Debora jest w Piśmie jedyną osobą, którą tekst nazywa równocześnie prorokinią i sędzią, a przy tym stawia w roli współautorki poematu. Trzy funkcje zostają wymienione bez tłumaczenia i bez zastrzeżeń.
Księga Sędziów opowiada tę historię dwa razy: raz prozą w rozdziale czwartym, raz wierszem w piątym. To rzadka sytuacja, bo pozwala porównać, co w danym wydarzeniu utrwaliła relacja, a co pieśń. Różnice nie są sprzecznościami w faktach, lecz różnicami gatunku — proza podaje przebieg, poemat rozkłada akcenty inaczej i wprowadza obrazy, których proza nie zna.
W tym czasie sądziła Izraela prorokini Debora, żona Lappidota.
Sdz 4,4
I mieszkała pod palmą Debory, między Rama a Betel, na górze Efraim, a synowie Izraela przychodzili do niej na sąd.
Sdz 4,5
Opis codziennej pracy jest krótki i konkretny: stałe miejsce, znane z nazwy, i ludzie przychodzący po rozstrzygnięcie sporów. To sądownictwo w znaczeniu praktycznym, a nie tytuł honorowy.
Rozkaz przekazany, nie wydany
Posłała ona i wezwała Baraka, syna Abinoama, z Kedesz-Neftali, i powiedziała do niego: Czy Pan, Bóg Izraela nie rozkazał: Idź, udaj się na górę Tabor i weź ze sobą dziesięć tysięcy mężczyzn z synów Neftalego i z synów Zebulona? I przyprowadzę do ciebie, do rzeki Kiszon, Siserę, dowódcę wojska Jabina, jego rydwany i jego liczne oddziały, i wydam go w twoje ręce.
Sdz 4,6-7
Forma wypowiedzi jest tu ważniejsza, niż mogłoby się wydawać. Debora nie mówi Barakowi, żeby wyruszył, tylko przypomina mu rozkaz już wydany. Wprowadza swoje słowa pytaniem o to, czy Jahwe nie rozkazał — więc występuje jako ta, która przekazuje treść, a nie jako ta, która ją tworzy. To dokładnie rola posłańca.
Barak zaś powiedział do niej: Jeśli pójdziesz ze mną, pójdę, lecz jeśli nie pójdziesz ze mną, nie pójdę. Ona odpowiedziała: Na pewno pójdę z tobą. Nie tobie jednak przypadnie chwała z tej wyprawy, na którą wyruszysz. Pan bowiem wyda Siserę w ręce kobiety. I Debora wstała, i udała się z Barakiem do Kedesz.
Sdz 4,8-9
Warunek Baraka jest osobisty i zostaje przyjęty bez sporu, ale wiąże się z konsekwencją. Zapowiedź, że chwała przypadnie kobiecie, nie dotyczy przy tym Debory — spełnia się przez Jael, która nie jest ani prorokinią, ani Izraelitką.
Wtedy Debora powiedziała do Baraka: Wstań, bo to jest dzień, w którym Pan wyda Siserę w twoje ręce. Czyż Pan nie idzie przed tobą? Barak zszedł więc z góry Tabor, a dziesięć tysięcy mężczyzn zeszło za nim.
Sdz 4,14
Sygnał do ataku również ma budowę przekazu: Debora nie dowodzi, tylko ogłasza moment. Dowodzi Barak i to on schodzi z góry z dziesięcioma tysiącami ludzi.
Pieśń
Tego dnia Debora i Barak, syn Abinoama, śpiewali:
Sdz 5,1
Rozdział piąty jest poematem przypisanym dwojgu śpiewającym. Język jest archaiczny nawet na tle reszty Księgi Sędziów, a obrazowanie odbiega od prozy poprzedniego rozdziału.
Opustoszały wsie w Izraelu, opustoszały, aż powstałam ja, Debora, aż powstałam jako matka w Izraelu.
Sdz 5,7
Debora określa siebie tytułem, którego tekst nie objaśnia. Nie wiadomo, czy chodzi o funkcję, o pozycję w plemieniu, czy o obraz opieki. Poemat nie podaje definicji.
Z nieba walczyły; gwiazdy ze swoich miejsc walczyły z Siserą. Rzeka Kiszon ich porwała, pradawna rzeka, rzeka Kiszon. Podeptałaś, o duszo moja, mocarzy.
Sdz 5,20-21
To fragment pokazujący gatunek. Gwiazdy i rzeka występują jako uczestnicy bitwy, a mówiąca zwraca się do własnej duszy. Jest to poezja wojenna, a nie sprawozdanie — i czytanie jej jak raportu prowadzi na manowce w obie strony.
Czego tekst nie rozstrzyga
Scena z Debory stawia to samo pytanie, co scena z Chuldą. Pismo pokazuje kobietę na czele sądu i przy wyprawie wojennej, notuje prorokujące córki, zapowiada prorokowanie synów i córek.
A miał on cztery córki, dziewice, które prorokowały.
Dz 21,9
Zawiera jednak także zdania idące w przeciwnym kierunku i sformułowane bez złagodzeń.
Niech wasze kobiety milczą w kościołach. Bo nie pozwala się im mówić, ale mają być poddane, jak też prawo mówi.
1 Kor 14,34
Nie zamierzamy tu wybierać jednej z tych grup tekstów ani objaśniać drugiej tak, żeby zniknęła. Obie stoją w Piśmie i czytelnik ma prawo zobaczyć obie w całości, zanim wyrobi sobie zdanie.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, kim był Lappidot, bo poza imieniem tekst milczy. Nie wiemy, kiedy poemat z rozdziału piątego został zapisany. Nie wiemy, jak rozumieć tytuł, którym Debora się określa, ani czy używały go inne kobiety w Izraelu.
Nie wiemy również, jak rozumieć relację między nią a Barakiem. Proza pokazuje kobietę wzywającą dowódcę i idącą z nim na wyprawę, poemat przypisuje pieśń obojgu. Tekst nie ustala hierarchii między nimi i nie wraca do tego pytania. Kto próbuje ją ustalić, dopisuje do relacji własne założenie. Nie wiemy również, jak długo sprawowała urząd. Podana na końcu rozdziału liczba czterdziestu lat pokoju odnosi się do ziemi, a nie wprost do jej działalności.
Zobacz też: Jahwe · Księga Sędziów · Jael · Debora — znaczenie imienia · Barak — znaczenie imienia
