Po siedmiu dniach Sukot przychodzi jeszcze jeden dzień — osobne święte zgromadzenie z nakazem odpoczynku i praktycznie bez opisanego przebiegu. To najczystszy przykład w całym kursie: dzień, którego treść musisz ułożyć sam, bo Pismo jej nie podaje.
Osobny dzień, nie ósmy dzień Sukot
Przez siedem dni będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Ósmego dnia będziecie mieć święte zgromadzenie i będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Jest to święto, żadnej uciążliwej pracy nie będziecie wykonywać.
Kpł 23,36
Warto to przeczytać powoli. Siedem dni ofiar, a potem — ósmego dnia — osobne święte zgromadzenie. Nie jest to przedłużenie tygodnia, tylko własny termin. Kpł 23 wraca do tego jeszcze raz, wymieniając odpoczynek pierwszego i ósmego dnia (Kpł 23,39), a Księga Liczb podsumowuje go jednym zdaniem:
A ósmego dnia będziecie mieli uroczyste święto. Nie będziecie wykonywać żadnej ciężkiej pracy.
Lb 29,35
Praktycznie: to dzień, na który bierzesz wolne, tak samo jak na pierwszy dzień Sukot.
Czego Pismo o nim nie mówi
A teraz lista rzeczy, których w tekście nie ma — bo właśnie ona definiuje ten dzień.
- Nie ma nakazu mieszkania w szałasie. Nakaz dotyczy siedmiu dni; ósmy jest już poza nim.
- Nie ma własnego obrzędu. Żadnych gałązek, żadnego posiłku o określonym składzie, żadnego gestu.
- Nie ma wyjaśnionego znaczenia. Przy Pesach, Przaśnikach i Sukot Pismo podaje powód — przy Sukot mieszkanie w szałasach ma przypominać czas, „gdy wyprowadziłem ich z ziemi Egiptu” (Kpł 23,43). Tutaj nie podaje go wcale.
Nazwy używane dla tego dnia w tradycji oraz zwyczaj wiązania go z zakończeniem rocznego cyklu czytania Tory to rzeczy późniejsze. Mogą być piękne i pomocne — ale jeśli ktoś przedstawia je jako wymóg, mówi więcej, niż mówi tekst. To jest obszar wolności w najszerszej postaci, jaka występuje w całym kalendarzu.
Co robili ci, którzy go obchodzili
Skoro Pismo nie opisuje przebiegu, warto zobaczyć, jak wyglądał u ludzi, o których czytamy. Nehemiasz notuje to jednym zdaniem:
I Ezdrasz czytał z księgi Prawa Bożego każdego dnia, od pierwszego dnia aż do ostatniego. Przez siedem dni obchodzili święto, a dnia ósmego odbyło się uroczyste zgromadzenie według zwyczaju.
Ne 8,18
Siedem dni czytania Prawa, a ósmego dnia uroczyste zgromadzenie. Podobnie przy poświęceniu świątyni: siedem dni święta, a potem osobny ósmy dzień (2 Krn 7,8-9). Zakończenie tamtego zgromadzenia jest opisane tak:
A w ósmym dniu odprawił lud. Błogosławili króla i rozeszli się do swoich namiotów radośni i ciesząc się w swoich sercach z powodu całego dobra, które Pan wyświadczył Dawidowi, swemu słudze, oraz Izraelowi, swemu ludowi.
1 Krl 8,66
Ludzie rozeszli się do domów radośni i z sercem pełnym tego, co widzieli. To jest w praktyce cała treść, jaką Pismo daje temu dniu: domknięcie i rozesłanie.
Ostatni, wielki dzień
Jan zapisuje scenę z ostatniego dnia święta Namiotów:
A w ostatnim, wielkim dniu tego święta, Jezus stanął i wołał: Jeśli ktoś pragnie, niech przyjdzie do mnie i pije. Kto wierzy we mnie, jak mówi Pismo, rzeki wody żywej popłyną z jego wnętrza.
J 7,37-38
Warto zestawić z tym obraz z końca Apokalipsy, gdzie przybytek Boga jest z ludźmi (Ap 21,3) — po tygodniu mieszkania w prowizorycznym szałasie to zdanie brzmi inaczej niż przy biurku. Tego wątku tu nie rozwijamy; wskazujemy tylko, co czytać.
Jak ułożyć ten dzień u siebie
Poniższe to propozycja, nie przykazanie — z pełną świadomością, że Pismo zostawia tu wolną rękę. Rano: rozbiórka szałasu, wspólnie, bez pośpiechu; dzieci zwykle przeżywają to mocniej niż budowanie. Przed południem: podsumowanie roku świąt — co się udało, co się nie udało, co przenosicie na następny rok. Zapiszcie to; za rok ta kartka będzie warta więcej niż jakikolwiek poradnik. Po południu: ostatni wspólny posiłek, czytanie, błogosławieństwo dla dzieci. Wieczorem: rozesłanie — telefon albo wiadomość do osób, z którymi obchodziliście te dni.
Jeśli to twój pierwszy rok, ten dzień ma jeszcze jedno zastosowanie: zamyka cały cykl i pokazuje, że dało się. Następna lekcja jest o tym, jak ułożyć to na stałe.
Do przemyślenia
- Co zapiszesz w podsumowaniu roku świąt, żeby za rok nie zaczynać od zera?
- Skoro Pismo nie podaje treści tego dnia — jak upewnisz się, że twój zwyczaj nie stanie się z czasem regułą dla innych?
- Czego z tego roku chcesz nie powtórzyć?
Zobacz też: Sukot (Święto Namiotów) · Pesach (פֶּסַח) — co znaczy „Pascha” po hebrajsku · Przybytek (Miszkan) · Zera (זֶרַע) — nasienie, potomstwo i ziarno w jednym · Księga Liczb · Nehemiasz
