Pytanie wygląda na oderwane od życia, a takie nie jest. Jeśli Boże czasy spotkania miały wygasnąć, to były etapem przejściowym. Jeśli mają trwać, to nie były etapem, tylko czymś, co należy do porządku ustanowionego na stałe. Prorocy mówią w tej sprawie zaskakująco konkretnie.
Co Izajasz mówi o szabacie w nowym niebie i ziemi?
Jak bowiem to nowe niebo i ta nowa ziemia, które ja uczynię, będą trwać przede mną, mówi Pan, tak będzie trwać wasze potomstwo i wasze imię. I stanie się tak, że od nowiu do nowiu księżyca i od szabatu do szabatu przychodzić będzie wszelkie ciało, aby oddać pokłon przede mną, mówi Pan.
Iz 66,22-23
To jest najmocniejszy tekst w całej sprawie i warto zauważyć, gdzie się znajduje. Nie w opisie czasów Izajasza, tylko w zapowiedzi nowego nieba i nowej ziemi. Rytm oddawania pokłonu jest w nim wyznaczony przez nów i szabat, a uczestnikiem jest wszelkie ciało, a więc nie tylko Izrael.
Kto według Zachariasza obchodzi Święto Namiotów?
Wszyscy pozostali spośród wszystkich narodów, które wyruszyły przeciwko Jerozolimie, będą przychodzić od roku do roku, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, i obchodzić Święto Namiotów;
Za 14,16
Zachariasz opisuje czas po rozstrzygnięciu wojny o Jerozolimę i mówi o corocznym przychodzeniu narodów na jedno z trzech świąt pielgrzymich. To zdanie zakłada, że kalendarz świąt nadal obowiązuje i że obejmuje ludzi spoza Izraela.
A jeśli ktoś spośród rodów ziemi nie pójdzie do Jerozolimy, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, na tego nie będzie padać deszcz. A jeśli ród Egiptu nie wyruszy i nie przyjdzie, choć na niego deszcz nie pada, spadnie jednak na niego ta plaga, którą Pan dotknie narody, które nie przyjdą, by obchodzić Święto Namiotów. Taka będzie kara dla Egiptu i kara dla wszystkich narodów, które nie przychodzą na obchody Święta Namiotów.
Za 14,17-19
Dalszy ciąg jest jeszcze mocniejszy, bo mówi o konsekwencjach nieprzyjścia. Trudno o wyraźniejszy dowód, że mowa o obowiązku, a nie o zwyczaju. Nie da się tego czytać jako obrazu ogólnej pobożności.
Tak mówi Pan Bóg: Brama dziedzińca wewnętrznego, która jest zwrócona ku wschodowi, będzie zamknięta przez sześć dni roboczych. Ale w dniu szabatu będzie otwarta, także i w dniu nowiu będzie otwarta. I książę wejdzie przez przedsionek bramy zewnętrznej, i stanie przy odrzwiach tej bramy. Następnie kapłani złożą jego całopalenie i ofiary pojednawcze, a on odda pokłon na progu bramy. Potem wyjdzie, lecz brama nie będzie zamknięta aż do wieczora. Podobnie lud tej ziemi będzie oddawał pokłon przed Panem u wejścia tej bramy w dni szabatu i w czasie nowiu.
Ez 46,1-3
Ezechiel w opisie przyszłej świątyni podaje szczegóły organizacyjne: brama zamknięta przez sześć dni roboczych, otwierana w szabat i w dzień nowiu. Podział na dni robocze i szabat jest tu wpisany w architekturę.
Czy Kol 2,16 znosi święta i szabaty?
Niech więc nikt was nie osądza z powodu jedzenia lub picia, co do święta, nowiu księżyca lub szabatów. Są to cienie rzeczy przyszłych, ciało zaś jest Chrystusa.
Kol 2,16-17
To najczęściej cytowane miejsce w tej dyskusji i trzeba je potraktować poważnie. Paweł mówi o cieniu rzeczy przyszłych. Zwróćmy jednak uwagę na zdanie główne. Nie brzmi ono „nie obchodźcie”, tylko „Niech więc nikt was nie osądza”. Adresatami są ludzie, którzy te dni zachowywali i byli za to krytykowani przez otoczenie. Gdyby chodziło o zniesienie, zdanie brzmiałoby odwrotnie.
Co do cienia: cień oznacza, że coś rzuca kształt czegoś większego. Izajasz i Zachariasz mówią jednak o tym samym rytmie w czasie, gdy rzeczywistość już nadeszła. Uczciwie trzeba powiedzieć, że Paweł nie odpowiada na pytanie o Królestwo — on rozstrzyga spór wewnątrz konkretnego zboru i nie zajmuje się przyszłością.
Lecz świątyni w nim nie widziałem, bo jego świątynią jest Pan Bóg Wszechmogący oraz Baranek.
Ap 21,22
Brak świątyni w mieście bywa argumentem, że kult ustaje. Ale Ezechiel opisuje świątynię, a Objawienie mówi, że jej nie ma. To napięcie istnieje niezależnie od sprawy szabatu i nie zostało w Piśmie rozwiązane.
Jeden bowiem czyni różnicę między dniem a dniem, a drugi każdy dzień ocenia jednakowo. Każdy niech będzie dobrze upewniony w swoim zamyśle.
Rz 14,5
Paweł zostawia ocenę dni sumieniu wierzącego. Rozdział dotyczy jednak sporów o jedzenie i o dni w konkretnej wspólnocie, a nie o kalendarz ustanowiony w Torze. Nie da się z niego wyprowadzić zdania o tym, co będzie po przyjściu Mesjasza.
Jest jeszcze jeden szczegół wart uwagi. Szabat został ustanowiony przy stworzeniu, zanim pojawił się Izrael, obrzezanie i ofiary. Jeśli więc szukamy w Piśmie rzeczy związanych z konkretnym etapem historii zbawienia, to akurat siódmy dzień do nich nie należy. Prorocy, którzy opisują przyszłość, nie muszą go przywracać, bo nigdzie nie odnotowali jego zniesienia.
Na czym polega spór między prorokami a listami?
Teksty prorockie mówią wprost o szabatach, nowiach i Święcie Namiotów w czasie przyszłym. Teksty apostolskie mówią o wolności od cudzego osądu w sprawach dni. Te dwa zestawy nie mówią o tym samym i nie zostają w Piśmie zestawione. Kto twierdzi, że jedne unieważniają drugie, dopisuje krok, którego autorzy nie zrobili.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, jak pogodzić świątynię z Ezechiela z miastem bez świątyni z Objawienia. Nie wiemy, czy opisy Izajasza i Zachariasza dotyczą tego samego okresu, co wizja nowego Jeruzalem, czy etapu wcześniejszego. Nie wiemy, jak wygląda obchodzenie świąt przez narody w praktyce. Widać natomiast, że prorocy nie zapowiadają końca Bożych czasów spotkania, tylko ich rozszerzenie.
Zobacz też: Sabat · Obrzezanie (brit mila) · Ezechiel · Izajasz · Zachariasz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
