Zacznijmy od rzeczy, która rozstrzyga więcej niż całe dalsze rozważanie: w Biblii nie ma ani jednego zdania o skamieniałościach. Nie ma słowa na ich określenie, nie ma opisu znaleziska, nie ma nawet obrazu poetyckiego, który dałoby się do nich odnieść. To znaczy, że Pismo nie może im przeczyć, bo nie wypowiada się o nich wcale — i nie może ich potwierdzać z tego samego powodu.
Czy odesłanie do milczenia Biblii to wykręt?
Odpowiedź odsyłająca do milczenia Pisma bywa używana jako sposób na wymigiwanie się od trudnego pytania. Tutaj jest odwrotnie: jest to jedyna odpowiedź, którą da się uczciwie wyprowadzić z tekstu. Spór o skamieniałości jest w całości sporem o dane spoza Pisma — o warstwy, o metody datowania, o interpretację znalezisk. Kto twierdzi, że Biblia coś w tej sprawie rozstrzyga, przypisuje jej rolę podręcznika, którym nie jest.
Trzeba dodać, że to działa symetrycznie. Ten, kto ogłasza, że znaleziska obalają Pismo, musiałby najpierw wskazać zdanie, które obalają. A ten, kto twierdzi, że każda warstwa skalna jest osadem z potopu, wykracza poza tekst dokładnie tak samo, bo Pismo o warstwach nie mówi nic.
Co Pismo mówi o zagładzie życia na lądzie?
Jest natomiast opis katastrofy o zasięgu obejmującym wszystko, co żyło na lądzie.
Zginęło więc wszelkie ciało poruszające się na ziemi: ptactwo, bydło, zwierzęta i wszelkie zwierzęta pełzające, które pełzają po ziemi, i wszyscy ludzie. Wszystko, co miało w nozdrzach tchnienie życia, wszystko, co żyło na suchym lądzie, zginęło. Tak zostało zgładzone wszelkie stworzenie, które było na powierzchni ziemi, od człowieka aż do bydła, zwierząt pełzających i ptactwa niebieskiego. Wszystko to zostało zgładzone z ziemi. Pozostał tylko Noe i ci, którzy z nim byli w arce.
Rdz 7,21-23
Zdanie mówi o zagładzie stworzeń, nie o tym, co stało się z ich szczątkami. Nie ma tu ani słowa o osadach, pogrzebaniu ciał czy śladach zachowanych na przyszłość. Piotr wraca do tego wydarzenia i robi z niego zarzut wobec tych, którzy je pomijają.
Tego bowiem umyślnie nie chcą wiedzieć, że niebiosa były od dawna i ziemia z wody, i w wodzie stanęła przez słowo Boże; Przez które ówczesny świat, zalany wodą, zginął.
2 P 3,5-6
Zarzut dotyczy postawy, a nie geologii: chodzi o świadome odsuwanie faktu sądu. Piotr charakteryzuje przy tym sposób myślenia, przeciw któremu występuje.
I będą mówili: Co z obietnicą jego przyjścia? Bo odkąd zasnęli ojcowie, wszystko tak trwa, jak od początku stworzenia.
2 P 3,4
Rzecz w tym, że jest to opis pewnego założenia, a nie rozstrzygnięcie o tempie procesów zachodzących w przyrodzie. Piotr mówi o ludziach kwestionujących przyjście Pana i o ich argumencie z niezmienności świata. Rozciąganie tego zdania na całą metodologię badania Ziemi jest nadinterpretacją, choć bywa robione po stronie apologetycznej.
Które wersety bywają w tym sporze nadużywane?
Pierwszy pochodzi z psalmu o wodach schodzących z gór.
Wzniosły się ponad góry, zniżyły się w doliny, na miejsce, które dla nich założyłeś. Wyznaczyłeś im granicę, aby jej nie przekroczyły ani nie powróciły, by okryć ziemię.
Ps 104,8-9
Bywa czytany jako opis wypiętrzania się gór po potopie i ustalania nowych granic mórz. To odczyt możliwy, ale psalm jest pieśnią o Bożym porządku w świecie, a nie relacją z konkretnego zdarzenia, i nie da się z niego wyprowadzić przebiegu procesów.
Drugi jest z Księgi Hioba i bywa cytowany jako zachęta do badania ziemi.
Ale zapytaj zwierząt, a one cię pouczą, i ptaków nieba, a powiedzą tobie. Albo rozmawiaj z ziemią, a ona cię nauczy, i opowiedzą ci ryby morskie.
Hi 12,7-8
Zdanie mówi o tym, że stworzenia świadczą o Bogu, i stoi w mowie o Jego mocy. To nie jest program badawczy, choć rzeczywiście zakłada, że przyglądanie się światu czegoś uczy.
O czym Biblia mówi, a o czym w tej sprawie milczy?
Biblia mówi, kto stworzył i po co, oraz opisuje sąd, który dotknął ziemię. Nie mówi, jak powstają skały, ile czasu zajmuje ich powstanie ani jak odczytywać zawartość warstw. Wniosek jest niewygodny dla obu stron sporu: z tekstu nie da się zbudować ani argumentu przeciw znaleziskom, ani argumentu z nich. Kto próbuje, musi najpierw dołożyć do Pisma założenia, których w nim nie ma, a potem broni już własnej konstrukcji, nie tekstu.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, co Pismo sądzi o wieku warstw skalnych, bo nie sądzi o nim nic. Milczenie jest tu całkowite i nie ma sensu go zapełniać.
Nie wiemy, co stało się ze szczątkami stworzeń po potopie. Relacja mówi o zagładzie i o ustąpieniu wód, a na tym kończy opis.
Nie referujemy tu wreszcie stanu badań nad datowaniem ani nad układem warstw. To dziedziny, które sprawdza się pomiarem, a nie lekturą, i artykuł oparty na Piśmie nie ma czym ich rozstrzygnąć. Kto szuka odpowiedzi na te pytania, powinien szukać jej tam, gdzie się na nie odpowiada — a nie żądać jej od tekstu, który mówi o czym innym.
