Czasze różnią się od trąb dwiema rzeczami, które widać od razu. Uderzają w całość, a nie w część, i nie towarzyszy im żadne wezwanie do nawrócenia. Zamiast tego dwa razy pada informacja, że ludzie nie pokutowali. To zmienia charakter całego cyklu.
Pierwsze trzy czasze
I usłyszałem donośny głos ze świątyni mówiący do siedmiu aniołów: Idźcie i wylejcie siedem czasz gniewu Boga na ziemię. I poszedł pierwszy, i wylał swoją czaszę na ziemię. I pojawiły się bolesne i złośliwe wrzody na ludziach, którzy mieli znamię bestii, i na tych, którzy oddali pokłon jej wizerunkowi.
Ap 16,1-2
A drugi anioł wylał swoją czaszę na morze i stało się ono jak krew zmarłego. I każda dusza żywa umarła w morzu. A trzeci anioł wylał swoją czaszę na rzeki i źródła wód i przemieniły się w krew.
Ap 16,3-4
Pierwsza czasza uderza wybiórczo — w tych, którzy mają znamię bestii i oddali pokłon jej wizerunkowi. Druga i trzecia zamieniają wody w krew, przy czym w morzu umiera każda dusza żywa. Zakres jest więc szerszy niż przy trąbach i tekst nie podaje już żadnego ułamka.
Mojżesz i Aaron uczynili tak, jak Pan rozkazał. Aaron podniósł laskę i uderzył wody rzeki na oczach faraona i jego sług. I wszystkie wody rzeki zamieniły się w krew. Ryby, które były w rzece, pozdychały i rzeka zaczęła cuchnąć, tak że Egipcjanie nie mogli pić z niej wody. A krew była w całej ziemi Egiptu.
Wj 7,20-21
Zamiana wód w krew jest pierwszą plagą egipską i skutek opisano tam tak samo: pozdychały ryby, wody stały się niezdatne. Powiązanie obu ciągów jest w tekście czytelne przez sam dobór obrazów. Apokalipsa nie mówi jednak, że powtarza plagi Egiptu, więc jest to spostrzeżenie czytelnika, a nie deklaracja księgi.
Czasze czwarta, piąta i szósta
A czwarty anioł wylał swoją czaszę na słońce i pozwolono mu przypalać ludzi ogniem. I ludzie zostali popaleni wielkim żarem, i bluźnili imieniu Boga, który ma władzę nad tymi plagami, a nie pokutowali, aby oddać mu chwałę.
Ap 16,8-9
A piąty anioł wylał swoją czaszę na tron bestii i jej królestwo pogrążyło się w ciemności, a ludzie gryźli z bólu języki. I bluźnili Bogu nieba z powodu swoich bólów i wrzodów, lecz nie pokutowali ze swoich czynów.
Ap 16,10-11
Dwa razy z rzędu tekst notuje tę samą reakcję: bluźnierstwo i brak pokuty. To zdanie jest właściwym komentarzem do całego cyklu — sądy nie zmieniają postawy tych, których dotykają. Ciemność na tronie bestii jest przy tym uderzeniem w samo centrum jej władzy, a nie w peryferie.
A szósty anioł wylał swoją czaszę na wielką rzekę Eufrat. I wyschła jej woda, aby została przygotowana droga dla królów ze Wschodu. I zobaczyłem trzy duchy nieczyste jakby żaby, które wychodziły z paszczy smoka i z paszczy bestii, i z ust fałszywego proroka. A są to duchy demonów, które czynią cuda i wychodzą do królów ziemi i na cały świat, aby ich zgromadzić na wojnę w wielki dzień Boga Wszechmogącego.
Ap 16,12-14
I zgromadził ich na miejsce zwane po hebrajsku Armageddon.
Ap 16,16
Szósta czasza osusza rzekę i przygotowuje drogę królom ze wschodu, a trzy duchy gromadzą królów ziemi na wojnę. Miejsce zbiórki zostaje nazwane po hebrajsku i jest to jedyna wzmianka o tej nazwie w całym Piśmie. Tekst nie objaśnia jej znaczenia i nie podaje położenia, więc każde wskazanie miejsca na mapie jest dopowiedzeniem.
Oto przychodzę jak złodziej. Błogosławiony, kto czuwa i strzeże swoich szat, aby nie chodził nago i aby nie widziano jego hańby.
Ap 16,15
W środku opisu wojny pada zdanie skierowane bezpośrednio do czytelnika: o przyjściu jak złodziej i o czuwaniu. Wtręt jest zaskakujący i celowy — przerywa opis sądów wezwaniem osobistym. Księga robi to kilka razy i za każdym razem w miejscu największego napięcia.
