra było już tylko sprawdzeniem, czy powtórzy kłamstwo. Rozróżnienie między upadkiem a świadomym oszustwem wobec Ducha daje się z tekstu wyprowadzić, ale nie usuwa różnicy w traktowaniu. Pismo tych fragmentów nie zestawia i nie wyjaśnia, dlaczego tu zabrakło drogi powrotu.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, co dokładnie ich zabiło. Tekst mówi tylko, że padli, i nie przypisuje śmierci ani Piotrowi, ani żadnemu widocznemu działaniu.
Nie wiemy, czy Piotr wiedział, co się stanie. Do Ananiasza nie zapowiada niczego, a do Safiry mówi o wyniesieniu jej dopiero po tym, jak potwierdziła kłamstwo.
Nie wiemy, jaki był ich los po śmierci. Tekst o tym milczy, a wnioski w tę czy w drugą stronę są dopowiedzeniem czytelnika.
Nie wiemy wreszcie, dlaczego akurat ten grzech spotkał się z taką reakcją, skoro Pismo opisuje później kłamstwa i konflikty w zgromadzeniach bez podobnych skutków.
Zobacz też: Piotr · Abihu · Safira · Łukasz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia · Ananiasz — znaczenie imienia
