Pytanie zadaje zwykle ktoś, kto jest w tej wspólnocie od lat, ma tam bliskich i nie chce nikogo skrzywdzić. Warto więc od razu powiedzieć, gdzie teksty są mocne, a gdzie milczą — bo są mocne w innym miejscu, niż się to zwykle przedstawia.
Kogo Paweł każe unikać: ludzi czy wspólnoty?
A proszę was, bracia, abyście wypatrywali tych, którzy powodują rozłamy i zgorszenia przeciwko tej nauce, którą przyjęliście; unikajcie ich.
Rz 16,17
Zdanie jest konkretne i ma dwa elementy, których nie należy mieszać. Przedmiotem unikania są ludzie, a kryterium jest nauka wcześniej przyjęta. Paweł nie mówi jednak o opuszczaniu zboru, tylko o omijaniu określonych osób w jego wnętrzu — i to jest istotna różnica, bo w Rzymie zbór był jeden.
Przybierający pozór pobożności, ale wyrzekający się jej mocy. Takich ludzi unikaj.
2 Tm 3,5
Podobnie tutaj: polecenie dotyczy ludzi o określonym opisie, a nie instytucji. Oba te teksty dają jednak podstawę do rzeczy najważniejszej w tej sprawie — wierzący ma prawo i obowiązek oceniać, czego się go naucza, i nie jest w tym związany niczyim urzędem.
Czy wezwanie z Apokalipsy do wyjścia dotyczy dziś zboru?
I usłyszałem inny głos z nieba, który mówił: Wyjdźcie z niej, mój ludu, abyście nie byli uczestnikami jej grzechów i aby was nie dotknęły jej plagi.
Ap 18,4
To najczęściej używany werset w takich rozmowach i wymaga ostrożności. Wezwanie dotyczy miasta z wizji, opisanego wcześniej wieloma obrazami. Żeby zastosować je do konkretnej wspólnoty dzisiaj, trzeba najpierw utożsamić ją z tym miastem — a takiego utożsamienia tekst nie podaje. Kto je przeprowadza, wykonuje pracę interpretacyjną i powinien to powiedzieć, zamiast podawać wniosek jako cytat.
Dlatego wyjdźcie spośród nich i odłączcie się, mówi Pan, i nieczystego nie dotykajcie, a ja was przyjmę.
2 Kor 6,17
Ten fragment stoi w kontekście nierównego jarzma i bałwochwalstwa. Odnosi się do wspólnoty kultowej z tym, co obce, a nie do rozstania z gronem wierzących, którzy się w czymś mylą.
Czy odejście do innego zboru to opuszczenie zgromadzenia?
Nie opuszczając naszego wspólnego zgromadzenia, jak to niektórzy mają w zwyczaju, ale zachęcając się nawzajem, i to tym bardziej, im bardziej widzicie, że zbliża się ten dzień.
Hbr 10,25
Nakaz nieopuszczania zgromadzenia jest realny i nie znika przez to, że we wspólnocie coś się psuje. Nie mówi jednak nic o pozostawaniu w jednym konkretnym miejscu — mówi o samym gromadzeniu się. Odejście do innego zboru nie jest opuszczeniem zgromadzenia, a odejście donikąd jest.
Jest tu jeszcze jedna rzecz, o której warto pamiętać przy takiej decyzji. Teksty mówiące o unikaniu zakładają, że wcześniej doszło do rozpoznania sprawy — Paweł pisze o wypatrywaniu tych, którzy powodują rozłamy, a więc o rozeznaniu, a nie o odruchu. Odejście bez próby wyjaśnienia nie ma w tych zdaniach oparcia, choć nie ma w nich również zakazu.
Proszę więc was, bracia, przez imię naszego Pana Jezusa Chrystusa, żebyście wszyscy to samo mówili i żeby nie było wśród was rozłamów, ale abyście byli zespoleni jednakowym umysłem i jednakowym zdaniem.
1 Kor 1,10
Wezwanie do jedności też jest realne, ale warto pamiętać, że pada w liście, w którym Paweł zaraz potem twardo koryguje ten sam zbór. Jedność nie jest w jego ujęciu zgodą na wszystko.
Lecz on odpowiedział: Nie, żebyście przypadkiem, zbierając kąkol, nie wykorzenili razem z nim i pszenicy. Pozwólcie obydwu razem rosnąć aż do żniwa, a w czasie żniwa powiem żniwiarzom: Zbierzcie najpierw kąkol i zwiążcie go w snopki na spalenie, pszenicę zaś zgromadźcie w moim spichlerzu.
Mt 13,29-30
Przypowieść o kąkolu przywołuje się jako argument za pozostawaniem. Trzeba jednak zauważyć, jak Jeszua sam ją wyjaśnia kilkanaście wersetów dalej.
Polem jest świat, dobrym ziarnem są synowie królestwa, kąkolem zaś są synowie złego.
Mt 13,38
Polem jest świat, a nie zbór. To wyjaśnienie pochodzi od samego mówiącego i jest w tekście, więc używanie tej przypowieści jako reguły o wspólnocie idzie wbrew jej podanemu znaczeniu.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, jaki błąd wystarcza do odejścia. Pismo nie stopniuje błędów i nie podaje progu — nie mówi, że przy jednej sprawie należy zostać i poprawiać, a przy drugiej wyjść. Wymienia rzeczy, które są zaprzeczeniem nauki, ale nie buduje z nich cennika. Wszystkie listy poziomów odstępstwa, jakie krążą, są dziełem ludzi.
Nie wiemy, jak długo należy próbować poprawiać, zanim odejście stanie się uzasadnione. Nie ma w tekstach ani jednego przykładu, w którym ktoś opuszcza wspólnotę z powodu błędnej nauki i tekst tę decyzję ocenia. Rozstrzygnięte jest tylko to, że oceniać nauczanie wolno i trzeba, że unikać określonych ludzi jest polecone, i że samo gromadzenie się ze współwierzącymi nie jest do porzucenia.
