Ten sam list, trzy rozdziały wcześniej, opisuje kobiety modlące się i prorokujące na zgromadzeniu — i Paweł nie kwestionuje samego faktu, tylko sposób. Gdyby zakaz mówienia miał być całkowity, autor przeczyłby sobie w obrębie jednego pisma i to w odstępie kilku stron. Cały fragment stoi w rozdziale poświęconym nieporządkowi w Koryncie, gdzie ludzie przekrzykiwali się językami i proroctwami, a wieńczy go zasada o godności i porządku. Zakaz dotyczy zachowania, które ten nieporządek pogłębiało.
Co dokładnie Paweł napisał o milczeniu kobiet?
Zacznijmy od tekstu, bez wygładzania.
Niech wasze kobiety milczą w kościołach. Bo nie pozwala się im mówić, ale mają być poddane, jak też prawo mówi. A jeśli chcą się czegoś nauczyć, niech w domu pytają swoich mężów. Hańbą bowiem jest dla kobiety mówić w kościele.
1 Kor 14,34-35
Zwróćmy uwagę na uzasadnienie, które Paweł sam dodaje: jeśli chcą się czegoś nauczyć, niech pytają w domu. Chodzi więc o pytania zadawane w trakcie zgromadzenia. W synagogalnym układzie sali, gdzie mężczyźni i kobiety siedzieli osobno, a wykład prowadzono na głos, wtrącane pytania rozbijały spotkanie. To jest jedyny powód wskazany w tym tekście — nie brak kompetencji i nie niższość.
Dlaczego trzy rozdziały wcześniej kobiety prorokują?
Rozstrzygające jest to, co Paweł pisze o kobietach mówiących na zgromadzeniu w tym samym liście.
I każda kobieta, gdy się modli albo prorokuje z nienakrytą głową, hańbi swoją głowę. Bo to jest jedno i to samo, jakby była ogolona.
1 Kor 11,5
Instrukcja dotyczy nakrycia głowy, a więc formy. Sam fakt, że kobieta modli się i prorokuje publicznie, jest tu założony jako coś istniejącego i nieproblematycznego. Nie da się utrzymać jednocześnie, że autor reguluje sposób publicznej modlitwy kobiet i że zakazuje im się odzywać. Jedno z tych odczytań musi ustąpić, a ustąpić powinno to, które nie liczy się z kontekstem.
Czego dotyczy czternasty rozdział Pierwszego Koryntian?
Czternasty rozdział to instrukcja porządkowa dla zgromadzenia, w którym wszyscy chcieli mówić naraz.
Cóż więc, bracia? Gdy się zbieracie, każdy z was ma psalm, ma naukę, ma język, ma objawienie, ma tłumaczenie. Niech to wszystko służy zbudowaniu.
1 Kor 14,26
Paweł ogranicza po kolei: mówiących językami do dwóch albo trzech i to po kolei, proroków tak samo, a jeśli nie ma tłumacza, każe milczeć w zborze. Nakaz wobec kobiet stoi w tym samym szeregu poleceń i posługuje się tym samym słowem co dwa wcześniejsze ograniczenia. Nikt nie twierdzi, że prorokom zakazano mówić w ogóle. Rozdział zamyka zasada, do której wszystko to zmierza.
Wszystko niech się odbywa godnie i w należytym porządku.
1 Kor 14,40
Które wersety utrudniają porządkowe odczytanie nakazu?
Nie da się jednak powiedzieć, że problem znika. Zdanie brzmi kategorycznie i odwołuje się do prawa.
Niech wasze kobiety milczą w kościołach. Bo nie pozwala się im mówić, ale mają być poddane, jak też prawo mówi.
1 Kor 14,34
Do tego dochodzi tekst z listu do Tymoteusza, formułujący zakaz szerszy niż porządkowy.
Nie pozwalam zaś kobiecie nauczać ani mieć władzy nad mężczyzną, lecz aby trwała w cichości.
1 Tm 2,12
Te dwa wersety są podstawą odczytania, według którego chodzi o trwałą regułę, a nie o korekturę lokalnego bałaganu. Trzeba przyznać, że są mocne, i że Pismo sprawy nie zamyka: nie ma wersetu, który by rozstrzygał, jak daleko sięga każde z tych poleceń. Po drugiej stronie stoją jednak fakty zapisane w Dziejach.
A miał on cztery córki, dziewice, które prorokowały.
Dz 21,9
Cztery prorokujące córki Filipa nie są tam żadnym wyjątkiem wymagającym tłumaczenia — Łukasz podaje to mimochodem, jak rzecz zwyczajną.
Warto dodać jeszcze jedno spostrzeżenie. Prorokowanie w pierwszych zborach było mówieniem na głos wobec zgromadzonych, a nie czynnością prywatną; Paweł opisuje je w tym samym rozdziale jako służące zbudowaniu, napomnieniu i pocieszeniu obecnych. Jeśli więc kobiety prorokowały, to mówiły do zboru. Trudno tę praktykę pogodzić z odczytaniem, według którego zakaz obejmuje każde odezwanie się.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, do którego przepisu odsyła powołanie się na prawo, bo w Torze nie ma zdania o milczeniu kobiet. Nie wiemy, jak wyglądało zgromadzenie w Koryncie ani co dokładnie robiły tam kobiety, którym Paweł odpowiadał. Nie wiemy też, czy nakaz miał obowiązywać poza Koryntem — list jest odpowiedzią na konkretne pytania konkretnego zboru i sam to mówi. Kto rozstrzyga te rzeczy stanowczo w którąkolwiek stronę, wychodzi poza to, co napisano.
