Za tym pytaniem stoi zwykle spotkanie z rodziną, obiad służbowy albo wyjazd, w którym nie ma wyboru lokalu. Warto od razu powiedzieć, że Pismo nie zna kategorii, na której to pytanie się opiera.
Kogo dotyczy przepis o zwierzętach czystych i nieczystych?
To jest prawo dotyczące zwierząt, ptactwa i wszelkich żywych istot poruszających się w wodach, a także wszelkich istot pełzających po ziemi; Dla rozróżnienia między nieczystym a czystym, między zwierzętami, które można jeść, a których jeść nie wolno.
Kpł 11,46-47
Przepis mówi o rozróżnieniu między zwierzętami, które można jeść, a takimi, których jeść nie wolno. Adresatem jest ten, kto bierze pokarm do ust. Nie ma w tym rozdziale słowa o obecności przy stole, o sąsiedztwie ani o miejscu, w którym inni jedzą coś innego. Nieczyste jest to, co wchodzi do ust, a nie to, co stoi na sąsiednim stoliku.
Z kim Jeszua siadał do stołu i co mu zarzucano?
Gdy Jezus siedział za stołem w jego domu, przyszło wielu celników i grzeszników i usiedli z Jezusem oraz jego uczniami. Widząc to, faryzeusze zapytali jego uczniów: Dlaczego wasz nauczyciel je z celnikami i grzesznikami?
Mt 9,10-11
Zarzut nie dotyczył jadłospisu. Dotyczył towarzystwa. Faryzeusze uznawali samo zasiadanie z celnikami i grzesznikami za coś nagannego, a Jeszua tego założenia nie przyjął. Przy stole nie chodziło o to, co podano, tylko o to, kto siedzi. I odpowiedź brzmiała: siedzę tu celowo.
Paweł stawia to jeszcze mocniej, gdy tłumaczy swoje wcześniejsze pismo.
Napisałem wam w liście, żebyście nie przestawali z rozpustnikami; Ale nie z rozpustnikami tego świata w ogóle lub chciwymi, zdziercami czy bałwochwalcami, bo inaczej musielibyście opuścić ten świat.
1 Kor 5,9-10
Wycofanie się z miejsc, gdzie ludzie żyją inaczej, oznaczałoby opuszczenie świata. Tekst mówi wprost, że nie o to chodziło.
Wszystko, co sprzedają w jatkach, jedzcie, o nic nie pytając ze względu na sumienie. Pańska bowiem jest ziemia i wszystko, co ją napełnia. Jeśli zaprosi was ktoś z niewierzących, a chcecie iść, jedzcie wszystko, co przed wami postawią, o nic nie pytając ze względu na sumienie.
1 Kor 10,25-27
Reguła jest ta sama co przy zakupach: nie prowadź dochodzenia, jedz to, co podano. Odnosi się ona bezpośrednio do mięsa ofiarnego, ale zasada jest szersza — chodzi o to, żeby nie zamieniać posiłku w przesłuchanie.
Czy siedzenie przy takim stole może kogoś zgorszyć?
Nie w kuchni lokalu, tylko w tym, jak nasze zachowanie odbiera ktoś inny.
Jednak uważajcie, aby przypadkiem wasza wolność nie stała się dla słabych powodem do zgorszenia. Gdyby bowiem ktoś zobaczył ciebie, który masz wiedzę, siedzącego za stołem w świątyni bożka, to czy sumienie tego, kto jest słaby, nie skłoni go do jedzenia pokarmów ofiarowanych bożkom?
1 Kor 8,9-10
Przykład Pawła dotyczy siedzenia w świątyni bożka, a więc miejsca jednoznacznie związanego z kultem. Restauracja takim miejscem nie jest i zestawianie jednego z drugim jest nadużyciem. Zasada pozostaje jednak w mocy: liczy się, co widzi i jak rozumie człowiek obok.
Z powodu pokarmu nie niszcz dzieła Bożego. Wszystko wprawdzie jest czyste, ale staje się złe dla człowieka, który je ze zgorszeniem. Dobrze jest nie jeść mięsa i nie pić wina ani żadnej rzeczy, przez którą twój brat się obraża, gorszy albo słabnie.
Rz 14,20-21
To najdalej idące zdanie w tej sprawie i warto zauważyć, że mówi o rezygnacji dobrowolnej, a nie o zakazie. Paweł nie zabrania mięsa; mówi, że lepiej z niego zrezygnować, jeśli konkretna osoba obok przez to upada. Reguła działa w konkretnej relacji, nie w powietrzu.
Ale Daniel postanowił w swoim sercu, że nie splami się potrawami króla ani winem, które król pił. Poprosił więc przełożonego eunuchów, aby nie musiał się splamić.
Dn 1,8
Daniel jadał u dworu i nie odmówił obecności. Odmówił potrawy i poprosił o zmianę. To model, który daje się zastosować także dziś: obecność bez rezygnacji z własnego wyboru.
Czego nie wiemy
Pismo nie mówi nic o wspólnym oleju we frytkownicy, o tej samej płycie grillowej ani o naczyniach, w których wcześniej podano coś innego. Nie zna kuchni restauracyjnej i nie ocenia jej.
Nie mówi też, czy zamówienie dania bezmięsnego w lokalu z kuchnią mieszaną załatwia sprawę, czy niczego nie zmienia. Kto ustala tu własne granice, robi to na podstawie zdrowego rozsądku, a nie przykazania.
Nie ma wreszcie w tekście odpowiedzi na pytanie, jak daleko sięga wzgląd na patrzącego. Paweł mówi o realnej osobie, która realnie się gorszy, a nie o wyobrażonym obserwatorze. Gdzie kończy się troska o bliźniego, a zaczyna troska o własny wizerunek, tego żaden werset nie rozstrzygnie za nas.
Jedno warto jednak dopowiedzieć, bo bywa źródłem niepotrzebnego cierpienia. Nie ma w Piśmie pojęcia zarażenia nieczystością przez powietrze, zapach ani widok. Przepisy o nieczystości dotykowej istnieją i dotyczą padliny, ale nie obejmują cudzego talerza po drugiej stronie sali. Kto z tego powodu unika spotkań z ludźmi, nakłada na siebie ciężar, którego tekst nie nakłada.
Odwrotna przesada też jest realna. Można pod hasłem wolności przestać w ogóle zwracać uwagę na to, co się je i z kim, a potem tłumaczyć to Pismem. Teksty przywołane wyżej nie dają na to zgody; mówią o niewypytywaniu przy cudzym stole, a nie o porzuceniu własnych wyborów.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Paweł — znaczenie imienia · Daniel — znaczenie imienia
