Spór o instrumenty toczy się głównie między wspólnotami, a nie w tekście. Pismo mówi o nich dużo, mówi wprost i mówi bez zastrzeżeń — trudność zaczyna się dopiero przy pytaniu, ile z tego przenosi się na dzisiejsze zgromadzenie.
Jakie instrumenty wymienia Psalm 150?
Chwalcie go na głośnych trąbach; chwalcie go na cytrze i na harfie. Chwalcie go bębnem i tańcem; chwalcie go na strunach i na fletach. Chwalcie go na głośnych cymbałach; chwalcie go na cymbałach brzęczących.
Ps 150,3-5
Wymienione są trąby, cytra, harfa, bęben, struny, flet i dwa rodzaje cymbałów. Jest też taniec. Nie ma ani jednego zastrzeżenia, ani jednego wyjątku, ani sugestii, że to ustępstwo wobec słabości ludu. Cały psalm jest wezwaniem do chwalenia i instrumenty są w nim narzędziem tego chwalenia.
Postawił też Lewitów w domu Pana z cymbałami, cytrami i harfami, według rozkazu Dawida, Gada, widzącego króla, oraz proroka Natana, gdyż był to rozkaz Pana przez jego proroków.
2 Krn 29,25
To zdanie idzie dalej niż pozwolenie. Nazywa ustawienie lewickiej muzyki rozkazem Pana przekazanym przez proroków, a więc czymś, co ma umocowanie mocniejsze niż królewski pomysł. Warto to jednak od razu doprecyzować: mowa jest o służbie w domu Pana, o Lewitach i o konkretnym momencie odnowienia kultu za Ezechiasza.
Dawid wraz z dowódcami wojska przydzielił do służby synów Asafa, Hemana i Jedutuna, którzy mieli prorokować przy harfach, cytrach i cymbałach. A oto liczba pełniących tę służbę:
1 Krn 25,1
Muzycy są tu przydzieleni do służby i mają prorokować przy instrumentach. To ustanowienie urzędu, a nie opis nastroju.
Rozmawiając z sobą przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, śpiewając i grając Panu w swoim sercu;
Ef 5,19
W liście do zboru pojawia się granie obok śpiewania. Zdanie jest krótkie i nie opisuje zgromadzenia, ale też nie ogranicza się do metafory, bo obok śpiewania stoi wprost granie.
Trzeba jednak zauważyć, że listy nie opisują zgromadzenia z muzykami i nie wymieniają instrumentów przy okazji porządku spotkań. To milczenie nie jest zakazem, ale jest faktem, który uczciwie podać: cały ciężar argumentu spoczywa na psalmach i księgach historycznych. Kto chce oprzeć się wyłącznie na Nowym Testamencie, ma w tej sprawie bardzo mało materiału — i działa to przeciw obu stronom sporu.
Czy Amos odrzuca instrumenty, czy całą służbę?
Oddal ode mnie wrzask waszych pieśni, bo nie chcę słuchać dźwięku waszych cytr.
Am 5,23
Trzeba zobaczyć, do kogo to jest powiedziane. Poprzedzające zdania odrzucają ofiary i święta tego samego ludu, a następne żąda, żeby sąd popłynął jak woda. Odrzucona jest cała służba ludzi żyjących w niesprawiedliwości, nie jeden jej element. Gdyby zdanie o cytrach było argumentem przeciw instrumentom, sąsiednie zdania byłyby argumentem przeciw ofiarom i świętom.
Którzy śpiewacie przy lutni i wymyślacie sobie instrumenty muzyczne jak Dawid;
Am 6,5
Ten werset stoi w opisie ludzi wylegujących się na łożach z kości słoniowej i pijących wino z czasz. Zarzutem jest beztroska w obliczu nadchodzącej klęski, a instrumenty są jednym z rekwizytów tej beztroski.
Bóg jest duchem, więc ci, którzy go czczą, powinni go czcić w duchu i w prawdzie.
J 4,24
Zdanie mówi o duchu i prawdzie, a nie o środkach wyrazu. Rozmowa, w której pada, dotyczy miejsca oddawania czci — Jerozolimy albo góry Samarytan — a nie oprawy muzycznej. Wyprowadzanie z niego zakazu instrumentów wymaga dołożenia założenia, że to, co materialne, przeczy duchowemu. Tego założenia w tekście nie ma, a psalmy raczej mu przeczą.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, w jakim stopniu porządek lewickiej muzyki przenosi się na dzisiejsze zgromadzenie. Był związany ze świątynią, z podziałem na zmiany służby i z konkretnym plemieniem, a Nowy Testament tego porządku ani nie powtarza, ani nie odwołuje. Kto twierdzi, że rozkaz z 2 Krn 29 obowiązuje dziś tak samo, dokłada krok, którego tekst nie robi.
Nie wiemy, czy istnieją instrumenty albo style nieodpowiednie, bo Pismo nie zna takiej kategorii i nie podaje żadnego kryterium. Nie ma też w tekstach ani jednego miejsca, w którym ktoś zostałby zganiony za samo użycie instrumentu w chwaleniu Boga. Nagany, które padają, dotyczą życia grających i tego, co się z tą muzyką łączy — i to jest jedyne, co da się z tekstów odczytać jako ostrzeżenie.
