Opis budowy przybytku zajmuje kilkanaście rozdziałów Księgi Wyjścia i trzy razy powtarza to samo zastrzeżenie: ma być zrobiony według wzoru, który Mojżesz zobaczył. Autor Listu do Hebrajczyków wraca do tego zdania i buduje na nim swój wywód o kapłaństwie. Cytaty z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej.
Trzykrotny nakaz
I zbudują mi świątynię, abym mieszkał pośród nich. Według wszystkiego, co ci ukażę, według wzoru przybytku i wzoru wszystkich jego naczyń, tak uczynicie.
Wj 25,8-9
Uważaj, abyś uczynił wszystko według wzoru tego, co ci ukazano na górze.
Wj 25,40
Wystawisz więc przybytek według wzoru, który ci ukazano na górze.
Wj 26,30
Powtórzenie nie jest ozdobą stylistyczną. Nakaz pada przy poleceniu ogólnym, przy świeczniku i przy całej konstrukcji. Mojżesz nie dostaje swobody twórczej — dostaje polecenie odwzorowania. Sformułowanie „według wzoru, który ci ukazano na górze” jest w tekście stałe.
Świecznik był wykuty ze złota, od trzonu aż po kwiaty był kuty. Zgodnie ze wzorem, który Pan pokazał Mojżeszowi, tak zrobił świecznik.
Lb 8,4
Księga Liczb potwierdza to przy jednym przedmiocie: świecznik został zrobiony zgodnie ze wzorem pokazanym Mojżeszowi. Autor nie mówi, że Mojżesz coś wymyślił, tylko że coś odtworzył.
Jak czyta to List do Hebrajczyków
A oto podsumowanie tego, co mówimy: mamy takiego najwyższego kapłana, który zasiadł po prawicy tronu Majestatu w niebiosach. Jest on sługą świątyni i prawdziwego przybytku zbudowanego przez Pana, a nie człowieka.
Hbr 8,1-2
Służą oni obrazowi i cieniowi tego, co niebiańskie, jak Bóg powiedział Mojżeszowi, gdy miał zbudować przybytek: Uważaj – powiedział – abyś uczynił wszystko według wzoru, który ci został ukazany na górze.
Hbr 8,5
Wniosek autora idzie dalej niż sam nakaz z Księgi Wyjścia. Kapłani ziemscy służą — jak to ujmuje — „obrazowi i cieniowi tego, co niebiańskie”, a prawdziwy przybytek został zbudowany nie przez człowieka. Ziemska służba nie jest więc rekwizytem ani metaforą wymyśloną dla celów wychowawczych. Odwzorowuje coś, co według tego listu istnieje.
Było więc konieczne, aby obrazy rzeczy, które są w niebie, były oczyszczone w ten sposób, same zaś rzeczy niebiańskie – lepszymi ofiarami od tamtych. Chrystus bowiem wszedł nie do świątyni zbudowanej ręką, która była odbiciem prawdziwej, ale do samego nieba, aby teraz stawać dla nas przed obliczem Boga;
Hbr 9,23-24
To najmocniejsze zdanie w całej sprawie. Rzeczy ziemskie nazwane są tu wprost odbiciem: „obrazy rzeczy, które są w niebie”. Mesjasz wchodzi nie do budynku, lecz do samego nieba. Kierunek zależności jest jednoznaczny — góra jest pierwowzorem, dół kopią.
Czy Pismo pokazuje ten pierwowzór
Potem otworzyła się świątynia Boga w niebie i arka jego przymierza ukazała się w jego świątyni, i nastąpiły błyskawice, głosy, grzmoty, trzęsienia ziemi i wielki grad.
Ap 11,19
Potem zobaczyłem, a oto została otwarta świątynia Przybytku Świadectwa w niebie.
Ap 15,5
Apokalipsa mówi o świątyni w niebie i o arce przymierza w niej. To zgadza się z linią Hebrajczyków. Trzeba jednak od razu dodać zastrzeżenie: są to opisy widzenia, a widzenie posługuje się obrazami znanymi widzącemu. Z tego, że Jan widzi arkę, nie wynika automatycznie, że w niebie stoi przedmiot z drewna i złota o wymiarach podanych w Księdze Wyjścia. Pismo nigdzie nie podaje wymiarów niebiańskiej świątyni ani jej opisu — a przy przybytku ziemskim podaje wszystko co do łokcia. Ta asymetria powinna powstrzymać przed dopowiadaniem szczegółów.
