Zdanie o cieniu rzeczy przyszłych bywa czytane jako wyrok na święta i sabat: skoro cień, to już niepotrzebne. Warto sprawdzić, co słowo cień oznacza w innych miejscach Nowego Przymierza i czy taki wniosek rzeczywiście z niego wynika. Cytaty z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej.
Zdanie w całości
Niech więc nikt was nie osądza z powodu jedzenia lub picia, co do święta, nowiu księżyca lub szabatów. Są to cienie rzeczy przyszłych, ciało zaś jest Chrystusa.
Kol 2,16-17
Trzy spostrzeżenia z samego sformułowania. Po pierwsze, cienie są rzeczy przyszłych, a nie minionych — w chwili pisania listu wskazywały więc naprzód. Po drugie, zdanie nie mówi, że cienie zniknęły ani że przestały wiązać; mówi, czym są. Po trzecie, orzeczenie w drugiej części zdania jest twierdzące: ciało jest Chrystusa. Zestawienie cienia z ciałem nie jest zestawieniem czegoś nieważnego z czymś ważnym, lecz zarysu z tym, co ten zarys rzuca. Uczciwie trzeba jednak dodać, że tekst nie precyzuje, względem jakiego momentu owe rzeczy są przyszłe, i to jest w tym wykładzie realna luka.
Co cień znaczy u Hebrajczyków
Służą oni obrazowi i cieniowi tego, co niebiańskie, jak Bóg powiedział Mojżeszowi, gdy miał zbudować przybytek: Uważaj – powiedział – abyś uczynił wszystko według wzoru, który ci został ukazany na górze.
Hbr 8,5
Uważaj, abyś uczynił wszystko według wzoru tego, co ci ukazano na górze.
Wj 25,40
Kolejność jest tu odwrotna do potocznej. Nie ziemska służba rzuca cień w stronę nieba, lecz rzeczywistość niebiańska ma odwzorowanie na ziemi. Mojżesz dostaje wzór i ma się go trzymać co do szczegółu. Cień jest więc czymś, co ma kształt rzeczy — dlatego w ogóle o czymkolwiek informuje.
Prawo bowiem, zawierając cień przyszłych dóbr, a nie sam obraz rzeczy, nie może nigdy przez te same ofiary, które co roku są nieustannie składane, uczynić doskonałymi tych, którzy przychodzą.
Hbr 10,1
Było więc konieczne, aby obrazy rzeczy, które są w niebie, były oczyszczone w ten sposób, same zaś rzeczy niebiańskie – lepszymi ofiarami od tamtych. Chrystus bowiem wszedł nie do świątyni zbudowanej ręką, która była odbiciem prawdziwej, ale do samego nieba, aby teraz stawać dla nas przed obliczem Boga;
Hbr 9,23-24
Święta jako zapowiedź
I Pan powiedział do Mojżesza: Przemów do synów Izraela i powiedz im: Uroczyste święta Pana, które będziecie ogłaszać jako święte zgromadzenia. One są moimi uroczystymi świętami. Przez sześć dni będziecie wykonywać pracę, ale siódmy dzień będzie szabatem odpoczynku, świętym zgromadzeniem, nie będziecie wykonywać wtedy żadnej pracy. Jest to szabat Pana we wszystkich waszych domach. Oto uroczyste święta Pana, święte zgromadzenia, które będziecie ogłaszać w ich oznaczonych porach:
Kpł 23,1-4
Lista świąt zaczyna się od sabatu i nazywa je świętami Jahwe oraz świętymi zgromadzeniami. Paweł zaś odczytuje Paschę wprost jako wskazanie na Mesjasza i wyciąga z tego wniosek praktyczny, a nie odwołujący:
Usuńcie więc stary zakwas, abyście byli nowym ciastem, jako że jesteście przaśni. Chrystus bowiem, nasza Pascha, został ofiarowany za nas. Obchodźmy zatem święto nie ze starym zakwasem ani z zakwasem złośliwości i przewrotności, ale w przaśnikach szczerości i prawdy.
