Sodoma nie płonie. Nikt tego nie kwestionuje, a mimo to Pismo nazywa jej karę ogniem wiecznym. To jedno zestawienie mówi o znaczeniu tego wyrażenia więcej niż długie wywody, dlatego wraca w każdej rozmowie o karze ostatecznej.
Co Juda mówi o karze, która spotkała Sodomę?
Tak samo Sodoma i Gomora oraz okoliczne miasta, które w podobny sposób jak i one oddały się nierządowi i podążały za cudzym ciałem, służą za przykład, ponosząc karę wiecznego ognia.
Jud 1,7
Juda pisze o miastach, które służą za przykład, i o karze nazwanej ogniem wiecznym. Dwa elementy tego zdania są ważne. Po pierwsze, kara jest przedstawiona jako coś, co już się dokonało i jest widoczne dla czytelników. Po drugie, jej sens polega na tym, że jest przykładem — czyli że da się ją obejrzeć i wyciągnąć wnioski.
I miasta Sodomę i Gomorę, obracając w popiół, skazał na potępienie, stawiając je jako przykład dla tych, którzy żyją bezbożnie;
2 P 2,6
Piotr opisuje to samo wydarzenie i podaje wynik: popiół. Nie pisze o palących się do dziś ruinach, tylko o miastach obróconych w popiół i postawionych jako ostrzeżenie. Oba listy mówią więc o jednej i tej samej sprawie, a różnią się tylko tym, na co kładą nacisk: Juda na rodzaj ognia, Piotr na jego wynik.
Wtedy Pan spuścił deszcz siarki i ognia od Pana z nieba na Sodomę i Gomorę. I zniszczył te miasta, całą tę równinę i wszystkich mieszkańców tych miast, a także roślinność tej ziemi.
Rdz 19,24-25
Relacja z Księgi Rodzaju jest zgodna z tym opisem. Mowa jest o zniszczeniu miast, równiny, mieszkańców i roślinności. Tekst nie zapowiada w żadnym miejscu, że ogień będzie się utrzymywał.
Większa jest nieprawość córki mojego ludu niż grzech Sodomy, co została zniszczona w okamgnieniu, a nie dotknęła jej żadna ręka.
Lm 4,6
Lamentacje dokładają jeszcze jeden szczegół: zniszczenie nastąpiło w okamgnieniu. Autor porównuje los Jerozolimy do losu Sodomy i zwraca uwagę, że tamto stało się szybko, a to trwało długo. Nikt nie pisze tak o czymś, co miałoby się nadal odbywać.
Warto też zauważyć, w jakim celu obaj apostołowie o tym wspominają. Nie budują opisu zaświatów, tylko ostrzegają czytelników przed lekceważeniem Bożego sądu, wskazując na wydarzenie, o którym każdy wtedy słyszał. Sodoma jest w tych listach argumentem historycznym, a nie ilustracją stanu, w jakim ktoś obecnie się znajduje.
Czy „ogień wieczny” znaczy ogień płonący do dziś?
Wyrażenie o ogniu wiecznym opisuje więc karę pochodzącą od Boga i nieodwracalną w skutkach, a nie proces trwający bez przerwy. Ta sama zasada tłumaczy inne zwroty tego typu: odkupienie wieczne nie znaczy, że wciąż jest dokonywane, a sąd wieczny nie znaczy, że posiedzenie trwa nieprzerwanie. W obu przypadkach przymiotnik opisuje wagę i trwałość, a nie czas trwania czynności.
Trzeba jednak zaznaczyć, gdzie ten argument się kończy. Pokazuje on, że wyrażenie o ogniu wiecznym może opisywać skutek. Nie dowodzi, że zawsze tak jest, a tym bardziej nie rozstrzyga sporu o los niesprawiedliwych, bo tam pojawiają się zdania mówiące nie o ogniu, lecz o męce i o braku odpoczynku. Osobne hasło pokazuje ten spór w całości i również go nie zamyka.
Co z ogniem wiecznym zapowiedzianym w Mt 25,41?
Potem powie i do tych, którzy będą po lewej stronie: Idźcie ode mnie, przeklęci, w ogień wieczny, przygotowany dla diabła i jego aniołów.
Mt 25,41
Jeszua mówi o ogniu wiecznym przygotowanym dla diabła i jego aniołów. Zwolennicy odczytania przez trwanie zwracają uwagę, że nie jest to opis kary wykonanej w przeszłości, jak w przypadku Sodomy, lecz zapowiedź, i że kontekst mówi o osobach, a nie o miastach. To zastrzeżenie jest uczciwe: analogia z Sodomą pokazuje, jak wyrażenie może działać, ale nie dowodzi, że w tym zdaniu działa tak samo.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, gdzie dokładnie leżały Sodoma i Gomora — Pismo podaje okolicę, nie współrzędne, i nie wskazujemy tu żadnego konkretnego stanowiska archeologicznego jako pewnego. Nie wiemy, czy Juda i Piotr korzystali z tego samego źródła, choć ich opisy są bliskie. Nie wiemy, czy wyrażenie o ogniu wiecznym znaczy to samo w każdym miejscu Nowego Testamentu; z tego, że raz opisuje skutek, nie wynika, że opisuje go zawsze. Wiadomo natomiast to, od czego zaczęliśmy: kara nazwana wieczną została w tym przypadku wykonana i dawno wygasła.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Piotr · Juda — znaczenie imienia
