Trudność nie polega na tym, że dwie różne księgi podają dwie liczby. Polega na tym, że wszystkie trzy zdania stoją w jednej opowieści, w odstępie kilkudziesięciu wersetów, i mówią o tym samym poleceniu wydanym temu samemu człowiekowi.
Ile zwierząt każe wziąć polecenie z szóstego rozdziału?
I ze wszystkich zwierząt wszelkiego ciała po jednej parze wprowadzisz do arki, aby uchowały się z tobą żywe, będą to samiec i samica. Z ptactwa według jego rodzaju i z bydła według jego rodzaju, i z wszelkich ziemskich zwierząt pełzających według ich rodzaju, po parze z każdego rodzaju wejdą z tobą, aby żywe zostały.
Rdz 6,19-20
Zasada jest tu podana bez wyjątków: po parze z każdego rodzaju, samiec i samica.
Co zmienia polecenie z siódmego rozdziału?
Z każdego zwierzęcia czystego weź sobie po siedem par, samca i samicę jego; ale ze zwierząt nieczystych – po jednej parze, samca i samicę jego. Także z ptactwa niebieskiego po siedem par, samca i samicę, aby zachować przy życiu ich potomstwo na całej powierzchni ziemi.
Rdz 7,2-3
Tu pojawia się rozróżnienie, którego w rozdziale szóstym nie było, i liczba siedmiokrotnie większa dla jednej z grup.
| Grupa | Ile par |
|---|---|
| Zwierzęta czyste | siedem par |
| Zwierzęta nieczyste | jedna para |
| Ptactwo niebieskie | siedem par |
Ile zwierząt weszło do arki według opisu wykonania?
Kilka wersetów dalej narrator opisuje, jak zwierzęta weszły — i wraca do liczby z rozdziału szóstego, mimo że polecenie o siedmiu parach padło przed chwilą.
Ze zwierząt czystych i nieczystych i z ptactwa, i ze wszystkiego, co pełza po ziemi; Po parze weszło do Noego do arki, samiec i samica, jak Bóg rozkazał Noemu.
Rdz 7,8-9
Jak godzi się polecenie o parze z poleceniem o siedmiu?
Od ogólnego do szczegółowego
Najczęstsze rozwiązanie mówi, że rozdział szósty podaje zasadę, a siódmy ją uszczegóławia tuż przed wykonaniem. Taki porządek jest w Torze zwyczajny: najpierw ramy, potem wyjątki. Sens praktyczny też jest widoczny, bo po wyjściu z arki Noe od razu składa ofiarę ze zwierząt czystych.
Potem Noe zbudował ołtarz dla Pana i wziął z każdego czystego zwierzęcia i z każdego czystego ptactwa, i złożył całopalenia na tym ołtarzu.
Rdz 8,20
Gdyby czystych było po jednej parze, ofiara oznaczałaby wytępienie gatunku. Czego nie tłumaczy: nie wyjaśnia, dlaczego opis wykonania, stojący po uszczegółowieniu, mówi znów o parze i kończy się odesłaniem do rozkazu Bożego.
Dwa polecenia wydane w różnym czasie
Drugie rozwiązanie zwraca uwagę na odstęp między obiema wypowiedziami. Pierwsza pada, gdy arka dopiero ma powstać, i dotyczy tego, co należy w niej przewidzieć. Druga pada na siedem dni przed początkiem potopu, gdy budowa jest skończona i trzeba wydać rozporządzenie wykonawcze. To nie są dwie wersje jednego polecenia, tylko dwa polecenia oddalone od siebie o czas budowy. Czego nie tłumaczy: nie usuwa trudności z opisem wykonania, który stoi już po obu poleceniach i mimo to podaje liczbę z pierwszego.
Opis wejścia, nie liczby
Drugie wyjaśnienie odczytuje zdanie o parach jako opis sposobu, w jaki zwierzęta wchodziły: parami, samiec z samicą, a nie pojedynczo. Liczba par nie jest wtedy w ogóle przedmiotem tego zdania. Czego nie tłumaczy: zdanie kończy się słowami o tym, że stało się to zgodnie z rozkazem, więc odsyła do treści rozkazu, a nie tylko do sposobu wykonania.
Decyzja przekładowa
Czwarte wyjaśnienie dotyczy samego brzmienia. Hebrajski tekst powtarza w tym miejscu liczebnik dwa razy, co bywa oddawane jako siedem par albo jako siedem sztuk. Uwspółcześniona Biblia Gdańska wybiera pierwszą możliwość i pisze o siedmiu parach; inne przekłady polskie mówią po prostu o siedmiu. Różnica jest istotna, bo przy siedmiu sztukach nie da się dobrać samych par. Czego nie tłumaczy: czytelnik polski widzi tylko jedną z tych możliwości i nie ma z czego rozpoznać, że istnieje druga.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, ile dokładnie zwierząt czystych weszło do arki, bo zależy to od rozstrzygnięcia, którego tekst nie podaje. Nie wiemy też, według jakiego kryterium Noe rozpoznawał zwierzęta czyste, skoro przepisy o czystości spisano dopiero przy Synaju, kilkaset lat później. Narrator zakłada tę wiedzę jako oczywistą i nigdzie jej nie objaśnia. To akurat jest wskazówka o charakterze samego tekstu: opowieść nie została napisana po to, żeby odpowiadać na pytania o liczby, tylko po to, żeby powiedzieć, kto ocalał i dlaczego. Liczby są w niej obecne, ale nie są jej tematem — i właśnie dlatego zestawione ze sobą zgrzytają.
