Διακονία pada w Nowym Testamencie trzydzieści cztery razy. Podstawowe znaczenie jest domowe i zupełnie zwyczajne: usługiwanie przy stole, podawanie jedzenia, obsługa gości. Z tego znaczenia wyrasta wszystko inne, a rozpiętość, jaką słowo osiąga u Pawła, należy do najszerszych w całym Nowym Testamencie.
Od stołu Marty
Ale Marta krzątała się koło rozmaitych posług, a podszedłszy, powiedziała: Panie, czy nie obchodzi cię, że moja siostra zostawiła mnie samą przy usługiwaniu? Powiedz jej, aby mi pomogła.
Łk 10,40
Marta krząta się koło rozmaitych posług i skarży się na siostrę, która zostawiła ją przy usługiwaniu. Oba polskie wyrazy oddają tutaj greckie słowa z tego samego gniazda. Nic tu jeszcze nie zapowiada urzędu ani duchowej funkcji — to praca w kuchni.
Dwie diakonie w jednym rozdziale
W szóstym rozdziale Dziejów rzeczownik pada dwa razy w odstępie trzech wersetów i za każdym razem znaczy co innego.
A w tych dniach, gdy liczba uczniów wzrastała, helleniści zaczęli szemrać przeciwko Żydom, że zaniedbywano w codziennym posługiwaniu ich wdowy.
Dz 6,1
Chodzi o codzienne rozdawanie żywności wdowom. Trzy wersety dalej apostołowie tłumaczą, dlaczego nie mogą się tym zajmować.
My zaś oddamy się modlitwie i posłudze słowa.
Dz 6,4
Posługa słowa jest tym samym rzeczownikiem co rozdawanie chleba. Ten jeden zbieg jest ważniejszy niż wszystkie definicje słownikowe razem wzięte: autor Dziejów świadomie zestawia obok siebie dwa użycia, żeby pokazać, że apostołowie nie odrzucają posługi, tylko wybierają inną jej postać. W polskim przekładzie widać to tylko wtedy, gdy czytelnik zwróci uwagę na wspólny rdzeń wyrazów posługiwanie i posługa.
Jak daleko sięga to słowo
U Pawła rzeczownik obsługuje rzeczy bardzo różne. Raz jest to zbiórka pieniędzy dla ubogich w Jerozolimie.
Z wielkim naleganiem prosząc nas, abyśmy przyjęli ten dar i ich udział w służbie na rzecz świętych.
2 Kor 8,4
Raz cała służba pojednania powierzona apostołom.
A wszystko to jest z Boga, który nas pojednał ze sobą przez Jezusa Chrystusa i dał nam służbę pojednania.
2 Kor 5,18
Raz przeciwstawienie dwóch porządków — służby, która przynosi potępienie, i tej, która przynosi sprawiedliwość.
Jeśli bowiem posługiwanie potępienia było pełne chwały, o ileż bardziej obfituje w chwałę posługiwanie sprawiedliwości.
2 Kor 3,9
Raz zwykła przydatność człowieka do pomocy.
Tylko Łukasz jest ze mną. Weź Marka i przyprowadź ze sobą, bo jest mi bardzo przydatny do służby.
2 Tm 4,11
Do tego dochodzą aniołowie, o których List do Hebrajczyków mówi, że są posyłani do posługi wobec dziedziców zbawienia. Jeden rzeczownik rozciąga się więc od talerza podanego przy stole do służby aniołów.
Co gubi polski przekład
UBG oddaje te trzydzieści cztery wystąpienia co najmniej czterema wyrazami: posługa, posługiwanie, usługiwanie i służba. Wybory są sensowne z osobna, ale razem rozbijają jedność słowa. Czytelnik nie zobaczy, że Marta w kuchni, apostołowie przy słowie, zbiórka dla głodujących, apostolstwo Judasza i praca Marka to po grecku jedna kategoria. A to właśnie ta jedność jest tu treścią, nie ozdobą.
Różne też są posługi, lecz ten sam Pan.
1 Kor 12,5
Druga strata dotyczy powiązania z resztą rodziny. Diakonos, czyli usługujący, pada trzydzieści jeden razy, czasownik diakoneo trzydzieści siedem. Po polsku sługa, służyć i posługa nie zawsze układają się w jedno gniazdo, więc związek między nazwą czynności a nazwą osoby bywa niewidoczny.
Czego samo słowo nie rozstrzyga
Od tego rzeczownika wywodzi się polskie słowo diakon i stąd bierze się pokusa, by w każdym jego wystąpieniu widzieć urząd. Dane są ostrożniejsze: diakonia w Nowym Testamencie nigdzie nie nazywa stanowiska, tylko czynność. Tam, gdzie mowa o ludziach, a być może i o funkcji, użyty jest rzeczownik osobowy diakonos — i nawet przy nim nie zawsze da się orzec, czy chodzi o stanowisko, czy po prostu o kogoś, kto usługuje. To jest argument przeciw czytaniu urzędu w każde wystąpienie, ale nie jest to wyrok w sporze o kształt służby we wspólnocie; ten spór dotyczy rzeczy, o których leksyka milczy.
Dla przysposobienia świętych, dla dzieła posługiwania, dla budowania ciała Chrystusa;
Ef 4,12
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy zdanie z Listu do Efezjan mówi, że święci mają być wyposażeni do dzieła posługi, czy że wyposażający pełnią to dzieło — grecki układ przyimków dopuszcza obie interpretacje i konsekwencje dla rozumienia wspólnoty są w każdym wypadku inne. Nie wiemy też, czym dokładnie była posługa, którą Archip miał wypełnić, ani czy siedmiu wybranych w Dziejach nosiło jakikolwiek tytuł; tekst mówi o zadaniu, nie o nazwie.
Powiedzcie też Archipowi: Uważaj, abyś wypełnił posługę, którą przyjąłeś w Panu.
Kol 4,17
