Pytanie zwykle łączy dwie sprawy: datę i sposób świętowania. Pismo wypowiada się o jednej z nich, i to nie o tej, którą ludzie mają zwykle na myśli.
Kiedy według Pisma zaczyna się rok?
Ten miesiąc będzie dla was początkiem miesięcy, będzie dla was pierwszym miesiącem roku.
Wj 12,2
Miesiąc, o którym mowa, przypada na wiosnę. To jest w tekście jednoznaczne: biblijny rok zaczyna się wraz z Paschą, a nie w środku zimy. Data pierwszego stycznia nie ma w Piśmie żadnej podstawy i nie warto udawać, że ma.
Trzeba jednak od razu dodać drugą połowę prawdy. Tora nie zakazuje liczenia lat inaczej ani nie nakazuje, żeby kalendarz cywilny pokrywał się z kalendarzem świąt. Sam Izrael posługiwał się w praktyce dwoma rachubami. Kto z Wj 12,2 wyprowadza zakaz obchodzenia zmiany roku, dokłada do przykazania treść, której w nim nie ma.
| Rachuba | Co mówi tekst |
|---|---|
| rok biblijny — pierwszy miesiąc na wiosnę, wraz z Paschą (Wj 12,2) | ustanowiony wprost w Torze |
| 1 stycznia | brak podstawy w Piśmie; Tora nie zakazuje jednak liczenia lat inaczej |
Czy Jeremiasz mówi o świętowaniu, czy o czymś innym?
Tak mówi Pan: Nie uczcie się drogi pogan i nie bójcie się znaków na niebie, bo to poganie ich się boją. Zwyczaje tych narodów są bowiem marnością, gdyż drzewo ścinają w lesie siekierą, dzieło rąk rzemieślnika;
Jr 10,2-3
Ten fragment bywa cytowany w każdej rozmowie o świętach i warto go czytać do końca. Jeremiasz mówi o strachu przed znakami na niebie oraz o wycinaniu drzewa i wykonywaniu z niego przedmiotu kultu. Chodzi więc o bałwochwalstwo i o wróżby, a nie o kalendarz cywilny. Kto stosuje to zdanie do daty w kalendarzu, przenosi je poza jego temat.
Nie znaczy to, że ostrzeżenie jest tu bez znaczenia. Znaczy tyle, że dotyczy tego, czym noc sylwestrową się wypełnia, a nie samego faktu, że kończy się rok.
Co Pismo ocenia wprost w tym, jak spędza się tę noc?
A znane są uczynki ciała, którymi są: cudzołóstwo, nierząd, nieczystość, rozpusta; Bałwochwalstwo, czary, nienawiść, niezgoda, zawiść, gniew, spory, kłótnie, herezje; Zazdrość, zabójstwa, pijaństwo, hulanki i tym podobne; o nich wam mówię, jak już przedtem powiedziałem, że ci, którzy takie rzeczy czynią, królestwa Bożego nie odziedziczą.
Ga 5,19-21
Na tej liście stoją pijaństwo i hulanki. To jest jedyne miejsce, w którym tekst dotyka sylwestra bezpośrednio, i dotyka go nie przez datę, tylko przez zachowanie. Kto pyta uczciwie, powinien pytać o to, a nie o kalendarz.
Warto jednak zauważyć, że Pismo nie utożsamia radości z rozpustą i nie widzi problemu w samym świętowaniu.
Czas płaczu i czas śmiechu, czas smutku i czas pląsów;
Koh 3,4
Czas śmiechu i czas pląsów są w tym wyliczeniu wymienione bez cienia nagany. Spotkanie z bliskimi, wspólny posiłek i radość z tego, że stary rok się kończy, nie znajdują w Piśmie żadnego potępienia.
Czy każdy sam rozstrzyga o dniach?
Jeden bowiem czyni różnicę między dniem a dniem, a drugi każdy dzień ocenia jednakowo. Każdy niech będzie dobrze upewniony w swoim zamyśle. Kto przestrzega dnia, dla Pana przestrzega, a kto nie przestrzega dnia, dla Pana nie przestrzega. Kto je, dla Pana je, bo dziękuje Bogu, a kto nie je, dla Pana nie je i dziękuje Bogu.
Rz 14,5-6
Paweł zostawia tu rozstrzygnięcie o dniach każdemu z osobna i wprost mówi, że obie postawy mogą być podjęte dla Pana. Trudno o wyraźniejsze wskazanie, że jest to teren wolności, a nie przykazania.
Niech więc nikt was nie osądza z powodu jedzenia lub picia, co do święta, nowiu księżyca lub szabatów.
Kol 2,16
Zakaz osądzania działa tu w obie strony: dotyczy zarówno tego, kto świętuje, jak i tego, kto nie świętuje.
Czego nie wiemy
Pismo nie ocenia pierwszego stycznia. Nie nazywa tej daty świętem pogańskim ani nie każe jej omijać. Rzymskie i późniejsze pochodzenie tego zwyczaju jest faktem historycznym, nie faktem biblijnym, i nie należy go przedstawiać jako nauki Pisma.
Nie wiemy, gdzie leży granica między zwykłą radością a hulanką, o której pisze Paweł. Tekst nie podaje jej i nie da się jej wyznaczyć za kogoś innego.
Nie ma też w Piśmie odpowiedzi na pytanie, czy udział w cudzej zabawie oznacza zgodę na wszystko, co się na niej dzieje. Kto zostaje w domu, nie łamie przykazania. Kto idzie, też nie łamie przykazania. Rozstrzyga to, co robi, a nie to, gdzie jest.
Warto jeszcze zauważyć, czego w tej sprawie nie ma po stronie zwyczajów. Sylwester nie jest obrzędem religijnym i nikt nie oddaje w tę noc czci żadnemu bóstwu. Tym różni się od świąt, wokół których toczą się poważniejsze spory. Kto zestawia go z kultem, powinien wskazać, komu ten kult miałby być oddawany — a wskazać się tego nie da.
Z drugiej strony data ta rzeczywiście nie ma z Pismem nic wspólnego i nikt nie powinien nadawać jej religijnego znaczenia. Postanowienia noworoczne, podsumowania, rachunki sumienia robione dlatego, że kalendarz się zmienił, to zwyczaj ludzki. Nie zły, ale też nie święty. Rozróżnienie między tym, co dobre, a tym, co nakazane, jest w tej rozmowie najważniejsze i akurat tutaj daje się utrzymać bez trudu.
Zobacz też: Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Jeremiasz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
