Jeszua powiedział to, powołując się na proroctwo o zaliczeniu go do przestępców, a gdy uczniowie odpowiedzieli, że mają dwa miecze, zamknął rozmowę jednym słowem. Dwa miecze na trzynastu ludzi nie są uzbrojeniem — to zbyt mało do obrony i zbyt wiele, by nie zostało zauważone przy aresztowaniu. Kilka godzin później, gdy jeden z uczniów rzeczywiście miecza użył, Jeszua kazał go schować i uzdrowił ranionego. Sam więc zamyka wszelkie odczytanie tego polecenia jako zgody na walkę.
Co dokładnie Jeszua powiedział o kupnie miecza?
Zdanie o kupnie miecza zwykle cytuje się bez ciągu dalszego, a ciąg dalszy jest tu decydujący.
Wtedy im powiedział: Teraz jednak, kto ma sakiewkę, niech ją weźmie, podobnie i torbę. A kto nie ma miecza, niech sprzeda swoją szatę i kupi go. Mówię wam bowiem, że jeszcze musi się wypełnić na mnie to, co jest napisane: Zaliczono go w poczet złoczyńców. Spełnia się bowiem to, co mnie dotyczy. Oni zaś powiedzieli: Panie, oto tu dwa miecze. A on im odpowiedział: Wystarczy.
Łk 22,36-38
Uzasadnienie pada w środku: musi się wypełnić to, co napisano. Zaraz potem uczniowie pokazują dwa miecze, a Jeszua odpowiada im słowem kończącym temat. Gdyby chodziło o realne przygotowanie do obrony, dwa miecze byłyby liczbą absurdalną, a odpowiedź o wystarczeniu — niezrozumiała.
Do jakiego proroctwa odsyła zdanie o złoczyńcach?
Zdanie o zaliczeniu do złoczyńców jest cytatem z Izajasza i to ono nadaje sens całej scenie.
Dlatego dam mu dział wśród wielkich, aby dzielił się zdobyczami z mocarzami, ponieważ wylał swoją duszę na śmierć. Został zaliczony do przestępców, sam poniósł grzech wielu i wstawił się za przestępcami.
Iz 53,12
Sługa z tego proroctwa ma zostać potraktowany jak przestępca. Człowiek pojmany nocą w gaju, w towarzystwie ludzi z bronią, zostanie tak właśnie zakwalifikowany przez każdy sąd. Obecność mieczy jest częścią wypełnienia proroctwa, a nie środkiem obrony przed nim.
Jak Jeszua zareagował, gdy uczeń użył miecza?
Nie musimy zgadywać, jak Jeszua rozumiał własne polecenie, bo tekst pokazuje to kilka wersetów dalej. Uczniowie pytają, czy uderzyć, i jeden z nich nie czeka na odpowiedź.
A ci, którzy przy nim byli, widząc, na co się zanosi, zapytali go: Panie, czy mamy uderzyć mieczem? I jeden z nich uderzył sługę najwyższego kapłana i odciął mu prawe ucho. Ale Jezus odezwał się: Pozwólcie aż dotąd. I dotknąwszy jego ucha, uzdrowił go.
Łk 22,49-51
Reakcja jest natychmiastowa: zatrzymanie działania i uzdrowienie rannego. Ostatnim cudem przed śmiercią Mesjasza jest naprawienie szkody wyrządzonej przez jego własnego ucznia z bronią w ręku. Mateusz zapisuje przy tym zasadę wypowiedzianą ogólnie, nie tylko wobec Piotra.
Wtedy Jezus powiedział do niego: Schowaj miecz na swoje miejsce. Wszyscy bowiem, którzy za miecz chwytają, od miecza zginą.
Mt 26,52
Które wersety zakazują uczniom walki mieczem?
Zarzut jest oczywisty: skoro Jeszua kazał kupić miecz, to znaczy, że w niektórych sytuacjach uczniowie mieli być uzbrojeni.
Wtedy im powiedział: Teraz jednak, kto ma sakiewkę, niech ją weźmie, podobnie i torbę. A kto nie ma miecza, niech sprzeda swoją szatę i kupi go.
Łk 22,36
Odpowiedź Jana na to samo wydarzenie brzmi jednak jednoznacznie i dodaje motyw, którego u Łukasza nie ma.
Wówczas Szymon Piotr, mając miecz, dobył go, uderzył sługę najwyższego kapłana i odciął mu prawe ucho. A temu słudze było na imię Malchos. I powiedział Jezus do Piotra: Włóż swój miecz do pochwy. Czy nie mam pić kielicha, który mi dał Ojciec?
J 18,10-11
Chodzi o kielich, który Ojciec dał — czyli o dobrowolne przyjęcie tego, co miało nastąpić. Użycie broni byłoby próbą uniknięcia tego kielicha, a więc sprzeciwem wobec całej misji. Dlatego zakaz jest tak stanowczy.
Kierunek potwierdzają listy apostolskie, opisujące narzędzia walki uczniów.
(Gdyż oręż naszej walki nie jest cielesny, ale z Boga, i ma moc burzenia twierdz warownych);
2 Kor 10,4
Nie ma w Nowym Testamencie ani jednego przypadku, by wierzący użył broni w obronie wiary albo w obronie Mesjasza za jego aprobatą. Jest natomiast zapis, że gdy raz to zrobiono, zostało to cofnięte na miejscu.
Warto jeszcze zauważyć, o czym mówi początek tej samej wypowiedzi. Jeszua przypomina uczniom wcześniejsze wysłanie bez sakiewki, torby i obuwia, gdy niczego im nie brakowało, i przeciwstawia mu czas nadchodzący. Zmiana dotyczy więc położenia uczniów, nie ich metod: dotąd byli przyjmowani, odtąd będą traktowani jak ludzie związani ze skazańcem. Sakiewka i torba z tego samego zdania nie są przecież bronią, a stoją w jednym szeregu z mieczem.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, skąd uczniowie mieli te miecze ani dlaczego akurat dwa. Nie wiemy, czy Jeszua mówił o kupnie miecza w sensie ścisłym, czy obrazowo o nadchodzącym czasie wrogości — tekst nie rozstrzyga, a obie lektury mają zwolenników. Nie wiemy też, co dokładnie znaczy odpowiedź o wystarczeniu: czy oznacza, że dwa miecze spełniają swoje zadanie, czy że rozmowa jest skończona. Pismo tego nie wyjaśnia i lepiej to przyznać, niż wybrać jedną możliwość i podać ją jako pewnik.
