Dwunasty rozdział Apokalipsy jest jednym z niewielu miejsc w księdze, gdzie część obrazów zostaje objaśniona wprost. Smok jest nazwany po imieniu, a potomstwo kobiety opisane cechą, którą da się sprawdzić. Wszystko poza tymi dwoma zdaniami wymaga ostrożności.
Znak niewiasty
I ukazał się wielki cud na niebie: Kobieta ubrana w słońce i księżyc pod jej nogami, a na jej głowie korona z dwunastu gwiazd. A była brzemienna i krzyczała w bólach porodowych i w mękach rodzenia.
Ap 12,1-2
Śnił mu się jeszcze drugi sen i opowiedział go swoim braciom: Znowu śnił mi się sen, a oto słońce, księżyc i jedenaście gwiazd pokłoniły mi się.
Rdz 37,9
Zestaw jest ten sam: słońce, księżyc i gwiazdy. W śnie Józefa te trzy elementy oznaczają rodzinę Jakuba, przy czym jedenaście gwiazd to bracia. W Apokalipsie gwiazd jest dwanaście i tworzą koronę. Podobieństwo obrazu jest wyraźne i to jest najmocniejsza przesłanka, żeby czytać niewiastę jako lud, z którego przychodzi obietnica, a nie jako pojedynczą osobę. Tekst jednak tego nie stwierdza i przesłanka pozostaje przesłanką.
Smok i dziecko
I ukazał się inny cud na niebie: Oto wielki rudy smok mający siedem głów i dziesięć rogów, a na jego głowach siedem koron. A jego ogon wlókł trzecią część gwiazd nieba i zrzucił je na ziemię. I stanął smok przed kobietą, która właśnie miała urodzić, aby gdy tylko urodzi, pożreć jej dziecko.
Ap 12,3-4
I urodziła syna – mężczyznę, który będzie rządził wszystkimi narodami laską żelazną. I porwane zostało jej dziecko do Boga i do jego tronu; A kobieta uciekła na pustynię, gdzie ma miejsce przygotowane przez Boga, aby ją tam żywiono przez tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni.
Ap 12,5-6
Smok czeka, aby pożreć dziecko w chwili narodzin, a dziecko zostaje porwane do Boga i do tronu. Zapowiedź rządzenia narodami laską żelazną odsyła do drugiego psalmu i jest to jedno z niewielu miejsc, gdzie identyfikacja postaci nie budzi sporu. Kobieta ucieka na pustynię na tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni — do miejsca, które zostało dla niej przygotowane.
Walka w niebie
I nastąpiła walka w niebie. Michał i jego aniołowie walczyli ze smokiem. I walczył smok i jego aniołowie; Ale nie zwyciężyli i nie było już dla nich miejsca w niebie. I zrzucony został wielki smok, wąż starodawny, zwany diabłem i szatanem, zwodzący cały świat. Został zrzucony na ziemię, z nim też zrzuceni zostali jego aniołowie.
Ap 12,7-9
To najkrótsze w Piśmie zestawienie imion przeciwnika: wielki smok, wąż starodawny, diabeł, szatan, zwodzący cały świat. Cztery określenia zostają zrównane w jednym zdaniu, więc w tej sprawie tekst nie zostawia niejasności. Nie podaje natomiast, kiedy ta walka się rozgrywa.
I usłyszałem donośny głos mówiący w niebie: Teraz nastało zbawienie, moc i królestwo naszego Boga, i władza jego Chrystusa, bo został zrzucony oskarżyciel naszych braci, który dniem i nocą oskarżał ich przed naszym Bogiem. Ale oni zwyciężyli go przez krew Baranka i przez słowo swego świadectwa i nie umiłowali swojego życia – aż do śmierci. Dlatego radujcie się niebiosa i wy, ich mieszkańcy. Biada mieszkańcom ziemi i morza, bo zszedł do was diabeł pałający wielkim gniewem, gdyż wie, że ma niewiele czasu.
Ap 12,10-12
Ogłoszenie jest podwójne: w niebie radość, na ziemi biada. Powód zrzucenia oskarżyciela zostaje podany, a sposób zwycięstwa świętych opisany trzema rzeczami — krwią Baranka, słowem świadectwa i tym, że nie umiłowali swojego życia aż do śmierci. Ostatnie zdanie mówi o niewielkim czasie, ale nie podaje żadnej miary.