Siódma czasza
A siódmy anioł wylał swoją czaszę w powietrze. I ze świątyni nieba, od tronu rozległ się donośny głos, który powiedział: Stało się! I nastąpiły głosy i gromy, i błyskawice, i nastało wielkie trzęsienie ziemi, jakiego nie było, odkąd człowiek jest na ziemi, tak potężne było to trzęsienie ziemi. A wielkie miasto rozpadło się na trzy części i runęły miasta narodów. I został wspomniany przed Bogiem wielki Babilon, aby dać mu kielich wina zapalczywości swego gniewu. Pierzchły wszystkie wyspy i gór już nie znaleziono. I spadł z nieba na ludzi wielki grad o wadze około jednego talentu. A ludzie bluźnili Bogu z powodu plagi gradu, bo plaga ta była bardzo wielka.
Ap 16,17-21
Cykl kończy się jednym słowem wypowiedzianym od tronu i największym trzęsieniem ziemi w opisanych dziejach. Wielkie miasto rozpada się na trzy części, a Babilon zostaje wspomniany przed Bogiem. Ostatnie zdanie znów notuje reakcję ludzi i znów jest to bluźnierstwo.
Teksty, które komplikują ten cykl
A pozostali ludzie, którzy nie zostali zabici przez te plagi, nie pokutowali od uczynków swoich rąk, tak by nie oddawać pokłonu demonom i bożkom złotym, srebrnym, miedzianym, kamiennym i drewnianym, które nie mogą ani widzieć, ani słyszeć, ani chodzić. I nie pokutowali od swoich morderstw ani od swoich czarów, ani od swego nierządu, ani od swoich kradzieży.
Ap 9,20-21
Ta sama uwaga o braku pokuty kończy cykl trąb. Powtórzenie utrudnia twierdzenie, że trąby są ostrzeżeniem, a czasze karą — skoro skutek opisano identycznie. Różnica między cyklami leży w zasięgu, a nie w reakcji ludzi, i o tym często się zapomina.
A po nich przyszedł trzeci anioł i donośnym głosem mówił: Jeśli ktoś odda pokłon bestii i jej wizerunkowi i przyjmie znamię na czoło lub na rękę; Ten również będzie pił z wina zapalczywości Boga, nierozcieńczonego, nalanego do kielicha jego gniewu, i będzie męczony w ogniu i siarce przed świętymi aniołami i przed Barankiem. A dym ich męki wznosi się na wieki wieków i nie zaznają odpoczynku we dnie i w nocy ci, którzy oddają pokłon bestii i jej wizerunkowi, i ten, kto przyjmuje znamię jej imienia.
Ap 14,9-11
Ostrzeżenie trzeciego anioła zapowiada picie z kielicha gniewu przed opisem czasz. Jeśli księga biegnie prostym ciągiem, zapowiedź poprzedza wykonanie. Jeśli opisuje ten sam czas kilka razy, obie sceny mogą być tym samym. Tekst nie rozstrzyga, a wybór między tymi układami przesądza o całym odczytaniu Apokalipsy.
A z jego ust wychodził ostry miecz, aby nim pobił narody. On bowiem będzie rządził nimi laską żelazną i on wyciska w tłoczni wino zapalczywości i gniewu Boga Wszechmogącego.
Ap 19,15
Tłocznia gniewu wraca w rozdziale dziewiętnastym, tym razem w rękach jeźdźca. Kto układa wydarzenia w jeden szereg, musi uznać czasze i tę scenę za dwa różne momenty. Kto czyta nawrotami, może uznać je za jeden. Żadne zdanie księgi nie mówi, który układ jest właściwy.
Zapuśćcie sierp, bo dojrzało żniwo. Pójdźcie i zstąpcie, bo tłocznia jest pełna, kadzie przelewają się, bo ich zło jest wielkie.
Jl 3,13
Joel używa tego samego obrazu tłoczni i sierpa w kontekście sądu nad narodami. Apokalipsa czerpie więc ze starszego języka prorockiego, co osłabia próby czytania jej obrazów jako opisu technicznego. Pismo tej sprawy nie zamyka i mapa cykli pozostaje otwarta.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy czasze następują po trąbach, czy opisują ten sam okres inaczej. Nie wiemy, kim są królowie ze wschodu. Nie wiemy, gdzie leży miejsce nazwane po hebrajsku w szóstej czaszy. Nie wiemy, które miasto rozpada się na trzy części i czy jest tożsame z Babilonem wymienionym w tym samym zdaniu. Nie wiemy, ile trwa cały cykl. Nie wiemy wreszcie, dlaczego przy czaszach znika wezwanie do pokuty, skoro przy trąbach cel ostrzegawczy był wyraźny.
