To jedno z tych pytań, w których odpowiedź jest krótsza niż spodziewa się pytający. Pismo mówi w tej sprawie jedno zdanie i powtarza je trzy razy. Wszystko poza tym zdaniem pochodzi od ludzi.
Ile razy wraca zakaz gotowania koźlęcia w mleku matki?
Przyniesiesz do domu Pana, twego Boga, pierwociny z pierwszych plonów swojej ziemi. Nie będziesz gotował koźlęcia w mleku jego matki.
Wj 23,19
Przyniesiesz do domu Pana, twego Boga, pierwociny plonów twej ziemi. Nie będziesz gotował koźlęcia w mleku jego matki.
Wj 34,26
Nie będziecie jeść żadnej padliny. Dasz to do spożycia przybyszowi, który jest w twoich bramach, albo sprzedasz cudzoziemcowi, gdyż jesteś ludem świętym dla Pana, swego Boga. Nie będziesz gotować koźlęcia w mleku jego matki.
Pwt 14,21
Zakaz dotyczy jednej czynności: gotowania młodego zwierzęcia w mleku jego własnej matki. Nie mówi o mieszaniu mięsa z nabiałem w ogóle, nie mówi o naczyniach, nie mówi o odstępie czasu między jednym posiłkiem a drugim. Nie podaje też powodu, dla którego ta czynność jest zabroniona.
Uderza, w jakim towarzystwie ten przepis stoi. We wszystkich trzech miejscach sąsiaduje z czymś zupełnie innym: dwa razy z poleceniem przyniesienia pierwocin, raz z przepisem o padlinie. Nie stoi w rozdziale o pokarmach czystych i nieczystych, choć taki rozdział w Torze istnieje. To sugeruje, że nie jest przepisem o diecie, ale tekst nie mówi, czym w takim razie jest.
Co Abraham podał gościom pod dębami Mamre?
Przy dębach Mamre Abraham podejmuje gości posiłkiem, którego skład warto przeczytać uważnie.
Abraham zaś poszedł do stada, wziął młode i wyborne cielę i dał je słudze, który szybko je przyrządził. Wziął też masło, mleko i cielę, które przyrządził, i postawił przed nimi. A gdy oni jedli, on stał przy nich pod drzewem.
Rdz 18,7-8
Na stole stoi jednocześnie cielę, masło i mleko. Podane razem, przed tymi samymi gośćmi. Opis nie zawiera cienia zastrzeżenia ani nagany. Trzeba oczywiście pamiętać, że wydarzenie to poprzedza Synaj o wieki, więc nie jest dowodem na to, co wolno po nadaniu Prawa. Jest natomiast dowodem, że samo zestawienie mięsa z nabiałem nie było w Piśmie postrzegane jako coś odrażającego.
Skąd wzięło się rozdzielanie naczyń i odczekiwanie godzin?
Rozdzielenie naczyń, osobne zmywarki, odczekiwanie kilku godzin po mięsnym posiłku — to wszystko należy do tradycji rabinicznej, która rozbudowała jedno zdanie w rozwinięty system. Pismo takiego systemu nie zawiera i nie zna.
Wy bowiem, opuściwszy przykazania Boże, trzymacie się tradycji ludzkiej, obmywania dzbanków i kubków. I wiele innych tym podobnych rzeczy czynicie. Mówił im też: Całkowicie znosicie przykazanie Boże, aby zachować swoją tradycję.
Mk 7,8-9
Zdanie Mesjasza dotyczy sytuacji, w której tradycja zajmuje miejsce przykazania. Trzeba je jednak stosować ostrożnie: mówi o zastępowaniu Bożego nakazu ludzkim, a nie o każdej ostrożności. Kto dla spokoju sumienia woli nie mieszać mięsa z nabiałem, niczego nie łamie i nikogo nie krzywdzi. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy własną praktykę przedstawia jako Boże przykazanie i sądzi po niej innych.
Tę samą uwagę trzeba skierować w drugą stronę. Kto tradycję wyśmiewa, też przekracza to, co jest w tekście. Pismo nie każe rozdzielać i nie każe wyśmiewać rozdzielających.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, dlaczego ten zakaz w ogóle istnieje. Popularne wyjaśnienie mówi o obrzędzie kananejskim, w którym gotowano koźlę w mleku matki, ale poza Pismem brak jednoznacznego potwierdzenia takiej praktyki, a sam tekst o niej nie wspomina. Inne wyjaśnienie wskazuje na okrucieństwo wobec zwierzęcia. Oba są domysłami.
Nie wiemy, czy przepis obejmuje mleko innej samicy niż matka danego zwierzęcia. Zdanie mówi wyraźnie o mleku jego matki, ale nie precyzuje, czy to szczegół istotny, czy tylko obraz sytuacji. Nie wiemy też, czy dotyczy wyłącznie gotowania, czy każdego połączenia.
Nie wiemy wreszcie, dlaczego przepis powtórzono aż trzy razy. Powtórzenie w Piśmie zwykle coś podkreśla, ale tekst nie tłumaczy, co dokładnie miałoby być tu podkreślone. Domysły są możliwe, pewności nie ma.
Wobec tych braków najuczciwsza odpowiedź brzmi tak: kto nie gotuje koźlęcia w mleku jego matki, zachował ten przepis w całości. Wszystko dalej jest decyzją człowieka i tak powinno być nazywane. Ta odpowiedź nie zadowoli ani tych, którzy chcieliby usłyszeć twarde nie, ani tych, którzy chcieliby usłyszeć, że sprawy nie ma. Jest natomiast dokładnie tym, co w tekście stoi.
Praktycznie znaczy to tyle: serek do kanapki z szynką nie jest w Piśmie problemem, a cheeseburger nie jest w nim wymieniony. Kto woli tych rzeczy nie łączyć, ma do tego pełne prawo i nie musi się z tego tłumaczyć. Kto łączy, również nie musi.