Ucieczka i wojna z resztą potomstwa
A gdy smok zobaczył, że został zrzucony na ziemię, zaczął prześladować kobietę, która urodziła mężczyznę. I dano kobiecie dwa skrzydła wielkiego orła, aby poleciała na pustynię, na swoje miejsce, gdzie jest żywiona przez czas i czasy, i połowę czasu, z dala od węża. I wyrzucił wąż ze swojej paszczy za kobietą wodę jak rzekę, aby ją rzeka porwała. Lecz ziemia przyszła kobiecie z pomocą i otworzyła ziemia swą gardziel, i pochłonęła rzekę, którą smok wyrzucił ze swojej paszczy.
Ap 12,13-16
Ucieczka powtórzona jest drugi raz, tym razem z inną miarą czasu i z pomocą ziemi, która pochłania rzekę. Powtórzenie sceny w jednym rozdziale jest samo w sobie wskazówką co do budowy księgi: Apokalipsa opowiada te same rzeczy więcej niż raz, z różnych stron.
I rozgniewał się smok na kobietę, i odszedł, aby walczyć z resztą jej potomstwa, z tymi, którzy zachowują przykazania Boga i mają świadectwo Jezusa Chrystusa.
Ap 12,17
To zdanie jest w całym rozdziale najbardziej konkretne. Cel ataku zostaje opisany dwiema cechami: zachowywaniem przykazań Boga i posiadaniem świadectwa Mesjasza. Nie ma tu nazwy wspólnoty ani wskazania epoki — jest opis, po którym można kogoś rozpoznać. I to jest wszystko, co tekst w tej sprawie mówi.
Teksty, które komplikują ten rozdział
Tu jest cierpliwość świętych, tu są ci, którzy zachowują przykazania Boga i wiarę Jezusa.
Ap 14,12
Ten sam opis wraca dwa rozdziały dalej, z drobną zmianą: zamiast świadectwa pojawia się wiara. Dla jednych to potwierdzenie, że mowa o tej samej grupie; dla innych różnica sformułowań jest znacząca. Tekst nie tłumaczy, dlaczego określenie zostało zmienione, więc obie odpowiedzi pozostają domysłami.
I wprowadzę nieprzyjaźń między tobą a kobietą, między twoim potomstwem a jej potomstwem. Ono zrani ci głowę, a ty zranisz mu piętę.
Rdz 3,15
Nieprzyjaźń między potomstwem kobiety a potomstwem węża jest zapowiedziana już na początku Pisma i wielu widzi w dwunastym rozdziale jej rozwinięcie. Zestawienie jest naturalne, lecz Apokalipsa nie cytuje tego zdania i nie mówi, że opisuje jego wypełnienie. To pozostaje odczytaniem czytelnika.
Zanim odczuła bóle porodu, urodziła, zanim ogarnął ją ból, urodziła chłopca. Kto słyszał o czymś takim? Kto widział coś podobnego? Czy ziemia może urodzić w jednym dniu? Czy naród rodzi się od razu? Ale Syjon ledwie zaczął odczuwać bóle, a już urodził swoich synów.
Iz 66,7-8
U Izajasza rodzącą jest Syjon, a rodzonymi synowie. Jeśli przenieść ten obraz na Apokalipsę, kobieta byłaby ludem, a dziecko wspólnotą — co kłóci się z opisem dziecka porwanego do tronu. Napięcie jest realne i pokazuje, że proste przełożenie jednego obrazu na drugi nie działa.
Dlatego wyda ich aż do czasu, kiedy rodząca porodzi. Wtedy resztka jego braci wróci do synów Izraela.
Mi 5,3
Micheasz wiąże czas rodzenia z powrotem reszty braci do synów Izraela. Wprowadza więc jeszcze jedną warstwę do tego samego obrazu i utrudnia wybór jednej wykładni. Pismo tej sprawy nie zamyka, a każde stanowisko musi przyznać, że pracuje na zestawieniach, nie na wypowiedziach wprost.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, kim dokładnie jest niewiasta — tekst jej nie nazywa. Nie wiemy, kiedy odbywa się walka w niebie względem pozostałych wydarzeń księgi. Nie wiemy, czym jest trzecia część gwiazd zrzuconych ogonem smoka. Nie wiemy, gdzie jest pustynia i czy chodzi o miejsce na mapie. Nie wiemy, czy dwie ucieczki to jedno wydarzenie opisane dwa razy, czy dwa różne. Nie wiemy wreszcie, w jaki sposób ziemia przychodzi kobiecie z pomocą, bo tekst podaje tylko skutek, a nie sposób.
