Nie podaje. To jest cała odpowiedź i nie da się jej rozbudować bez wychodzenia poza tekst — można ją tylko uzasadnić, pokazując, co Pismo w tej sprawie mówi zamiast liczby. A mówi kilka rzeczy, które warto przeczytać, bo bywają brane za datowanie.
Czy zwrot „na początku” z Rdz 1,1 wyznacza datę?
Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię.
Rdz 1,1
Zdanie mówi, że początek był i kto go sprawił. Nie mówi, kiedy nastąpił ani ile trwa to, co po nim. Traktowanie tego wersetu jako punktu na osi czasu jest dołożeniem do niego funkcji, której nie pełni: on ustala następstwo, a nie odległość.
Psalm mówi o Bogu istniejącym przed powstaniem świata i również nie podaje odstępu.
Zanim zrodziły się góry, zanim ukształtowałeś ziemię i świat, od wieków na wieki ty jesteś Bogiem.
Ps 90,2
Sformułowanie o wiekach na wieki jest wypowiedzią o Bogu, nie o zegarze wszechświata. Podobnie brzmi zdanie o założeniu fundamentów ziemi dawno temu, które również nie precyzuje, jak dawno.
Ty dawno założyłeś fundamenty ziemi i niebiosa są dziełem twoich rąk. One przeminą, ale ty pozostajesz; wszystkie jak szata się zestarzeją, zmienisz je jak płaszcz i będą odmienione.
Ps 102,25-26
Ten psalm dodaje coś, o czym warto pamiętać przy całym temacie: świat ma się zestarzeć i zostać zmieniony. Jest więc w Piśmie czymś, co ma początek i kres, a nie czymś odwiecznym. To jednak twierdzenie o charakterze świata, a nie o jego wieku.
Po co Bóg pyta Hioba, gdzie był przy zakładaniu ziemi?
Gdzie byłeś, kiedy zakładałem fundamenty ziemi? Powiedz, jeśli masz tę wiedzę.
Hi 38,4
Warto zauważyć, komu i po co to pytanie zostaje postawione. Hiob domaga się wyjaśnień, a odpowiedź przychodzi w formie serii pytań o rzeczy, których on nie może wiedzieć, bo go przy nich nie było. To jedyne miejsce, w którym Pismo bezpośrednio zajmuje się ludzką niewiedzą o początku — i nie zapełnia jej informacją, tylko wskazuje jej granicę.
Skąd biorą się daty stworzenia przypisywane Biblii?
Wszystkie daty przypisywane Biblii pochodzą z jednego zabiegu: dodawania lat z rodowodów Księgi Rodzaju i doliczania do nich znanych okresów z późniejszych dziejów Izraela. To rachunek człowieka, a nie zdanie z tekstu, i ma dwie słabości, o których trzeba mówić otwarcie.
Pierwsza: rodowody biblijne bywają skracane. Jest to udowodnione wewnątrz samego Pisma, bo Mateusz pomija w linii królów Judy ogniwa, które wymieniają Kroniki. Skoro pominięcie ogniwa pomija także jego lata, suma przestaje być sumą.
Druga: rachunek dotyczy ziemi i człowieka, a nie wszechświata. Nawet gdyby dodawanie było poprawne, dawałoby wynik dla wydarzeń z rodowodu, a nie dla początku wszystkiego. To dwa różne pytania i mieszanie ich jest częstym błędem po obu stronach sporu.
Czy sześć dni z Wj 20,11 pozwala wyliczyć wiek świata?
Kontrargument brzmi, że Dekalog wiąże tydzień pracy z tygodniem stworzenia, więc data jest jednak wyliczalna.
Pan bowiem przez sześć dni stworzył niebo i ziemię, morze i wszystko, co jest w nich, a siódmego dnia odpoczął. Dlatego Pan błogosławił dzień szabatu i uświęcił go.
Wj 20,11
Zdanie mówi o długości dzieła, a nie o odległości od nas. Nawet przy najbardziej dosłownym czytaniu sześciu dni nie wynika z nich, ile czasu minęło od ich zakończenia. To rozróżnienie jest tu najważniejsze: czas trwania stworzenia i wiek świata to dwie różne wielkości, a spór o pierwszą nie rozstrzyga drugiej.
Podobnie z rodowodem, który podaje wiek ojców.
Adam żył sto trzydzieści lat i spłodził syna na swoje podobieństwo, na swój obraz, i nadał mu imię Set. A dni Adama po spłodzeniu Seta było osiemset lat i spłodził synów i córki. A tak wszystkich dni, które żył Adam, było dziewięćset trzydzieści lat i umarł.
Rdz 5,3-5
Liczby są tu podane i to kusi do sumowania. Ale kuszenie nie jest dowodem, że lista jest kompletna, a Pismo nigdzie nie mówi, że jest.
Wreszcie zdanie, które bywa używane po przeciwnej stronie.
Ale niech to jedno, umiłowani, nie będzie przed wami zakryte, że jeden dzień u Pana jest jak tysiąc lat, a tysiąc lat jak jeden dzień.
2 P 3,8
Piotr mówi o tym, jak Bóg odnosi się do czasu, w kontekście cierpliwości i zwlekania z sądem. Wyprowadzanie z tego przelicznika, w którym dzień równa się tysiącowi lat, jest nadużyciem w drugą stronę — zdanie mówi o obu kierunkach naraz i właśnie dlatego nie jest wzorem do podstawiania.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, ile lat ma wszechświat, i z Pisma się tego nie dowiemy. Nie ma tam liczby, przedziału ani punktu odniesienia.
Nie wiemy, ile czasu dzieli zdanie o początku od pierwszego dnia relacji. Tekst nie mówi, czy to ta sama chwila.
Nie referujemy tu również wyników datowania prowadzonego poza Pismem. To dziedzina pomiaru, a artykuł oparty na tekście nie ma czym jej potwierdzić ani podważyć — i przypisywanie Biblii stanowiska w tej sprawie szkodzi jej bardziej, niż pomaga.
Zobacz też: Dziesięć przykazań · Piotr · Mateusz — znaczenie imienia