1 Kor 5,7-8
Zdanie o obchodzeniu święta pada tu po zdaniu o ofiarowanym Mesjaszu, a nie przed nim. To jest najmocniejszy punkt tego wykładu: apostoł widzi wypełnienie i mimo to mówi o obchodzeniu.
Rzeczy przyszłe, które wciąż są przyszłe
Wszyscy pozostali spośród wszystkich narodów, które wyruszyły przeciwko Jerozolimie, będą przychodzić od roku do roku, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, i obchodzić Święto Namiotów; A jeśli ktoś spośród rodów ziemi nie pójdzie do Jerozolimy, by oddawać pokłon Królowi, Panu zastępów, na tego nie będzie padać deszcz.
Za 14,16-17
Zachariasz umieszcza obchodzenie Święta Namiotów przez narody po wydarzeniach, których nikt nie uznaje za zamknięte. Jeśli cień wskazuje na rzecz, a rzecz jeszcze nie nastąpiła w pełni, to argument o niepotrzebnym już cieniu traci przynajmniej część siły. Uczciwość każe dodać, że Zachariasz mówi o czasie po sądzie nad narodami i nie wypowiada się o tym, co dzieje się w czasie obecnym. Jego zdanie osłabia tezę o cieniu, który przestał cokolwiek znaczyć, ale nie dowodzi samo z siebie, jak wygląda obowiązek dzisiaj.
Strona przeciwna, bez łagodzenia
Wymazał obciążający nas wykaz zawarty w przepisach, który był przeciwko nam, i usunął go z drogi, przybiwszy do krzyża;
Kol 2,14
Jeśli więc umarliście z Chrystusem dla żywiołów tego świata, to dlaczego – jakbyście jeszcze żyli dla świata – poddajecie się nakazom: Nie dotykaj, nie kosztuj, nie ruszaj; (To wszystko niszczeje przez używanie), według przykazań i nauk ludzkich?
Kol 2,20-22
A gdy mówi „nowe”, uznaje pierwsze za przedawnione; a to, co się przedawnia i starzeje, bliskie jest zaniku.
Hbr 8,13
Następnie powiedział: Oto przychodzę, abym spełniał twoją wolę, o Boże. Znosi pierwsze, aby ustanowić drugie.
Hbr 10,9
Ale teraz, gdy poznaliście Boga, a raczej gdy zostaliście przez Boga poznani, jakże możecie ponownie wracać do słabych i nędznych żywiołów, którym ponownie chcecie służyć? Zachowujecie dni i miesiące, pory i lata. Boję się o was, czy przypadkiem na próżno nie trudziłem się nad wami.
Ga 4,9-11
Te zdania są mocniejsze, niż wygodnie przyznać. Hbr 8,13 mówi o pierwszym jako przedawnionym i bliskim zaniku. Hbr 10,9 mówi o znoszeniu pierwszego, aby ustanowić drugie. Kol 2,14 mówi o wymazaniu wykazu. Odpowiedzi wskazujące, że chodzi tam o przymierze, o kapłaństwo albo o zapis długu, są możliwe i mają oparcie w kontekście tych listów — ale to są odpowiedzi z kontekstu, nie z samych zdań. Sam Kol 2,17 nie zawiera zastrzeżenia, że cień pozostaje w mocy. Wniosek o pozostawaniu wyprowadzamy z natury cienia oraz z Kpł 23 i Za 14, a nie z tego wersetu.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, kim byli ludzie osądzający Kolosan ani czego dokładnie żądali — list ich nie nazywa. Nie wiemy, czy szabaty w tym zdaniu oznaczają sabat tygodniowy, dni świąteczne, czy jedno i drugie. Nie wiemy, względem jakiego momentu rzeczy są tu przyszłe. Nie wiemy wreszcie, jak zbór w Kolosach zrozumiał to zdanie w praktyce, bo nie mamy żadnego opisu tego, co po nim zrobił.
Zobacz też: Sabat · Jahwe · Apostoł (szaliach) · Przymierze (brit) · Mojżesz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
