Pytanie zadaje zwykle ktoś, kto został polany jako niemowlę, a wiarę przyjął dopiero jako dorosły. Pismo nie omawia takiej sytuacji wprost, ale opisuje przypadek, który jest jej najbliższy.
Czy w Piśmie ktoś przyjął chrzest po raz drugi?
Wtedy zapytał ich: W czym więc byliście ochrzczeni? A oni odpowiedzieli: W chrzcie Jana. Paweł zaś powiedział: Jan chrzcił chrztem pokuty, mówiąc ludziom, aby uwierzyli w tego, który przyjdzie po nim, to znaczy w Jezusa Chrystusa. Gdy to usłyszeli, zostali ochrzczeni w imię Pana Jezusa.
Dz 19,3-5
Ludzie ci byli już ochrzczeni i nie było w tym nic nagannego — chrzest Janowy był chrztem pokuty i pochodził od proroka posłanego przez Boga. Zmieniło się coś innego: poznali tego, do którego chrzest Jana kierował. I wtedy zostali zanurzeni na nowo.
Warto zauważyć, na czym polegała różnica. Nie chodziło o to, że pierwszy chrzest był nieważny albo źle wykonany. Chodziło o to, że ich rozumienie było niepełne. Powtórzenie nastąpiło po zmianie tego, w co wierzyli, a nie po odkryciu błędu w obrzędzie.
Czym jest chrzest według Listu do Rzymian?
Czyż nie wiecie, że my wszyscy, którzy zostaliśmy ochrzczeni w Jezusie Chrystusie, w jego śmierci zostaliśmy ochrzczeni? Zostaliśmy więc pogrzebani z nim przez chrzest w śmierci, aby jak Chrystus został wskrzeszony z martwych przez chwałę Ojca, tak żebyśmy i my postępowali w nowości życia.
Rz 6,3-4
Chrzest jest tu opisany jako pogrzebanie i powstanie do nowego życia. To opis czegoś, co dzieje się z człowiekiem świadomym, który ma co pogrzebać i ma jak zacząć na nowo.
A gdy uwierzyli Filipowi, który głosił o królestwie Bożym i o imieniu Jezusa Chrystusa, chrzcili się zarówno mężczyźni, jak i kobiety.
Dz 8,12
Znów ta sama kolejność: uwierzyli, potem się chrzcili. Ta kolejność jest w Dziejach niezmienna i to jest w tej sprawie najmocniejszy argument.
Czy „jeden chrzest" z Ef 4,5 zamyka sprawę?
Jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest;
Ef 4,5
Jeden chrzest. Zdanie jest krótkie i bywa używane jako rozstrzygnięcie: skoro jeden, to powtarzać nie wolno. Trzeba jednak zauważyć, że stoi ono w wyliczeniu rzeczy wspólnych wszystkim wierzącym — jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest. Mówi o jedności wspólnoty, a nie o liczbie zanurzeń w życiorysie konkretnej osoby. Gdyby mówiło o tej liczbie, kolidowałoby z opisem z Efezu, gdzie ci sami ludzie zostali ochrzczeni dwa razy.
Dlatego zostawmy podstawowe nauki o Chrystusie i przejdźmy do tego, co doskonałe, nie zakładając ponownie fundamentu, którym jest pokuta od martwych uczynków i wiara w Boga; Nauka o chrztach i nakładaniu rąk, o zmartwychwstaniu umarłych i sądzie wiecznym.
Hbr 6,1-2
Autor wymienia naukę o chrztach wśród podstaw i wzywa, by od podstaw przejść dalej. Zdanie to nie zabrania chrztu; mówi, że wspólnota nie powinna w kółko wracać do elementarza.
Czy chrzest przyjęty w niemowlęctwie trzeba powtórzyć?
Wynika rozróżnienie, które warto nazwać wprost, ale nazwać uczciwie. Jeśli chrztem jest zanurzenie kogoś, kto uwierzył, to polanie niemowlęcia nie było chrztem w tym rozumieniu i człowiek dorosły nie powtarza niczego — przyjmuje chrzest po raz pierwszy. Jeśli natomiast chrztem jest sam obrzęd, niezależnie od wiary przyjmującego, to mamy do czynienia z powtórzeniem.
Trzeba jasno powiedzieć, że pierwsze rozstrzygnięcie jest wnioskiem, a nie cytatem. Nie ma w Piśmie zdania, które by orzekało, że polanie niemowlęcia jest nieważne. Jest natomiast szereg zdań, w których chrzest jest zawsze poprzedzony wiarą, i to z nich ten wniosek się bierze.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, jak Pismo oceniłoby obrzęd wykonany bez wiary przyjmującego, bo takiego przypadku nie opisuje ani nie ocenia.
Nie wiemy, czy przypadek z Efezu jest wzorcem, czy wyjątkiem. Był to jedyny raz i tekst nie mówi, czy podobnie należy postąpić w innych okolicznościach.
Nie ma też w Piśmie nic o formie: o ilości wody, o formule wypowiadanej nad chrzczonym ani o tym, kto ma prawo chrzcić. Kto na tych szczegółach opiera ważność albo nieważność, buduje na milczeniu.
Zostaje więc pytanie o własne sumienie: czy to, co się wydarzyło w niemowlęctwie, było moim wyznaniem wiary, czy cudzą decyzją podjętą za mnie. Odpowiedź na to pytanie zna tylko sam zainteresowany i nikt nie powinien mu jej narzucać.
Warto dodać uwagę, która bywa pomijana, a ma znaczenie dla ludzi zmagających się z tą sprawą. Ani w Dziejach, ani w listach chrzest nie jest przedstawiony jako obrzęd, którego skuteczność zależy od dokładności wykonania. Nie ma tam liczenia, sprawdzania ani powtarzania z ostrożności. Jest opis decyzji człowieka, który uwierzył, i jej publicznego wyrazu.
Jeśli więc ktoś rozważa tę sprawę i nie ma pewności, warto rozdzielić dwa pytania. Pierwsze brzmi: czy jestem zobowiązany. Drugie: czy chcę tego jako świadomego wyznania. Pismo nie odpowiada na pierwsze, a drugie zostawia człowiekowi. Nikt nie powinien z tego robić warunku przynależności do wspólnoty ani powodu do wyrzutów.
