Piąty rozdział Daniela jest krótki i szybki. Między pojawieniem się napisu a śmiercią króla mieści się jedna uczta, jedna wykładnia i jedna noc. Rzadko się zdarza, by Pismo zapisało wypełnienie zapowiedzi w odległości kilku wersetów od jej wygłoszenia.
Uczta i naczynia
Król Belszazar urządził wielką ucztę dla tysiąca swoich książąt i przed tym tysiącem pił wino. A gdy Belszazar pił wino, rozkazał przynieść złote i srebrne naczynia, które jego ojciec, Nabuchodonozor, zabrał ze świątyni w Jerozolimie, aby pili z niego król, jego książęta, jego żony i jego nałożnice.
Dn 5,1-2
Szczegół, na którym cały rozdział się opiera, pada od razu: naczynia ze świątyni w Jerozolimie. To nie jest zwykła zastawa. Przedmioty odebrane pokonanemu bóstwu trzymano zwykle w skarbcu jako trofeum; użycie ich do picia na oczach tysiąca gości jest gestem obliczonym na publiczność.
W tej samej godzinie ukazały się palce ręki ludzkiej, które pisały naprzeciw świecznika na wapnie ściany pałacu króla, a król widział część ręki, która pisała.
Dn 5,5
Opis jest oszczędny i przez to mocny. Nie zjawia się postać, tylko część ręki, a pismo pojawia się naprzeciw świecznika, w miejscu najlepiej oświetlonym. Król widzi samą czynność pisania.
I zawołał król ze wszystkich sił, aby przyprowadzono astrologów, Chaldejczyków i wróżbitów. Król powiedział do mędrców Babilonu: Ktokolwiek to pismo odczyta i oznajmi mi jego znaczenie, będzie odziany w purpurę, dadzą mu złoty łańcuch na szyję i będzie panował w królestwie jako trzeci.
Dn 5,7
Reakcja jest odruchowa: wezwać specjalistów, obiecać nagrodę. Trzecie miejsce w królestwie to szczegół, który wiele mówi o położeniu Belszazara — nie dysponuje pierwszym ani drugim.
Wtedy Daniel został przyprowadzony do króla. A król zapytał Daniela: Czy ty jesteś tym Danielem z synów uprowadzonych z Judy, którego król, mój ojciec, sprowadził z ziemi Judy?
Dn 5,13
Daniel zostaje przyprowadzony jako ktoś zapomniany, przedstawiony przez pochodzenie z uprowadzonych. Człowiek, który w poprzednim pokoleniu stał przy tronie, musi być królowi dopiero przypomniany — i to nie przez niego samego. Rozdział nie tłumaczy, co się w międzyczasie stało z jego pozycją; po prostu pokazuje, że wiedza dostępna na dworze została odłożona i nikt po nią nie sięgał, dopóki nie zabrakło innego wyjścia.
Zarzut
Ty, też, Belszazarze, jego synu, nie ukorzyłeś swego serca, chociaż o tym wszystkim wiedziałeś. Lecz uniosłeś się przeciwko Panu nieba i naczynia jego domu przyniesiono przed ciebie, a ty, twoi książęta, twoje żony i twoje nałożnice piliście wino z nich. Ponadto chwaliłeś bogów ze srebra, złota, brązu, żelaza, drewna i kamienia, które nie widzą ani nie słyszą i nic nie wiedzą. Bogu zaś, w którego ręku jest twoje tchnienie i u którego są wszystkie twoje drogi, nie oddałeś czci.
Dn 5,22-23
Zanim padnie odczytanie napisu, pada oskarżenie, i nie dotyczy ono niewiedzy. Daniel mówi, że król o wszystkim wiedział — miał przed sobą przykład poprzednika, o którym opowiada rozdział czwarty. Zarzuty są trzy: brak pokory mimo wiedzy, użycie naczyń świątynnych i oddanie czci bogom, którzy nic nie mogą. Ostatnie zdanie jest sednem: tchnienie króla jest w ręku Boga, którego pominął.
Trzy słowa
A to jest pismo, które zostało napisane: Mene, Mene, Tekel, Uparsin. Takie jest znaczenie tych słów: Mene: Bóg policzył twoje królestwo i doprowadził je do końca. Tekel: Zważono cię na wadze i okazałeś się lekki. Peres: Twoje królestwo zostało podzielone i oddane Medom i Persom.
Dn 5,25-28
Wykładnia opiera się na dwuznaczności każdego z tych słów: są one zarazem nazwami miar i formami czasownikowymi. Policzone, zważone, podzielone. Daniel nie dodaje do nich ani jednej daty; podaje samo znaczenie, a ostatnie słowo wskazuje odbiorców królestwa. Uderza też, jak niewiele w tej wykładni jest o przyszłości. Dwa pierwsze słowa mówią o czynności już dokonanej — rachunek został zamknięty, waga wskazała wynik — a nie o czymś, co dopiero nastąpi. Napis nie ostrzega, tylko ogłasza stan rzeczy, który zapadł wcześniej, poza salą uczty.
Wtedy Belszazar wydał rozkaz i odziano Daniela w purpurę, złoty łańcuch włożono mu na szyję i ogłoszono o nim, że będzie panował jako trzeci w królestwie.
Dn 5,29
Reakcja króla jest przy tym całkowicie spokojna. Wysłuchał wyroku i wypłacił obiecaną nagrodę, jakby chodziło o wykonaną usługę. Tekst nie zapisuje żadnej próby pokuty ani żadnego rozkazu obronnego.
Tej samej nocy Belszazar, król Chaldejczyków, został zabity.
Dn 5,30
Jedno zdanie zamyka rozdział. Bez opisu bitwy, bez szczegółów, bez triumfu narratora.
Zapowiedzi wcześniejszych proroków
Upadek Babilonu nie był w Piśmie nowiną. Prorocy mówili o nim wcześniej i to w tonie, który zakładał, że sprawa jest przesądzona.
A oto nadciągają mężczyźni na rydwanie z dwoma jeźdźcami. I zawołał: Upadł, upadł Babilon i wszystkie rzeźbione posągi jego bogów roztrzaskane zostały o ziemię.
Iz 21,9
Goniec wybiegnie na spotkanie gońca, posłaniec – na spotkanie posłańca, aby opowiedzieć królowi Babilonu, że wzięto jego miasto z jednej strony;
Jr 51,31
Jeremiasz opisuje nawet mechanizm zaskoczenia: gońcy biegną donieść królowi, że miasto zostało wzięte z jednej strony, gdy on jeszcze o tym nie wie. Rozdział piąty Daniela pokazuje tę samą noc od środka pałacu — i pokazuje króla, który do ostatniej chwili traktuje sprawę jako zagadkę do rozwiązania, a nie jako komunikat o sobie.
Czego nie wiemy
Tekst nie mówi, jak zdobyto miasto. Nie ma tu żadnego opisu wojsk, murów ani fortelu; jest tylko informacja, że król zginął tej samej nocy. Nie wiemy również, dlaczego napisu nie potrafili odczytać mędrcy — czy problem był w piśmie, w języku, czy w samym sensie. Nie wiemy, co się stało z Danielem po tej nocy ani czy nagroda, którą właśnie otrzymał, miała jakiekolwiek znaczenie o świcie. Rozdział zajmuje się jedną sprawą: zbieżnością wyroku i jego wykonania.
