Pytanie brzmi jak zagadka teoretyczna, a ma poważne skutki: od odpowiedzi zależy, jak czytać całą relację o początku i co właściwie zmienił upadek. Pismo daje tu odpowiedź jednoznaczną w jednym zakresie i milczy w drugim. Rozdzielenie tych dwóch zakresów jest najważniejszą rzeczą, jaką można w tej sprawie powiedzieć.
Czy śmierć ludzi zaczęła się od grzechu Adama?
Dlatego, tak jak przez jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech – śmierć, tak też na wszystkich ludzi przeszła śmierć, ponieważ wszyscy zgrzeszyli.
Rz 5,12
Zdanie mówi o ludziach i tylko o ludziach. Śmierć przeszła na wszystkich ludzi, bo wszyscy zgrzeszyli. Paweł wraca do tego w liście do Koryntian i znowu zawęża zakres do jednego gatunku.
Skoro bowiem śmierć przyszła przez człowieka, przez człowieka przyszło też zmartwychwstanie umarłych. Jak bowiem w Adamie wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy zostaną ożywieni.
1 Kor 15,21-22
Kontekst jest tam zmartwychwstaniowy: Adam i Mesjasz stoją naprzeciw siebie jako dwie głowy ludzkości. Zwierzęta nie należą do tego porównania, bo nie należą do żadnej z tych dwóch linii. Gdyby ktoś chciał rozciągnąć zdanie na całe stworzenie, musiałby konsekwentnie rozciągnąć też jego drugą połowę, a tego Paweł nigdzie nie robi.
Co Bóg zapowiedział Adamowi i co orzekł po upadku?
Zapowiedź dana Adamowi jest równie osobista.
Ale z drzewa poznania dobra i zła jeść nie będziesz, bo tego dnia, kiedy zjesz z niego, na pewno umrzesz.
Rdz 2,17
A wyrok po upadku mówi o powrocie do prochu jako o czymś nowym w jego położeniu, a nie o przypomnieniu reguły, która działała od zawsze.
W pocie czoła będziesz spożywał chleb, aż wrócisz do ziemi, gdyż z niej zostałeś wzięty. Bo jesteś prochem i w proch się obrócisz.
Rdz 3,19
Tekst zakłada tu, że śmierć jest dla człowieka konsekwencją, a nie warunkiem wyjściowym. Nie mówi natomiast ani słowa o tym, co przed upadkiem działo się z ciałami zwierząt.
Czy roślinny pokarm dowodzi, że zwierzęta nie umierały?
Zwolennicy tezy, że śmierci nie było w ogóle, wskazują na przydział pokarmu w pierwszym rozdziale.
I Bóg powiedział: Oto dałem wam wszelkie rośliny wydające z siebie nasienie, które są na powierzchni całej ziemi, i wszelkie drzewo mające owoc drzewa, wydające z siebie nasienie – będą one dla was pokarmem. I wszelkim zwierzętom ziemi, i wszelkiemu ptactwu niebieskiemu, i wszystkiemu, co pełza po ziemi i ma w sobie życie, pokarmem będą wszelkie rośliny zielone. I tak się stało.
Rdz 1,29-30
Argument jest realny: zarówno ludziom, jak i zwierzętom przydzielono rośliny, a nie mięso. To rzeczywiście sugeruje porządek, w którym jedno stworzenie nie zabija drugiego dla pokarmu. Trzeba jednak zauważyć, czego ten fragment nie mówi. Nie mówi, że zwierzęta nie umierały. Nie mówi, że nie ginęły rośliny, a rośliny również są w Piśmie życiem, choć innego rodzaju. Nie mówi wreszcie, jak długo ten przydział obowiązywał ani czy dotyczył wszystkich stworzeń, w tym morskich, o których w tym zdaniu nie ma mowy.
Drugi argument bierze się z Listu do Rzymian i jest mocniejszy.
Gdyż stworzenie jest poddane marności, nie dobrowolnie, ale z powodu tego, który je poddał, w nadziei; Że i samo stworzenie będzie uwolnione z niewoli zniszczenia do chwalebnej wolności dzieci Bożych. Wiemy bowiem, że całe stworzenie razem jęczy i razem cierpi w bólach rodzenia aż dotąd.
Rz 8,20-22
Całe stworzenie jest tu poddane marności i czeka na uwolnienie. To sugeruje, że skutki upadku wykroczyły poza człowieka. Ale Paweł nie mówi, na czym ta marność polega, ani nie stwierdza, że jej treścią jest śmierć zwierząt. Mówi o niewoli zniszczenia i o nadziei. Zdanie jest szerokie i celowo nieostre; wyprowadzanie z niego rozstrzygnięcia o biologii sprzed upadku to więcej, niż ono udźwignie.
Kogo Pismo nazywa jedynym mającym nieśmiertelność?
Warto dopowiedzieć jedną rzecz, żeby całość nie zsunęła się w spekulację o naturze świata.
Jedyny mający nieśmiertelność i mieszkający w światłości niedostępnej, którego żaden z ludzi nie widział ani widzieć nie może; jemu niech będzie cześć i moc wieczna. Amen.
1 Tm 6,16
Nieśmiertelność jest w Piśmie przypisana Bogu jako coś, co należy wyłącznie do Niego. Śmiertelność stworzenia nie jest więc dziwactwem wymagającym wyjaśnienia — dziwactwem byłoby jej nieistnienie. To przesuwa ciężar dowodu: teza, że żadne stworzenie nie umierało, wymaga poparcia tekstem, a nie odwrotnie.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy zwierzęta umierały przed upadkiem. Pismo nie stawia tego pytania i nie odpowiada na nie w żadnym miejscu. Obie odpowiedzi krążące w sporach są wnioskami z zestawiania fragmentów, a nie zdaniami z tekstu.
Nie wiemy, jak długo trwał stan sprzed upadku. Tekst nie podaje ani jednej liczby, więc nie da się orzec, czy chodzi o dni, czy o dłuższy okres.
Nie wiemy wreszcie, co dokładnie znaczy zapowiedź śmierci w dniu spożycia, skoro Adam żył potem wiele lat. Czytelnicy proponują rozumienie o śmierci duchowej, o wyroku wydanym tego dnia albo o rozpoczęciu umierania — Pismo żadnej z tych możliwości nie potwierdza wprost. Ta sprawa pozostaje w tekście otwarta i uczciwiej jest to powiedzieć, niż wybrać wersję i podać ją jako naukę Pisma.
Zobacz też: Mesjasz (Maszijach) · Adam · Paweł — znaczenie imienia