Warto też uczciwie zauważyć, że hebrajski wyraz przetłumaczony jako wzór oznacza również plan albo model. Zdanie z Księgi Wyjścia samo w sobie nie przesądza, czy Mojżesz zobaczył budowlę, czy jej projekt. Wniosek o istniejącej świątyni pochodzi z Hebrajczyków, nie z Wyjścia.
Strona przeciwna
Był on obrazem na tamten czas, a składano w nim dary i ofiary, które nie mogły uczynić doskonałym w sumieniu tego, który pełnił służbę Bożą; Która polegała tylko na pokarmach, napojach i różnych obmyciach, i przepisach cielesnych nałożonych aż do czasu naprawy.
Hbr 9,9-10
Lecz Chrystus, gdy przyszedł jako najwyższy kapłan dóbr przyszłych, przez większy i doskonalszy przybytek, nieuczyniony ręką, to jest nienależący do tego budynku;
Hbr 9,11
Ten sam list nazywa dawną służbę obrazem na tamten czas i mówi o przepisach nałożonych aż do czasu naprawy. Jeśli więc ktoś wyprowadza z wzoru na górze wniosek, że ziemska służba ofiarnicza obowiązuje bez zmian, natrafia na opór wewnątrz tego samego dokumentu.
Najwyższy jednak nie mieszka w świątyniach uczynionych ręką, jak mówi prorok: Niebo jest moim tronem, a ziemia podnóżkiem moich stóp. Jakiż dom mi zbudujecie, mówi Pan, albo gdzie jest miejsce mego odpoczynku? Czy tego wszystkiego nie uczyniła moja ręka?
Dz 7,48-50
Jezus powiedział do niej: Kobieto, wierz mi, że nadchodzi godzina, gdy ani na tej górze, ani w Jerozolimie nie będziecie czcić Ojca. Wy czcicie to, czego nie znacie, a my czcimy to, co znamy, ponieważ zbawienie pochodzi od Żydów. Ale nadchodzi godzina, i teraz jest, gdy prawdziwi czciciele będą czcić Ojca w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec szuka takich, którzy będą go czcić. Bóg jest duchem, więc ci, którzy go czczą, powinni go czcić w duchu i w prawdzie.
J 4,21-24
Szczepan cytuje proroka, żeby powiedzieć, że Najwyższy nie mieszka w budowlach ludzkich. Jeszua zapowiada czczenie Ojca niezwiązane z górą ani z Jerozolimą. Oba miejsca przesuwają ciężar z miejsca na sposób. Nie przeczą istnieniu niebiańskiego pierwowzoru, ale odbierają ziemskiemu miejscu wyłączność, którą łatwo mu przypisać.
Po co w ogóle wzór
Sens nakazu daje się odczytać z niego samego. Jeśli służba ma czegoś uczyć, to musi być wierna — inaczej uczy fałszu. Dlatego Mojżesz nie mógł dołożyć własnego pomysłu do sprzętu ani do układu pomieszczeń. Kolejność też ma znaczenie: pierwowzór jest wcześniejszy niż kopia, więc treść, którą przybytek przekazuje, nie została wymyślona przy okazji wyjścia z Egiptu.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, w jakiej postaci Mojżesz zobaczył wzór — czy było to widzenie, model, czy coś jeszcze innego. Tekst mówi tylko, że mu ukazano. Nie wiemy, jak dosłownie należy rozumieć niebiańską świątynię: Pismo mówi o niej, ale nigdy jej nie opisuje. Nie wiemy, które elementy przybytku miały odpowiednik w górze, a które służyły wyłącznie warunkom obozu na pustyni. I nie wiemy, dlaczego akurat świecznik został osobno wskazany w Księdze Liczb jako zrobiony według wzoru.
Zobacz też: Przybytek (Miszkan) · Mesjasz (Maszijach) · Jeszua (Jezus) · Księga Liczb · Szczepan · Mojżesz — znaczenie imienia
