Pismo podaje listę win w dwóch miejscach i warto brać ją w całości, bo obie części bywają pomijane zależnie od tego, komu w co wygodniej. Ezechiel wymienia pychę, dostatek, próżniactwo, brak wsparcia dla ubogiego i obrzydliwość. List Judy mówi o nierządzie i podążaniu za cudzym ciałem. To nie są dwie konkurencyjne wersje, tylko dwa spojrzenia na to samo miasto. Zanim jednak przyszedł wyrok, wydarzyło się coś, o czym rzadko się mówi: Bóg zapowiedział, że zejdzie zobaczyć, a Abraham targował się o miasto i został wysłuchany.
Dlaczego Bóg mówi, że zstąpi i zobaczy Sodomę?
Potem Pan powiedział: Ponieważ okrzyk Sodomy i Gomory jest wielki i ich grzech jest bardzo ciężki; Zstąpię teraz i zobaczę, czy postępują według tego okrzyku, który doszedł do mnie. A jeśli nie, dowiem się.
Rdz 18,20-21
Sformułowanie jest zaskakujące, bo mówi o zstąpieniu i przekonaniu się. Nie znaczy to, że Bóg czegoś nie wiedział — cały rozdział pokazuje coś przeciwnego. Znaczy, że wyrok zostaje przedstawiony jako oparty na sprawdzeniu, nie na doniesieniu. Zaraz potem Abraham zaczyna negocjacje, schodząc od pięćdziesięciu sprawiedliwych do dziesięciu.
Powiedział: Niech się nie gniewa mój Pan, że jeszcze tylko raz przemówię: A gdyby znalazło się tam dziesięciu? Odpowiedział: Nie zniszczę go ze względu na tych dziesięciu.
Rdz 18,32
Bóg zgadza się na każdą kolejną liczbę bez oporu. Warto zauważyć, kto tu przerywa rozmowę: Abraham, nie Bóg. Miasto nie zostało zniszczone mimo dziesięciu sprawiedliwych — nie znalazło się ich dziesięciu.
Wtedy Pan spuścił deszcz siarki i ognia od Pana z nieba na Sodomę i Gomorę. I zniszczył te miasta, całą tę równinę i wszystkich mieszkańców tych miast, a także roślinność tej ziemi.
Rdz 19,24-25
Jakie winy Sodomy wymienia Ezechiel?
Najpełniejszą listę win podaje Ezechiel, mówiąc do Jerozolimy i porównując ją do Sodomy.
Oto taka była nieprawość Sodomy, twojej siostry: pycha, dostatek chleba i wielkie próżniactwo były w niej i jej córkach, nie wzmacniała też ręki ubogiego i nędznego. Były wyniosłe i popełniały obrzydliwość przede mną. Dlatego usunąłem je, jak uważałem za słuszne.
Ez 16,49-50
Kolejność jest znacząca: pycha, nadmiar, bezczynność, obojętność wobec ubogiego, a dopiero na końcu obrzydliwość. Sodoma była miastem zamożnym, położonym w żyznej dolinie, i to bogactwo pojawia się w opisie jako część problemu, nie jako okoliczność łagodząca. List Judy dokłada drugą stronę tej samej sprawy.
Tak samo Sodoma i Gomora oraz okoliczne miasta, które w podobny sposób jak i one oddały się nierządowi i podążały za cudzym ciałem, służą za przykład, ponosząc karę wiecznego ognia.
Jud 1,7
Do tego dochodzi to, co dzieje się w samym mieście przy przybyciu wysłanników: pod dom Lota schodzi się tłum mężczyzn, od najmłodszego do najstarszego, żądając wydania gości. Prawo gościnności było w tamtej kulturze świętością, a jego pogwałcenie w takiej formie pokazuje, jak daleko to zaszło. Obie listy win składają się w jeden obraz, a nie wykluczają.
Zniszczenie tych miast wraca później w Piśmie jako stały punkt odniesienia. Prorocy porównują do Sodomy Jerozolimę, Babilon i Edom, a Mesjasz mówi, że miastom, które odrzuciły jego posłańców, będzie w dniu sądu lżej niż jej. Wymowa tych porównań jest za każdym razem ta sama: to nie było wydarzenie o kimś obcym, tylko miara przyłożona do własnego ludu.
Dlaczego żona Lota zginęła i o co pytał Abraham?
Pierwszą trudnością jest to, co spotyka żonę Lota.
Lecz żona Lota, idąc za nim, obejrzała się wstecz i stała się słupem soli.
Rdz 19,26
Jedno spojrzenie wstecz, a skutek nieodwracalny. Tekst nie tłumaczy ani mechanizmu, ani proporcji; Mesjasz przywołuje ją później jako ostrzeżenie, ale też niczego nie wyjaśnia. Druga trudność to pytanie, które zadał sam Abraham, zanim cokolwiek się stało.
Niech to będzie dalekie od ciebie, byś miał uczynić coś takiego i zabić sprawiedliwego z niegodziwym, żeby sprawiedliwy był jak niegodziwy. Niech to będzie dalekie od ciebie! Czy Sędzia całej ziemi nie postąpi sprawiedliwie?
Rdz 18,25
Pytanie zostało zapisane bez nagany i to jest ważne: Pismo nie traktuje go jako bluźnierstwa. Odpowiedź, jakiej udziela cała scena, jest pośrednia — Bóg zgadza się oszczędzić miasto ze względu na dziesięciu i wyprowadza Lota, zanim spadnie ogień. Nie jest to jednak odpowiedź na pytanie o los dzieci, które w tych miastach mieszkały, i tego Pismo nie porusza wcale.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, ilu ludzi zginęło ani jak duże były te miasta. Tekst mówi o całej równinie i kilku miastach, ale nie podaje liczb.
Nie wiemy, co dokładnie się stało od strony fizycznej. Opis mówi o deszczu siarki i ognia i na tym poprzestaje.
Nie wiemy, dlaczego żona Lota poniosła taką karę za spojrzenie. Żadna księga tego nie objaśnia.
Nie wiemy wreszcie, dlaczego Abraham zatrzymał się na dziesięciu. Rozmowa urywa się z jego inicjatywy i tekst nie mówi, co by było, gdyby zszedł niżej.
Zobacz też: Mesjasz (Maszijach) · List Judy · Ezechiel · Abraham
