Odpowiedź jest krótka: Biblia o tym nie mówi. Warto jednak zobaczyć, dlaczego nie mówi i co w takim razie mówi zamiast tego — bo w obiegu funkcjonuje kilka wersetów przedstawianych jako ukryte wzmianki, a żaden nią nie jest.
Jakie dwa obszary wyznacza Ps 115,16?
Niebiosa są niebiosami Pana, ale ziemię dał synom ludzkim.
Ps 115,16
Ps 115,16 wyznacza dwa obszary: niebo należące do Boga i ziemię daną ludziom. Ten podział przewija się przez całe Pismo i nie zostawia miejsca na trzecią kategorię — nie dlatego, że ją odrzuca, lecz dlatego, że jej nie rozważa. Podobnie działa opis czwartego dnia stworzenia.
Potem Bóg powiedział: Niech się staną światła na firmamencie nieba, by oddzielały dzień od nocy, i niech stanowią znaki, pory roku, dni i lata. I niech będą światłami na firmamencie nieba, aby świeciły nad ziemią. I tak się stało. I Bóg uczynił dwa wielkie światła: światło większe, aby rządziło dniem, i światło mniejsze, aby rządziło nocą, oraz gwiazdy.
Rdz 1,14-16
Rdz 1,14-16 opisuje ciała niebieskie wyłącznie od strony funkcji: mają świecić nad ziemią i wyznaczać czas. Nie pada ani jedno słowo o tym, czym są same w sobie ani co się na nich znajduje. Ten sam ograniczony punkt widzenia ma Izajasz.
Bo tak mówi Pan, który stworzył niebiosa, Bóg, który stworzył ziemię i uczynił ją, który ją utwierdził, nie na próżno stworzył ją, lecz na mieszkanie ją utworzył: Ja jestem Panem i nie ma żadnego innego.
Iz 45,18
Iz 45,18 mówi, że ziemia została utworzona na mieszkanie. Zdanie dotyczy ziemi i nie orzeka niczego o innych miejscach — ani że są zamieszkane, ani że nie są.
Kto jest w Piśmie adresatem Bożego objawienia?
Bóg, który wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś do ojców przez proroków; W tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez swego Syna, którego ustanowił dziedzicem wszystkiego, przez którego też stworzył światy;
Hbr 1,1-2
Hbr 1,1-2 streszcza cały sposób, w jaki Pismo mówi o objawieniu: Bóg przemawiał do ojców przez proroków, a na końcu przez Syna. Adresatem jest zawsze człowiek. Biblia nie jest opisem wszystkiego, co istnieje, tylko zapisem tego, co Bóg powiedział ludziom o ich położeniu. Milczenie o innych światach jest więc milczeniem tematycznym, nie przemilczeniem.
Które wersety podaje się jako wzmianki o istotach z kosmosu?
Pierwszy pochodzi z pieśni Debory.
Z nieba walczyły; gwiazdy ze swoich miejsc walczyły z Siserą.
Sdz 5,20
Sdz 5,20 mówi o gwiazdach walczących z Siserą. To poezja wojenna, w której w tym samym utworze potok porywa wrogów, a ziemia drży. Czytanie tego wersetu jako wzmianki o istotach z kosmosu wymaga wyjęcia go z pieśni i potraktowania inaczej niż sąsiednich zdań. Drugi werset pochodzi z mowy Boga do Hioba.
Gdy gwiazdy poranne razem śpiewały i radowali się wszyscy synowie Boży?
Hi 38,7
Hi 38,7 zestawia gwiazdy poranne z synami Bożymi przy zakładaniu ziemi. Określenie o synach Bożych odnosi się w Piśmie do istot niebieskich, a nie do mieszkańców innych planet — i sam werset nie mówi o żadnym miejscu ich pobytu. To wzmianka o aniołach, a nie o cywilizacjach. Trzeci werset jest najszerszy.
Przez niego bowiem wszystko zostało stworzone, to, co w niebie i to, co na ziemi, to, co widzialne i co niewidzialne, czy trony, czy panowania, czy zwierzchności, czy władze. Wszystko przez niego i dla niego zostało stworzone.
Kol 1,16
Kol 1,16 obejmuje wszystko, co w niebie i na ziemi, widzialne i niewidzialne, wraz z tronami i władzami. Bywa cytowany tak: skoro wszystko, to także ewentualni obcy. Formalnie zdanie rzeczywiście niczego nie wyklucza — ale też niczego nie stwierdza. Paweł wylicza porządki duchowe, a nie katalog światów. Kto wyprowadza z tego istnienie obcych cywilizacji, wyprowadza wniosek, którego przesłanka nie zawiera. Trzeba jednak przyznać, że w drugą stronę działa to tak samo: żaden z tych wersetów nie zamyka sprawy.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy poza ziemią istnieje życie, bo Pismo tego nie porusza. Nie wiemy, czy autorzy biblijni w ogóle stawiali sobie takie pytanie — nic na to nie wskazuje. Nie wiemy, jak należałoby taką wiadomość pogodzić z tym, co Biblia mówi o człowieku, i nie warto tego rozstrzygać z góry, bo byłoby to układanie odpowiedzi na pytanie, którego nikt jeszcze nie postawił. Artykuł nie referuje też poszukiwań prowadzonych przez astronomię, bo są to badania, a nie treść tekstu. Rozstrzygalne jest jedynie to, że milczenie Biblii nie jest argumentem w żadną stronę. Kto twierdzi, że Pismo wyklucza obcych, i kto twierdzi, że ich zapowiada, mówią ponad tekst — a Pismo w tej sprawie po prostu milczy.
